II SA/Gl 874/09

WyrokWSA w Gliwicach2010-03-15

Skład orzekający: Bonifacy Bronkowski, Elżbieta Kaznowska, Rafał Wolnik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przy ustalaniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, na której znajdowało się złoże żwiru, należy uwzględnić wartość tego złoża, jeśli stanowiło ono część składową nieruchomości?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że złoże żwiru stanowiło część składową wywłaszczonej nieruchomości, a zatem jego wartość powinna zostać uwzględniona przy ustalaniu odszkodowania. Błędne jest stanowisko organu, że wartość ta nie powinna być brana pod uwagę, ponieważ przepisy prawa górniczego nie miały zastosowania do tego konkretnego złoża w dacie wywłaszczenia. W związku z tym zaskarżona decyzja, która nie uwzględniła tej wartości, została uchylona.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, na której znajdowało się złoże żwiru. Po wcześniejszych decyzjach administracyjnych, które zostały wyeliminowane z obrotu prawnego, Starosta ustalił odszkodowanie, uwzględniając wartość złoża żwiru. Wojewoda uchylił tę decyzję, stwierdzając, że wartość żwiru nie powinna być uwzględniona. Skarżący T. H. wniósł skargę, kwestionując stanowisko Wojewody.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody i orzekł, że nie podlega ona wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądził od Wojewody na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant Grzegorz Śliwa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2010 r. sprawy ze skargi T. H. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość 1) uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że nie podlega ona wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 2) zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją Naczelnika Powiatu w C. z dnia [...] r. [...], orzeczono o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości o łącznej powierzchni [...] ha [...] m2 położonej w Gminie S., obręb [...], oznaczonej jako pgr 1, PGR 2, pgr 3, pgr 4, pgr 5 zapisanej w księdze wieczystej nr [...], nr [...], lwh [...] c.d. Kw [...]Sądu Rejonowego w C. oraz położonej w Gminie S. obręb [...], oznaczonej jako pgr 6, objętej lwh [...], gm. kat. [...], stanowiących własność T. H. Wywłaszczenie nastąpiło na wniosek [...] Przedsiębiorstwa Budownictwa Przemysłowego w W. Celem wywłaszczenia była eksploatacja "żwirowni" w K., zgodnie z decyzją o zatwierdzeniu planu realizacyjnego z dnia [...] r. nr [...], wydaną przez Urząd Powiatowy w C. Decyzją Zastępcy Naczelnika Powiatu w C. z dnia [...] r. Nr [...] za ww. wywłaszczoną nieruchomość zostało ustalone na rzecz T. H. odszkodowanie w wysokości [...]zł, do którego wypłaty zobowiązane zostało [...] Przedsiębiorstwo Budownictwa Przemysłowego w W., które też to odszkodowanie wypłaciło. Po rozpoznaniu wniosku T. H. z dnia [...]r. W. decyzją z dnia [...] r. znak: [...] odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji o ustaleniu odszkodowania. W wyniku odwołania T. H., Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...]r. znak: [...], uchylił rozstrzygnięcie Wojewody i stwierdził nieważność decyzji Zastępcy Naczelnika Powiatu w C. z dnia [...] r. Nr [...] o ustaleniu odszkodowania – jako wydanej jego zdaniem z rażącym naruszeniem prawa. Skarga na tą decyzję Ministra Infrastruktury wniesiona przez W. Przedsiębiorstwo Budownictwa Przemysłowego została odrzucona postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia [...] r. Wobec stwierdzenia nieważności decyzji o ustaleniu i wypłacie odszkodowania zaszła konieczność kontynuowania i rozpoznania sprawy w tym zakresie. T. H. domagał się ustalenia odszkodowania przy uwzględnieniu wartości złoża żwiru zalegającego na wywłaszczonej nieruchomości, w granicach jego faktycznej eksploatacji przez Wodzisławskie Przedsiębiorstwo Budownictwa Przemysłowego (dalej [...]PBP) w W., które zakończyło eksploatację tego złoża w [...] r. Dnia [...]r. został sporządzony operat szacunkowy przez rzeczoznawcę majątkowego J. K., który wartość wywłaszczonej nieruchomości wraz ze