II SA/Gl 877/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk (spr.), Sędzia NSA Łucja Franiczek, Protokolant Specjalista Magdalena Nowacka-Brzeźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2019 r. sprawy ze skargi Gminy R. na decyzję Dyrektora A w G. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty stałej za wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...] Starosta [...] udzielił skarżącej Gminie R. pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie ścieków, stanowiących mieszaninę wód opadowych i roztopowych, pochodzących z powierzchni dróg i zabudowy willowej oraz ścieków popłuczynowych, do wskazanego rowu melioracji szczegółowej w ilości: 1) wody opadowe i roztopowe: Q max. h = 971,54 m2/h, Q śr. d = 504,03 m3/d, Q max r. = 91 046,35 m3/rr 2) ścieki popłuczynowe: Q max. h = 0,25m3/h, Q max. d = 6,0m3/d, Q max. r = 2160m3/r Następnie w oparciu o powyższą decyzję Dyrektor A w G. informacją roczną z dnia 25 marca 2019 r. ustalił opłatę stałą za wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2018 r. w wysokości 24.632 zł, obliczoną jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 250 zł na dobę za 1m3/s czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni i maksymalnego zrzutu w ilości 971.79000000 m3/h i wynoszącym po przeliczeniu 0.26994167 m3/s. W reklamacji od powyższej informacji Gmina zarzuciła błędne wyliczenie wysokości opłaty z powodu przyjęcia maksymalnego godzinowego zrzutu ścieków, określanego w pozwoleniu wodnoprawnym, podczas gdy należało przyjąć maksymalny roczny zrzut, określony w przesłanym wykazie kwartalnych ilości wód opadowych z dotychczasowej zlewni, gdyż kanalizacja deszczowa nie została jeszcze rozbudowana. Zdaniem Gminy, opłata roczna winna zatem wynieść 51,46 zł/rok zgodnie z wyliczeniem: - ilość ścieków 4 x (3625 + 540) = 16 600 m3/rok = 45,48 m3/d = 1,895m3/h = 0,0005639m3/s x 250 zł x 365 dni = 51,46 zł za rok. Jednakże zaskarżoną decyzją reklamacji nie uwzględniono, określając opłatę stałą w wysokości 24 632 zł, płatną w podanych terminach kwartalnie. Zdaniem organu, brak podstaw do uwzględnienia reklamacji, gdyż została ona wniesiona z uchybieniem 14-dniowego terminu, określonego w art. 273 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1566 ze zm.). Skoro informację doręczono w dniu 29 marca 2019 r., termin do złożenia reklamacji upłynął 12 kwietnia 2019 r. Tymczasem reklamacja została wniesiona w dniu 19 kwietnia 2019 r. Stąd też organ uznał, że reklamacja nie może być rozpatrzona pod względem merytorycznym. Niezależnie od powyższego, organ poinformował, że w przypadku wprowadzania ścieków do ziemi w wariancie przyjętym w art. 271 ust. 5 Prawa wodnego, dla ustalenia opłaty stałej należało przyjąć tę ilość ścieków, określoną w pozwoleniu wodnoprawnym, która po przeliczeniu na wymiar m3 na sekundę, stanowić będzie maksymalną wartość. Taki jest bowiem cel tej opłaty, powiązanej z maksymalną presją na środowisko, co koreluje także z treścią § 1 ust. 1 pkt 8 rozp. Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych opłat za usługi wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 2502). Określenie wysokości tej opłaty nastąpiło zgodnie z § 10 cyt. rozp. Nadto, organ określił ponownie terminy płatności opłaty za poszczególne kwartały, gdyż zostały one błędnie wskazane w informacji rocznej. W skardze do sądu administracyjnego Gmina domagała się uchylenia powyższej decyzji z powodu naruszenia: 1) art. 271 ust. 5 Prawa wodnego i § 1 ust. 1 pkt 8 rozp., 2) art. 7 kpa w zw. z art. 14 ust. 2 ustawy – Prawo wodne poprzez: - błędne zakwalifikowanie wód opadowych i roztopowych do mieszaniny ścieków, - błędne określenie terminu ujawnienia pozwolenia wodnoprawnego, co spowodowało naliczenie opłaty stałej za rok 2018 w marcu 2019 r. - podwójne naliczenie opłaty za odprowadzanie ścieków popłuczynowych do środowiska w 2018 r. Skarżąca podtrzymała stanowisko co do wadliwego obliczenia wysokości opłaty stałej przy przyjętych maksymalnych godzinowych ilości wód opadowych, roztopowych i ścieków popłuczynowych. Taka ilość ścieków przekracza ustaloną w pozwoleniu wodnoprawnym maksymalną roczną ilość. Nadto, Gmina zarzuciła, że organ już w 2018 r. powziął wiadomość o pozwoleniu wodnoprawnym z 2017 r., przeprowadził kontrolę i nie