II SA/Gl 879/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2019 r. sprawy ze skargi G.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] r. nr [...]. Pismem z dnia 27 lutego 2019 r. G. S. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na córkę A. O. Po przeprowadzeniu postępowania, decyzją z dnia [...] Wójt Gminy K. nr [...] przywołując w podstawie prawnej art. 1a, art. 9 ust. 1 i ust. 2, art. 10, art. 12, art. 15 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 4 i ust. 4a, art. 18, art. 19, art. 20 ust. 1 i ust. 2, art. 24 ust. 1 i art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy uprawnionym do alimentów (t.jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 554 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach w sprawach o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1467) umorzył postępowanie w sprawie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na A. O. w okresie od dnia 1 lutego 2019 r. do dnia 30 września 2019 r. W uzasadnieniu wskazał, że strona złożyła wniosek o ustalenie prawa do wymienionego świadczenia pismem z dnia 16 sierpnia 2018 r. Wówczas po weryfikacji zgromadzonych w sprawie dokumentów ustalono, że dochód członka rodziny wnioskującej wynosi 749,51 zł, co przekracza kryterium dochodowe uprawniające do występowanie o powyższego świadczenie. W związku z powyższym organ odmówił stronie świadczenia z funduszu alimentacyjnego decyzją z dnia [...] a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...] utrzymało tę decyzję w mocy. Wobec złożenia ponownego wniosku w dniu 27 lutego 2019 r. rozpatrując sprawę organ ustalił, że miesięczny dochód na członka rodziny nadal przekracza ustawowe kryterium, gdyż nadal wynosi 749,51zł. W związku z powyższym na podstawie art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego uznał, że postępowanie jest bezprzedmiotowe, gdyż przedmiot powyższego postępowania ustalony został decyzją z dnia [...] W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskująca o świadczenie uznała, że decyzja jest błędna. Podniosła, że w jej przekonaniu dochód jej rodziny wyliczony został nieprawidłowo. Nie uwzględniono bowiem zmiany wymiaru czasu pracy jej męża. Wskazała, że przez pojęcie "utraty dochodu" należy rozumieć utratę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ale także w jej ocenie utratę zatrudnienia lepiej płatnego na gorzej wynagradzane. Podkreśliła, iż wskutek zmian w zatrudnieniu męża uległ zmianie dochód jej rodziny, tzn. od lutego 2019 r. uległ zmniejszeniu, wskutek egzekucji komorniczej z wynagrodzenia męża w firmie A na poczet alimentów na dzieci z poprzedniego związku. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, na podstawie art. 138 §1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wskazując na zasadność rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał dotychczasowy przebieg postępowania i przytoczył przepisy stanowiące podstawę rozstrzygnięcia. Następnie stwierdził, że organ pierwszej instancji prawidłowo obliczył dochód rodziny strony i zasadnie uznał, że wobec przekroczenia kryterium dochodowego prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie przysługuje. Brak więc podstaw do wydania kolejnej decyzji merytorycznej w sprawie odmowy przyznania tego świadczenia, stąd zasadnie organ umorzył postępowanie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach G. S. nie zgodziła się z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. Podniosła, że decyzja ta wydana została z naruszeniem przepisów, a organ obowiązany do wyczerpującego wyjaśnienia sprawy nie sprostał tym wymaganiom. Nie dokonał też oceny zasadności zgłoszonych zarzutów i twierdzeń podniesionych w odwołaniu. Skarżąca wskazała, że jej mąż nie jest biologicznym ojcem jej córki A.O., nie jest także jej opiekunem prawnym i nie ma w stosunku do niej zobowiązań alimentacyjnych, a stąd jego dochód nie powinien być liczony do kryterium dochodowego przy ustaleniu świadczeń rodzinnych na córkę. Fakt zawarcia nowego związku małżeńskiego przez rodzica, któremu sąd powierzył po rozwodzie sprawowanie opieki nad dzieckiem nie ma wpływu na sferę władzy rodzicielskiej i obowiązków względem tego dziecka. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach podtrzymało stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z odmiennych przyczyn niż podniesione w skardze.. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2018 r. , poz. 1302 ze zm.) Po myśli art. 134 § 1 tej ustawy rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa. Rozpatrując skargę w tak zakreślonej kognicji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd dopatrzył się uchybienia, które skutkować musiało uchyleniem zaskarżonych decyzji. Podstawę materialnoprawną kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.jedn. Dz.U. 2019 r., poz. 670) oraz wydane na podstawie delegacji ustawowej rozporządzenie wykonawcze Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2008r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz.U. Nr 136, poz. 855). Stosownie do art. 9 ust. 1 wymienionej ustawy, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku, gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo. Z kolei art. 9 ust. 2 tej ustawy, określa kryterium dochodowe - tj. dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie, który uprawnia do ubiegania się o te świadczenia. Ustawodawca zastrzegł zatem, iż świadczenie z funduszu alimentacyjnego przysługuje jedynie wnioskodawcom, którzy nie osiągają dochodu wyższego niż opisany w przywołanym unormowaniu. Przekroczenie przedmiotowego kryterium oznacza, iż organ nie może uwzględnić wniosku strony bez względu na wielkość tego przekroczenia czy też inne, towarzyszące sprawie okoliczności, jak chociażby sytuacja rodzinna czy zdrowotna strony. Należy przy tym podkreślić, iż decyzje wydawane w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie mają charakteru uznania administracyjnego. Ustawodawca wyznaczył ścisłe kryteria warunkujące możliwość przyznania tego rodzaju pomocy finansowej. Jednym z podstawowych kryteriów pozwalającym na pozytywne rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest sytuacja materialna podmiotów wnioskujących o taką pomoc. Regulacja prawna w tym zakresie ma charakter bezwzględny i organ administracji jest nią ściśle związany, oznacza to, iż bierze pod rozwagę jedynie te przesłanki wskazane przez ustawodawcę. Istotny w sprawie pozostaje fakt, że skarżąca w dniu 27 lutego 2019 r. złożyła drugi już wniosek w sprawie przyznania Jej prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od dnia 1 października 2018 r. do dnia 30 września 2019r. Poprzednio sprawa rozpatrywana była już na podstawie wniosku z dnia 16 sierpnia 2018 r. Wówczas rozpatrujący sprawę Wójt Gminy K. decyzją z dnia [...] odmówił przyznania prawa do tego świadczenia w wymienionym powyżej okresie od dnia 1 października 2018 r. do dnia 30 września 2019 r. a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach rozpatrując złożone odwołanie, decyzją z dnia [...] decyzję organu pierwszej instancji utrzymało w mocy. Zgodnie z art. 16 Kodeksu postępowania administracyjnego decyzja ta jako ostateczna wiązała orzekające w sprawie organy. Jednak drugi wniosek skarżącej z dnia 27 lutego 2019 r. o to świadczenie złożony został w zmienionym stanie prawnym, czego orzekające w sprawie organy nie zauważyły. Mianowicie ustawą z dnia 6 grudnia 2018 r. zmieniono zapis art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Określone tym przepisem kryterium ustawowe uprawniające do ubiegania się o przedmiotowe świadczenia zostało zmienione. O ile w przypadku rozpatrywania pierwszego wniosku skarżącej, kryterium to wynosiło 725 zł, co przy dochodzie na członka rodziny skarżącej wynoszącym 749,51zł wykluczało skarżącą z możliwości ubiegania się o to świadczenie, to na mocy powołanej powyżej ustawy zmieniającej - kryterium dochodowe określono na kwotę na 800 zł., co spowodowało, iż wyliczony przez organy dochód na członka rodziny skarżącej jest niższy. Publikacja ustawy zmieniającej nastąpiła w Dzienniku Ustaw z dnia 27 grudnia 2018 r., z mocą obowiązującą od dnia 1 lipca 2019 r. Stąd też w momencie orzekania przez organy w kontrolowanym postępowaniu kryterium to powinno być znane orzekającym organom, które mimo to orzekły nie uwzględniając wprowadzonej od dnia 1 lipca 2019 r. zmiany, która istotnie wpłynęła na uprawnienia strony. Zmiana stanu prawnego sprawy spowodowała, iż nie można mówić o tożsamości spraw. Res iudicata następuje bowiem w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwiema decyzjami, z których pierwsza była ostateczna. Tożsamość ta jednak nie będzie miała miejsca gdy zmianie uległ stan prawny sprawy, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Odnosząc się do błędnego i niezasadnego zaliczenia dochodów jej męża do dochodu rodziny, od którego uzależnione jest prawo do wnioskowanego świadczenia, Sąd nie podziela stanowiska skarżącej. Działanie organu zgodne było z treścią obowiązujących w tym zakresie przepisów (art. 2 pkt 5 w związku z pkt 12 i art. 9 cytowanej ustawy, która w art. 2 pkt 5 odsyła dodatkowo do przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych). Jej maż wspólnie z nią mieszkający i prowadzący wspólne gospodarstwo domowe stanowi niewątpliwie jej rodzinę i nie ma znaczenia, że mąż skarżącej nie jest biologicznym ojcem jej córki i nie obciąża go wobec niej obowiązek alimentacyjny. W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i lit.c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił wydane w sprawie decyzje administracyjne. Ponownie rozpoznając sprawę organ winien uwzględnić dokonaną powyżej wykładnię przepisów prawa.