składnikiem budowlanym i roślinnym ustalił na kwotę [...] zł. W wartości tej nie uwzględnił jednak wartości zalegającego w nieruchomości złoża żwiru. Ponowną wycenę nieruchomości prowadzący postępowanie Starosta C. zlecił rzeczoznawcy mgr inż. K. B. , który w operacie z dnia [...]r. określił jej wartość według stanu z daty wywłaszczenia i poziomu cen z daty sporządzenia operatu na kwotę [...] zł. Po korekcie w operacie z dnia [...] r., wartość ta została określona ostatecznie przez tego rzeczoznawcę na kwotę [...] zł. Taka też wartość objętej postępowaniem nieruchomości stała się podstawą orzekania przez Starostę C., który decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 128 ust. 1, art. 129 ust. 1 i 5, art. 130, art. 132 i art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 261 ze zm., zwanej dalej ustawą lub ustawą o gospodarce nieruchomościami ) oraz art. 104 Kpa ustalił objęte postępowaniem odszkodowanie należne T. H. na kwotę [...] zł. Do wypłaty tej kwoty płatnej jednorazowo zobowiązał [...] Przedsiębiorstwo Budownictwa Przemysłowego w W. w upadłości. W uzasadnieniu decyzji opisał szczegółowo przebieg dotychczasowego postępowania. Dalej stwierdził, że zgodnie z art. 130 ustawy o gospodarce nieruchomościami odszkodowanie podlega ustaleniu według stanu nieruchomości w dniu wywłaszczenia i wartości w dacie wydania decyzji o odszkodowaniu. Przyjął, że zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego złoża zalegającej w wywłaszczonej nieruchomości kopaliny (żwiru) stanowiły w dacie wywłaszczenia własność ówczesnego jej właściciela T. H. Wartość żwiru powinna być zatem uwzględniona przy wycenie wartości nieruchomości. Dodatkowo powołał się Starosta C. w tym względzie na treść art. 37 ust. 2 obowiązującej w dacie wywłaszczenia ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, zgodnie z którym właścicielowi nieruchomości przysługuje odszkodowanie za wywłaszczone materiały. Zobowiązując do wypłaty odszkodowania [...]PBP w W. [...] w upadłości powołał się Starosta na treść art. 132 ust. 8 ustawy. Stwierdził też, że zgodnie z treścią art. 132 ust. 3a wartość ustalonego przez rzeczoznawcę odszkodowania została pomniejszona o kwotę zwaloryzowanego odszkodowania wypłaconego T. H. na podstawie wcześniejszej decyzji o jego ustaleniu i wypłacie ( z dnia [...]r.), która została następnie wyeliminowana z obrotu prawnego. Odwołanie od powyższej decyzji Starosty C. złożył zarówno T. H. jak i Syndyk Masy Upadłości [...]PBP w W. w upadłości. T. H. zakwestionował wycenę wartości złoża żwiru, która powinna obejmować jego zdaniem wielkość złoża faktycznie wyeksploatowaną przez [...]PBP w W., obejmującą również część filara ochronnego rzeki W., czego rzeczoznawca nie uwzględnił. Nadto powołując się na treść art. 132 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami zarzucił, że do wypłaty odszkodowania powinien być zobowiązany starosta a nie [...]PBP w W. w upadłości, tym bardziej gdy nie zostało wykazane aby posiadało ono środki na jego wypłatę. Syndyk Masy Upadłości [...]PBP w W. w swoim odwołaniu wniósł o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania. Zarzucił, że właściwymi w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania w stanie faktycznym niniejszej sprawy są sądy powszechne a nie organy administracji publicznej. Nie ma w niej bowiem zastosowania art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który jego zdaniem odnosi się tylko do sytuacji gdy wywłaszczenie nastąpiło w dacie obowiązywania tej ustawy. Podniósł także, że błędnie przy ustaleniu odszkodowania uwzględniono wartość żwiru w sytuacji gdy w okresie wywłaszczenia T. H. nie był właścicielem tej kopaliny, był nim bowiem Skarb Państwa. W tym względzie powołał się Syndyk na treść art. 5 dekretu z dnia 6 maja 1953 r. Prawo górnicze (Dz. U. z 1961 r. Nr 23 poz. 113 ze zm. zwane dalej Prawem górniczym z 1953 r.) oraz art. 6 pkt 6 i art. 7 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2005 r. Nr 228 poz. 1947 ze zm., zwanej dalej Prawem geologicznym i górniczym). Stwierdził, że T. H. nie posiadał koncesji