II SA/Gl 878/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Matan po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu T. T. od postanowienia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach z dnia 23 stycznia 2018 r. sygn. akt II SA/Gl 878/17 o oddaleniu wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu w sprawie ze skargi T. T. na postanowienie Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji orzekającej o wymeldowaniu postanawia: zmienić postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 23 stycznia 2018 r. w ten sposób, że zwolnić skarżącego od kosztów sądowych i ustanowić dla niego adwokata z urzędu. Sygn. akt II SA/GI 878/17 Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2018 r. starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach po rozpoznaniu wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu, oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że w nadesłanym druku formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, że nie posiada żadnego majątku, nie dysponuje żadnymi dochodami i uzyskuje dochody z prac dorywczych. Pismem z dnia 7 listopada 2017 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku poprzez udokumentowanie wysokości bieżących wydatków, wskazanie tytułu prawnego do lokalu w którym zamieszkuje oraz udokumentowanie wysokości uzyskiwanych dochodów. W odpowiedzi skarżący wskazał, że nie rozumie treści wezwania w części dotyczącej tytułu prawnego do nieruchomości jednocześnie zaznaczając, że w najbliższym czasie podejmie stałe zatrudnienie i w związku z tym niezwłocznie nadeśle kopię umowy o pracę. Podał również, że nie ma stałego miejsca zamieszkani, pomieszkując u znajomych lub w hotelach robotniczych. Kolejnym wezwaniem – z dnia 5 grudnia 2017 r. referendarz sądowy zobowiązał wnioskodawcę do nadesłania dokumentów wykazujących wysokość wynagrodzenia z tytułu zatrudnienia. W odpowiedzi, skarżący wyjaśnił, że umowę o pracę uzyska z dniem 1 stycznia 2018 r. i niezwłocznie prześle ją do Sądu. Do dnia wydania objętego sprzeciwem postanowienia żaden dokument nie został przesłany. Referendarz wskazał, że skarżący nie podał wysokość uzyskiwanych dochodów, co pozwoliłoby na ustalenie, czy są one na tyle nikłe, że pozwalają na zaspokojenie elementarnych potrzeb egzystencjalnych, czy też możliwe jest z nich poniesienie wydatków związanych z postępowaniem sądowym, a więc samodzielne opłacenie usług fachowego pełnomocnika oraz uiszczenie kosztów sądowych. W ocenie referendarza w opisanym stanie faktycznym nie można ustalić, czy spełnione zostały przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy. W ustawowym terminie skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia z dnia 23 stycznia 2018 r. domagając się jego zmiany i kwestionując ustalenia poczynione przez referendarza sądowego. Skarżący podniósł, że nie posiada tytułu prawnego do lokalu w którym mieszka, zamieszkując u osób które mu pomagają. Skarżący wskazał, że w styczniu bieżącego roku podjął pracę na podstawie umowy zlecenia, umowa ta trwała miesiąc. Skarżący poinformował, że nadal pracuje, jednak pracodawca nie sporządził jeszcze umowy, a on nie powinien ponosić z tego tytułu negatywnych konsekwencji. Do sprzeciwu dołączono kopię umowy zlecenia nr [...] zawartej ze skarżącym na okres jednego miesiąca, z ustalonym wynagrodzeniem w wysokości 800 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Wobec wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpatrzeniu przez Sąd stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej powoływana jako p.p.s.a.), w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r. - art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r., o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658). Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a. w obecnie obowiązującym brzmieniu, rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (w tym od postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy - art. 258 § 1 pkt 7 p.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Na wstępie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym, jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Stanowi ona realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r., nr 61, poz. 284 ze. zm). Przepis art. 199 p.p.s.a. konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 p.p.s.a. może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia fachowego pełnomocnika oraz zwolnienia od kosztów sądowych może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Jak wynika z treści powołanych przepisów, jedynym kryterium przesądzającym o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa pomocy jest stan majątkowy wnioskodawcy. Ustawa w sposób precyzyjny określa warunki przyznania prawa pomocy, zaś kryteria te każdorazowo są odnoszone do sytuacji finansowej ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dopiero analiza podanych we wniosku okoliczności dokonywana w związku z przepisami ustawy daje odpowiedź, czy w odniesieniu do konkretnej sytuacji zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W ocenie Sądu skarżący wykazał w sposób dostateczny i przekonujący, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Mając na uwadze sytuację materialną skarżącego uznano, że istnieją podstawy do uwzględnienia złożonego przez niego wniosku, albowiem jego sytuacja materialna jest na tyle ciężka, że uzasadnionym jest zwolnienie go od kosztów sądowych i przyznanie fachowego pełnomocnika. Skarżący nie ma miejsca stałego zamieszkania, pracuje dorywczo uzyskując niewielki dochód, który wystarcza jedynie na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Mając powyższe na uwadze wskazać należy, iż sytuacja materialna skarżącego przemawia za uznaniem, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ----------------------- Sygn. akt II SA/GI 878/17