zakwestionował wykazanej ilości ścieków i wód opadowych. Organ już informacją roczną z dnia 28 lutego 2018 r. ustalił opłatę stałą za ścieki popłuczynowe w wysokości 6,00 zł, a następnie kolejną informacją, podtrzymaną zaskarżoną decyzją ponownie wliczył ścieki popłuczynowe do opłaty, mimo, że w pozwoleniu wodnoprawnym ilości te podano osobno, chociaż wprowadzane są do środowiska jednym rurociągiem. W konsekwencji, błędnie organ przyjął, że wody te należy traktować jako ścieki (mieszaninę), podczas gdy opłatę należało obliczyć odrębnie dla wód opadowych i roztopowych oraz odrębnie dla ścieków popłuczynowych. Do skargi dołączono kserokopie przywołanych w niej dokumentów. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. W toku rozprawy sądowej pełnomocnik skarżącej podtrzymał skargę. Przyznał, że reklamację Gmina wniosła z uchybieniem terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga musiała odnieść skutek, lecz z innych względów niż w niej podniesionych. Działając z urzędu sąd administracyjny stwierdził bowiem, że zaskarżona decyzja zapadła z rażącym naruszeniem prawa, co musiało skutkować stwierdzeniem jej nieważności. Zgodnie z art. 273 ust. 2 ustawy – Prawo wodne, wyżej powołanej (Dz. U. z 2018 r. poz. 2268), reklamację składa się w terminie nie dłuższym niż 14 dni od otrzymania informacji o ustaleniu opłaty za usługi wodne. Reklamacja stanowi środek zaskarżenia. Zatem uchybienie ustawowemu terminowi winno skutkować wydaniem postanowienia z art. 134 kpa w związku z art. 14 ust. 2 Prawa wodnego. Wszak w postępowaniu przed organem, którego działanie zaskarżono, w kwestiach nieuregulowanych tą ustawą, mają zastosowanie reguły kpa. Prawo wodne przewiduje zaś wydanie decyzji jedynie w razie nieuwzględnienia skutecznie wniesionej reklamacji (art. 273 ust. 6 Prawa wodnego). Przypadek nieuznania reklamacji dotyczy jedynie sytuacji, gdy środek ten został wniesiony z zachowaniem terminu i nie jest obarczony innymi brakami formalnymi, np. w postaci braku podpisu. Jedynie wówczas reklamacja podlegała merytorycznemu rozpoznaniu i sprawa winna być zakończona decyzją o ustaleniu opłaty za usługi wodne (vide: wyrok tut. Sądu z dnia 19 października 2018 r. sygn. akt II SA/Gl 563/18, LEX nr 2574168). Tymczasem w niniejszej sprawie organ administracji wydał decyzję określającą opłatę w wyniku reklamacji, wniesionej z uchybieniem 14-dniowego terminu, aczkolwiek organ ustalił prawidłowo ten fakt i podał, że w związku z tym reklamacja nie podlegała merytorycznemu rozpoznaniu. Ustalenia organu co do daty doręczenia informacji i wniesienia reklamacji, zostały poczynione na podstawie datowników pocztowych na dowodach doręczenia i nie są kwestionowane przez skarżącą. Nie budzi zatem żadnych wątpliwości fakt, że skoro informację doręczono skarżącej w dniu 29 marca 2019 r. wraz z prawidłowym pouczeniem o trybie i terminie wniesienia reklamacji, wniesienie środka zaskarżenia poprzez jego nadanie za pośrednictwem poczty w dniu 16 kwietnia 2019 r., nastąpiło z uchybieniem 14-dniowego terminu. Termin ten upłynął bowiem z dniem 12 kwietnia 2019 r. (piątek, dzień roboczy). Reklamacja nie zawierała zaś wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, ani nawet nie naprowadzono w niej żadnych okoliczności usprawiedliwiających spóźnienie, z których pośrednio można by wywodzić intencje skarżącej. Zatem w sytuacji, gdy uchybienie terminowi do wniesienia reklamacji jest oczywiste, sąd administracyjny zobligowany był do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem art. 273 ust. 2 i g, art. 14 ust. 2 Prawa wodnego oraz art. 134 kpa. Działanie na niekorzyść skarżącej ma umocowanie w treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) oraz art. 145 § 1 pkt 2 tej ustawy w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. O kosztach postępowania nie rozstrzygnięto z braku wniosku skarżącej o ich zasądzenie zgodnie z art. 210 § 1 cyt. ustawy. Przy ponownym rozpoznaniu reklamacji organ administracji winien zatem wydać postanowienie o stwierdzeniu jej wniesienia z uchybieniem terminu na podstawie art. 134 kpa w zw. z art. 14 ust. 2 i art. 273 ust. 2 Prawa wodnego. W zaistniałej sytuacji zarzuty skargi nie miały żadnego znaczenia na wynik sprawy i nie podlegały merytorycznemu rozpoznaniu przez sąd administracyjny. ec