na wydobywanie żwiru. Zarzucił nadto Syndyk, że z naruszeniem art. 9 i 10 kpa nie uczestniczył w oględzinach z udziałem rzeczoznawców i nie zapoznał się z dokumentacją stanowiącą podstawę sporządzonych przez nich operatów majątkowych. Po rozpoznaniu tych odwołań Wojewoda [...] zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną z powołaniem się na treść art. 104 i 138 § 2 kpa oraz art. 129 ust. 1 i 5 i art. 130 ustawy o gospodarce nieruchomościami uchylił objętą odwołaniami decyzję Starosty C. przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Wojewoda stwierdził, że przy ustalaniu wysokości należnego T. H. odszkodowania nie powinna zostać uwzględniona wartość zalegającej w wywłaszczonej nieruchomości kopaliny – żwiru. Należało mieć bowiem na uwadze treść art. 143 Kodeksu cywilnego ( dalej kc ) obowiązującą w dacie wywłaszczenia, która w zakresie prawa do kopalin odsyłała do przepisów odrębnych. Stanowiły je wówczas przepisy Prawa górniczego z 1953 r. Zgodnie zaś z art. 4, 5, 7 i 8 tego Prawa, jedynym dysponentem kopalin w dacie wywłaszczenia był Skarb Państwa, który też z pewnymi wyjątkami mógł wyłącznie nimi dysponować. Wydobywanie kopalin przez inne podmioty było dopuszczalne tylko na zasadach prawa górniczego i tylko w oparciu o zezwolenie którego T. H. nie posiadał. W związku z wywłaszczeniem nieruchomości nie poniósł on zatem dodatkowej szkody z tego tytułu, że zalegała w niej kopalina w postaci żwiru, zwłaszcza gdy weźmie się pod uwagę, że według obowiązującego wówczas planu zagospodarowania przestrzennego był to teren lasów, zagajników i pól uprawnych. Za przyjęciem, że własność nieruchomości nie obejmowała zalegających w niej kopalin przemawia zdaniem Wojewody również okoliczność, że do 1994 r. kopaliny nie były uznawane za części składowe nieruchomości. Za części składowe zostały bowiem uznane w 1994 r. z dniem wejścia w życie ustawy Prawo geologiczne i górnicze, która w art. 7 stanowi, że złoża kopalin nie stanowiące części składowych nieruchomości gruntowej są wyłączną własnością Skarbu Państwa. Ustawa Prawo geologiczne i górnicze z dnia 4 lutego 1994 r. zmieniła też treść art. 143. Dopiero od daty wejścia w życie tej zmiany możliwe jest uznanie praw właścicieli gruntów do złóż żwiru znajdujących się na nieruchomości. Wcześniej, tj. również w dacie wywłaszczenia objętej postępowaniem nieruchomości, właściciel mógł z nich korzystać jedynie na cele bytowe niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Wojewoda stwierdził też, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego brak jest podstaw do przyjęcia, że w czasie eksploatacji żwiru przez [...]PBP w W. doszło do zmniejszenia szerokości filara ochronnego w stosunku do obowiązujących wówczas przepisów i normy [...] . Zdaniem Wojewody skoro wywłaszczanie nastąpiło na rzecz Skarbu Państwa to właściwie ten podmiot jest zobowiązany do wypłaty odszkodowania. Zasadne jest też zdaniem organu odwoławczego orzeczenie o odszkodowaniu decyzją administracyjną, a to w sytuacji gdy odszkodowanie to było już wcześniej ustalone decyzją, która została następnie wyeliminowana z obrotu prawnego w trybie nadzwyczajnym. Brak jest natomiast zdaniem Wojewody w świetle obowiązujących przepisów podstaw do potrącenia z przyznanego odszkodowania zwaloryzowanej kwoty odszkodowania wypłaconego wcześniej. W konsekwencji sprawa zwrotu wypłaconego odszkodowania powinna nastąpić zdaniem Wojewody " w odrębnym trybie" i to w pierwszej kolejności. Stwierdził nadto Wojewoda, że wbrew odmiennemu stanowisku T. H. [...]PBB w W. w upadłości przysługiwał przymiot strony postępowania administracyjnego. Nie uznał natomiast zarzutów Syndyka tego Przedsiębiorstwa dotyczących pozbawienia go czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym i nieinformowania go o jego przebiegu. W skardze na powyższą decyzję W. do sądu administracyjnego T. H. wniósł o uchylenie jej uzasadnienia w części obejmującej stwierdzenie, że "zdaniem urzędu odszkodowanie za żwir się nie należy". Stwierdził, że nie kwestionuje osnowy zaskarżonej decyzji tj. orzeczenia o uchyleniu decyzji Starosty C. i przekazania mu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Nie zgadza się natomiast z Wojewodą, że żwir nie powinien stanowić podstawy wyceny należnego odszkodowania. Zdaniem skarżącego własnością Skarbu Państwa są jedynie kopaliny nie stanowiące części składowych nieruchomości. Nie odnosi się to zatem do żwiru, który zgodnie z art. 47 kc stanowi część składową nieruchomości i w konsekwencji stanowi własność jej właściciela. Powołał się też skarżący na treść art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości zgodnie z którym " za wywłaszczone materiały właścicielowi gruntu należy się odszkodowanie". Jego zdaniem w dacie wywłaszczenia żwir nie był kopaliną objętą przepisami prawa górniczego a jego eksploatacja była regulowana przepisami ustawy Prawo wodne. W odpowiedzi na skargę W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko i jego uzasadnienie. W piśmie procesowym z dnia [...] r. T. H. podtrzymał stanowisko, że odszkodowanie powinno objąć również wartość żwiru wydobytego z filara ochronnego owałowania rzeki W., co zwiększyłoby jego wielkość o około [...]zł. Wniósł nadto o zasądzenie kosztów postępowania. Na rozprawie sądowej skarżący stwierdził, że po dokonanej eksploatacji żwiru powstało wyrobisko zalane wodą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja ostać się nie może aczkolwiek nie wszystkie zarzuty skargi zasługują na akceptację. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że została ona wydana z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem prawa materialnego tj. art. 130 ust. 1 i art. 134 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz § 47 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego ( Dz. U. z 2007 r. poz. 2109 ze zm., zwanego dalej rozporządzeniem lub rozporządzeniem w sprawie wyceny nieruchomości ) przez błędne przyjęcie, że przy określeniu wartości objętej postępowaniem nieruchomości nie powinna być uwzględniona wartość zalegającej w niej kopaliny w postaci żwiru. Wobec braku odrębnych regulacji ( przepisów przejściowych) należy bowiem przyjąć, że ustalenie odszkodowania powinno nastąpić zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie orzekania a nie w dacie wywłaszczenia. Dlatego też błędne jest powoływanie się przez skarżącego na treść art. 37 ust. 1 i 2 nieobowiązującej już ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Zgodnie z art. 130 ust. 1 i art. 134 ustawy o gospodarce nieruchomościami wartość nieruchomości powinna być ustalona według jej stanu w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu, przy czym, należy uwzględnić m.in. rodzaj, położenie, sposób użytkowania oraz przeznaczenie nieruchomości. Zgodnie zaś z § 47 ust. 1 rozporządzenia o ustalaniu wartości nieruchomości przy określeniu wartości nieruchomości położonych na złożach kopalin stanowiących części składowe nieruchomości jej wartość określa się z uwzględnieniem wartości złoża. W świetle treści tego ostatniego przepisu należy odwołać się do art. 47 § 2 kc zgodnie z którym ( treść tego przepisu nie uległa zmianie od daty wywłaszczenia nieruchomości ) częścią składową rzeczy jest wszystko, co nie może być od niej odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego. Jak wynika zaś z art. 47 § 1 kc część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych. Przepisy te odnoszą się również do części składowych nieruchomości, które nie mogą być odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych oraz dzielą los prawny rzeczy głównej ( por. m.in. SN z 25.III.1968 r. CZP 14/68, OSN 1968 poz. 139). Zdaniem Sądu w świetle treści art. 47 § 2 kc nie może ulegać wątpliwości, że częścią składową wywłaszczonej nieruchomości skarżącego była kopalina w postaci zalegającego w niej żwiru. Żwir ten nie mógł być bowiem od niej odłączony bez jej uszkodzenia lub co najmniej bez istotnej zmiany nieruchomości. W konsekwencji okoliczność ta wpływała na stan nieruchomości w rozumieniu art. 130 ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 17 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przesądzając o jej stanie prawnym. W tej zaś sytuacji pominięcie przy ustalaniu wartości nieruchomości wartości zalegającego w niej żwiru stanowiącego jej część składową musiałoby wynikać z odrębnych przepisów. Wbrew stanowisku Wojewody takie przepisy nie obowiązują oraz nie obowiązywały w dacie wywłaszczenia ( przyjmując że wówczas wpływałoby to na jej ówczesny stan). W szczególności nie wynikało to z obowiązującej w dacie wywłaszczenia treści art. 143 kc, który odsyłał w zakresie kopalin i wód do przepisów odrębnych. W odniesieniu do kopalin były nimi wówczas przepisy dekretu z 6 maja 1953 r. Prawo górnicze. Zdaniem Sądu odnośnie kopalin w postaci żwiru wbrew odmiennemu stanowisku Wojewody odrębne uregulowanie nie wynikało z art. 4 tego aktu prawnego (według stanu na dzień wywłaszczenia) zgodnie z którym prawo wydobywania kopalin służyło wyłącznie Państwu, jeżeli prawo górnicze nie stanowi inaczej. Należało bowiem przyjąć, że mienie ogólnonarodowe stanowiły w świetle treści tego przepisu jedynie podstawowe kopaliny. Do nich nie zaliczał się zaś m.in. żwir, który stanowił część składową gruntu i mógł być wydobywany przez jego właściciela ( tak m.in. w komentarzu do kodeksu cywilnego pod redakcją Jana Winiarza, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1980 r. str. 134). W tym względzie w dacie wywłaszczenia należało bowiem uwzględnić treść obowiązującego wówczas rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lipca 1971 r. w sprawie określenia kopalin, których wydobywanie podlega prawu górniczemu oraz w sprawie wydobywania kopalin przez posiadacza gruntu na potrzeby własne ( Dz. U. Nr 18 poz. 180) wydanego na podstawie art. 1 ust. 4 i art.6 dekretu. Zgodnie z § 1 pkt 4 c tego rozporządzenia prawu górniczemu kruszywa naturalne w złożach lądowych ( do których należało niewątpliwie zaliczyć żwir) podlegały tylko wtedy gdy tego wymagały potrzeby gospodarki narodowej. W odniesieniu do określonego złoża stwierdzał to [...] w trybie określonym § 2 tego rozporządzenia. W konsekwencji dla przyjęcia, że złoże żwiru w objętej postępowaniem nieruchomości podlegało prawu górniczemu, konieczne byłoby wykazanie, że było ono objęte stwierdzeniem wymienionym w § 2 powołanego rozporządzenia, co nie tylko nie zostało w sprawie wykazane ale nawet nie było podnoszone. Z tego też względu analizując stan objętej ustaleniem odszkodowania nieruchomości ( w rozumieniu art. 130 ust. 1 i art. 134 ust. 2 w zw. z art. 4 pkt 17 ustawy o gospodarce nieruchomościami ) należało przyjąć, że sporne złoże żwiru nie podlegało prawu górniczemu. Dlatego też błędne jest w ogóle powoływanie się przez Wojewodę oraz Syndyka Masy Upadłości [...]PBP w W. na ograniczenia co do możliwości wydobywania przedmiotowego żwiru wynikające z dekretu Prawo górnicze, skoro nie miał on do niego w ogóle zastosowania. W konsekwencji oznacza to, że wartość nieruchomości powinna być ustalona z uwzględnieniem jego wartości ( zgodnie z § 47 ust. 1 rozporządzenia z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości ). Zdaniem Sądu bez znaczenia dla ustalenia stanu nieruchomości skarżącego ( w rozumieniu art. 4 pkt 17 ustawy ) miała też treść obowiązującego dla tej nieruchomości planu zagospodarowania przestrzennego skoro jak wynika jednoznacznie z decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości była ona "niezbędna... dla eksploatacji żwiru". W taki też sposób tj. w celu wydobycia żwiru została wykorzystana. Błędne jest także zdaniem Sądu powoływanie się przez Wojewodę i uczestnika postępowania na treść art. 7 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze, chociażby tylko z tego powodu, że stan prawny objętej wyceną nieruchomości należy ocenić według przepisów z daty wywłaszczenia. Skoro jak wyżej wykazano do spornego złoża żwiru prawo górnicze nie miało w ogóle zastosowania to nieistotna była też dla rozpoznania niniejszej sprawy zmiana treści art. 143 kc wprowadzona art. 129 pkt 1 wymienionej ostatnio ustawy. Z ustawy tej nie wynika też zdaniem Sądu aby przed jej wejściem w życie kopalina w postaci żwiru nie mogła stanowić części składowej nieruchomości. Nie wynika także aby w świetle dekretu z 6 maja 1953 r. złoża kopalin stanowiły własność Skarbu Państwa. Wbrew odmiennemu twierdzeniu skarżącego istotnego znaczenia dla objęcia wyceną złoża żwiru nie może mieć też treść art. 37 ustawy z 12 marca 1953 r. o zasobach i trybie wywłaszczenia nieruchomości, który w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie miał w ogóle zastosowania. W odniesieniu do nieruchomości skarżącego została bowiem wydana decyzja o jej wywłaszczeniu a nie decyzja zezwalająca na wydobycie z tej nieruchomości żwiru, którą to sytuację normuje ten artykuł. Nie zasługuje też na uwzględnienie zarzut skarżącego, że wartość złoża żwiru powinna być wyceniona przy przyjęciu 20 m szerokości filara ochronnego. Taka szerokość nie została bowiem zdaniem Sądu przez skarżącego w dostateczny sposób wykazana. Nie wynika ona również ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Nawet gdyby istotnie doszło w czasie funkcjonowania żwirowni do zmniejszenia szerokości filara ochronnego to okoliczność ta mogłaby być ewentualnie uwzględniona przy wycenie gdyby jednocześnie zostało wykazane ( czego skarżący nie uczynił ), że doszło do tego zgodnie z obowiązującymi przepisami tj. np. w oparciu o zezwolenie o jakim była mowa w art. 67 ust. 2 ( w zw. z ust. 1 pkt 4) ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne ( Dz. U. Nr 38 poz. 230 ). Wartość złoża żwiru powinna być bowiem oceniana tylko przy uwzględnieniu jego eksploatacji zgodnie z obowiązującymi przepisami a nie z ewentualnym ich naruszeniem. Nadto wartość nieruchomości należy ocenić według jej stanu z daty wywłaszczenia, a wówczas nie można było przyjąć, że zostanie wydane zezwolenie na zmniejszenie szerokości filara ochronnego. W świetle treści art. 132 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie może ulegać wątpliwości, że do zapłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość powinien zostać zobowiązany starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej. Odmienna w tym względzie konstatacja nie wynika z art. 132 ust. 8 tej ustawy. Zgodzić się też trzeba z Wojewodą, iż na gruncie obowiązujących przepisów brak jest podstawy prawnej do pomniejszenia w decyzji o ustaleniu odszkodowania jego wysokości o kwotę zwaloryzowanego odszkodowania wypłaconego wcześniej przez [...]PBP w W. Przeciwko możliwości potrącenia w rozumieniu art. 498 kc przemawia też okoliczność, iż na podstawie art. 132 ust. 3a ustawy skarżący jest dłużnikiem w stosunku do [...]PBP w upadłości a nie w stosunku do Skarbu Państwa. Brak jest natomiast zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, który to pogląd zdaje się wynikać z zaskarżonej decyzji, że ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość nie mogłyby nastąpić przed załatwieniem sprawy zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania. Do zabezpieczenia wierzytelności [...]PBP w upadłości powinno i może bowiem dojść w odrębnym trybie. Z tych wszystkich względów zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.). Rozpoznając ponownie odwołania uwzględni Wojewoda przedstawioną wyżej wykładnię mających w sprawie zastosowania przepisów prawa. Z uwagi na treść art. 156 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami ewentualnie wydanie przez Wojewodę decyzji reformatoryjnej byłoby możliwe tylko w przypadku potwierdzenia aktualności operatu szacunkowego z dnia [...] r. w trybie art. 156 ust. 4 tej ustawy. Gdyby zaś doszło do ponownego wydania decyzji opartej na treść art. 138 § 2 kpa to Starosta C. podlegałyby wyłączeniu z rozpoznania sprawy na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 kpa, skoro to on byłby zobowiązany do zapłaty ustalonego odszkodowania ( zobacz w tym względzie mającą zdaniem Sądu odpowiednie zastosowanie uchwałę NSA z dnia19 maja 2003 r. sygn. akt OPS 1/03 – ONSA z 2003 r. z. 4, poz. 115). W przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania sądowego stosownie do jego wyniku na podstawie art. 200, art. 205 § 1, art. 209, art. 211 i art. 212 § 1 tej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło