II SA/Gl 88/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant st. sekretarz sądowy Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lipca 2010 r. sprawy ze skargi A. H. i H. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy sprostowania aktu własności ziemi oddala skargę. H. i A. H. działając przez profesjonalnego pełnomocnika wnieśli o sprostowanie aktu własności ziemi nr [...] wydanego dnia [...] r. przez Naczelnika Gminy B. , w którym jak podali błędnie wpisano numer działki 1 stanowiącej ich współwłasność zamiast prawidłowego numeru 2. Stwierdzili, że działka nr 1 stanowi współwłasność M. i M. K. Podobny błąd popełniono też w akcie własności ziemi nr [...] wydanym na rzecz M. K., w którym wpisano mylnie nr działki 2 zamiast prawidłowego 1 (zobacz pismo adw. J. S. z dnia [...]r. precyzujące wniosek – karta 12 akt adm.). Po ponownym rozpatrzeniu tego wniosku (wydana wcześniej w tej sprawie decyzja Wójta Gminy B. z dnia [...]r. została bowiem uchylona a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia decyzją SKO w K. z dnia [...]r.) Wójt Gminy B. postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...]odmówił sprostowania objętego wnioskiem aktu własności ziemi z dnia [...]r. przez zmianę wpisanego w tym akcie numeru działki 1 na numer 2. Jako podstawę postanowienia wskazał art. 123, 124 i 125 w zw. z art. 113 kpa. W jego uzasadnieniu stwierdził, że własność działki nr 3, na którą wydano akt własności ziemi na rzecz H. i A. małżonków H. została potwierdzona w dniu 26 kwietnia własnoręcznym podpisem H. H. złożonym w kwestionariuszu uwłaszczeniowym w obecności geodety Z.U.. W tym czasie oraz w dniu wydania przedmiotowego aktu własności ziemi ewidencja gruntów tego terenu nie obejmowała w ogóle działki nr 2. Taki numer został wprowadzony do tej ewidencji dopiero w 1984 r. na podstawie przyjętego do państwowego zasobu geodezyjno-kartograficznego operatu odnowienia ewidencji gruntów gminy B. i, obręb Dobieszowice, zarejestrowanego pod numerem [...]. Wtedy też nastąpiła zmiana powierzchni działek. Działka nr 3 o powierzchni 0,1429 ha została oznaczona numerem 3 o pow. 0,1449 ha zaś działka nr 1 o pow. 0,1421 ha numerem 4 o pow. 0,1441 ha. Wówczas też zmiany te zostały wprowadzone zarówno do części opisowej jak i kartograficznej państwowego zasobu geodezyjno-kartograficznego. Uwzględniając wniosek o sprostowanie aktu własności ziemi doszłoby faktycznie do zmiany tego aktu z uwzględnieniem okoliczności prawnych i faktycznych, które wystąpiły już po wydaniu tego aktu a nie do sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w rozumieniu art. 113 kpa. W zażaleniu na powyższe postanowienie Wójta Gminy B. pełnomocnik H. i A. małżonków H. wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Zarzucił, że postanowienie to zostało wydane przy błędnym ustaleniu, że w objętym postępowaniem akcie własności ziemi nie doszło do wpisania błędnego numeru działki odwołujących się, co z naruszeniem art. 113 kpa skutkowało odmową sprostowania tego aktu. Uzasadniając odwołanie pełnomocnik małżonków H. podtrzymał dotychczasowe twierdzenie, że przy wydawaniu aktu ich działce przypisano nieprawidłowy numer 1 zamiast prawidłowego numeru 2. Podobna pomyłka wystąpiła przy wydawaniu aktu własności ziemi na rzecz M. K. obejmującego działkę sąsiednią, w którym oznaczono ją numerem 2 zamiast prawidłowym numerem 1. Nadto zarzucił, że jeżeli organ uznał, iż nie jest możliwe usunięcie zaistniałej pomyłki co do numeru działki odwołujących się w trybie art. 113 kpa to powinien to uczynić w innym dopuszczalnym trybie. Co do dopuszczalności prostowania aktów własności ziemi jako decyzji administracyjnych powołał się pełnomocnik małżonków H. na pismo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 maja 2008 r. II Ko 63/08. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. odwołania tego nie uwzględniło i zaskarżonym postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji z powołaniem się na art. 138 § 1 pkt 1 kpa. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia powołując się na orzecznictwo oraz poglądy doktryny, dokonało wykładni pojęć "błędów pisarskich i rachunkowych" oraz "oczywistych pomyłek" w rozumieniu art. 113 kpa. Zaakcentowało, że granicę przedmiotowej dopuszczalności sprostowania decyzji na podstawie tego przepisu stanowi cecha oczywistości pomyłki stanowiąca gwarancję, że w wyniku sprostowania nie dojdzie do zmiany decyzji ostatecznej. Zmiana taka naruszałaby bowiem zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 kpa) oraz konstytucyjną zasadę państwa prawa. Dalej SKO stwierdziło, że ewentualna zmiana oznaczenia numeru działki w akcie własności ziemi stanowiłaby zmianę decyzji a nie sprostowanie oczywistej pomyłki, co w trybie art. 113 kpa nie jest dopuszczalne, zwłaszcza gdy miałoby spowodować dostosowanie treści decyzji do wymogów ukształtowanych późniejszym stanem prawnym, który nie istniał w dacie wydania decyzji podlegającej sprostowaniu. W skardze do sądu administracyjnego na przedmiotowe postanowienie SKO w K. H. i A. małżonkowie H. wnieśli o uchylenie orzeczeń organów obu instancji oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania, powtarzając w ogólnym zarysie zarzuty i argumentację przedstawioną wcześniej w odwołaniu. Podkreślili, że do zwrotnego pomylenia numerów działek doszło w dwóch aktach własności ziemi, co zdaniem skarżących zostało przyznane przez organy orzekające. Fakt takiej pomyłki wynika ich zdaniem z szeregu dokumentów będących w posiadaniu Wójta Gminy B. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko i jego uzasadnienie. Podkreśliło, że tryb sprostowania błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek przewidziany w art. 113 kpa nie może dotyczyć błędów i omyłek istotnych, których dopuszczono się w stosowaniu prawa. Dlatego też ewentualne błędne lub niewłaściwe oznaczenie numerów działek nie stanowi pomyłki w rozumieniu tego przepisu i w tym trybie nie może dojść do zmiany aktu własności ziemi. Uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym władny jest dokonać jedynie sąd powszechny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem wbrew jej zarzutom brak jest zdaniem Sądu dostatecznych podstaw do przyjęcia, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem obowiązującego prawa, a tylko pod tym względem podlega ono kontroli w postępowaniu sądowym zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze m.). Jak to zasadnie przyjęło SKO w K. powołując się na orzecznictwo sądów i stanowisko doktryny granice przedmiotowej dopuszczalności sprostowania błędów i oczywistych pomyłek w decyzjach w trybie art. 113 kpa, który to przepis legł u podstaw wydania zaskarżonego postanowienia (zgodnie zresztą z wnioskiem skarżących), jest cecha oczywistości zaistniałych błędów lub pomyłek. Samo wystąpienie tych błędów lub pomyłek musi być przy tym oceniane w odniesieniu do stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania decyzji objętej postępowaniem. Oznacza to, jak to słusznie przyjęło SKO, że w trybie sprostowania nie można dostosowywać brzmienia decyzji do wymogów ukształtowanych późniejszym stanem prawnym lub faktycznym. Przenosząc te ogólne konstatacje na grunt niniejszej sprawy należy zdaniem Sądu stwierdzić, że nie zaistniały określone w art. 113 kpa przesłanki do sprostowania objętego postępowaniem aktu własności ziemi Naczelnika Gminy B. z dnia [...]r. w części dotyczącej oznaczenia działki 1. W żaden sposób ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika bowiem aby do wpisania w tym akcie tego numeru działki doszło czy to w następstwie błędu pisarskiego czy też na skutek oczywistej pomyłki. W szczególności nieprawdziwe jest twierdzenie skarżących, że doszło do zwrotnej pomyłki odnośnie numerów działek w ich akcie własności ziemi oraz w akcie własności wydanym dnia [...]r. na rzecz F. K.. Wbrew twierdzeniom skarżących w tym drugim akcie nie figuruje bowiem działka o numerze 2, która ich zdaniem powinna być wpisana do ich aktu własności ziemi. W akcie dotyczącym F. K. figuruje działka Nr 3. Nie mogło dojść zatem przy sporządzaniu takich aktów (w każdym bądź razie nie zostały przedstawione na tę okoliczność jakiekolwiek dowody) do zwrotnej pomyłki w oznaczeniu numerów działek 1 i 2. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego tj. z kwestionariuszy dotyczących tych dwóch aktów własności ziemi i poświadczonych za zgodność kserokopii map obejmujących działki wymienione w tych aktach, treści uzasadnienia decyzji Wojewódzkiej Komisji d/s Uwłaszczeń w K. z dnia [...]r. Nr [...] oraz ze złożonych na użytek tamtego postępowania zeznań J. S. (poprzedniczki prawnej skarżących), skarżącego A. H. oraz F. K. i M. K. wynika przy tym jednoznacznie, że działka skarżących nosiła wówczas numer 1 zaś sąsiednia działka F. K. nr 3. Z tym materiałem dowodowym koresponduje treść zalegającego w aktach administracyjnych zaświadczenia Starosty [...] z dnia [...]r. nr [...] z którego wynika, że dopiero w związku z odnowieniem ewidencji gruntów gminy B. w 1974 r. nastąpiła zmiana numeracji działki skarżących z 1 na 4, zaś działki 3 będącej poprzednio własnością F. K. na działkę 2. Wcześniej działek o takich numerach na tym terenie nie było. Oznacza to, że w ogóle takie numery działek nie mogły się znaleźć w aktach własności ziemi wydanych w 1975 r. Nadto, z przedmiotowego zaświadczenia wynika, że w wyniku tego odnowienia numer 2, którego wprowadzenia (w trybie sprostowania) do aktu ich własności ziemi domagają się skarżący, otrzymała działka nosząca wcześniej numer 3 a nie numer 1 , który jest ujawniony w objętym postępowaniem akcie. W konsekwencji w świetle dotychczasowych twierdzeń skarżących oraz dotychczas zgromadzonych w sprawie dowodów całkowicie niezrozumiałe jest żądanie skarżących wprowadzenia do ich aktu własności ziemi działki nr 2 i to nawet gdyby przyjąć, że taka zmiana byłaby dopuszczalna w trybie art. 113 kpa, czego żądali skarżący. Wbrew odmiennym twierdzeniom skarżących ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wcale nie wynika aby podczas wydawania aktu własności ziemi działka skarżących została błędnie oznaczona co do jej numeru geodezyjnego, a tym bardziej aby fakt ten został przyznany przez organy orzekające. Nieskuteczne było też powoływanie się przez skarżących na treść skierowanego do nich pisma z dnia [...]r. sygn. akt II KO 63/08 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, które miało charakter czysto informacyjny i wynikało z niego m. in. jedynie to, że formalnie dopuszczalne jest prostowanie w aktach własności ziemi błędów pisarskich oraz oczywistych pomyłek. Należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie zapadło w sprawie, której przedmiotem było sprostowanie aktu własności ziemi i tylko w zakresie takiego przedmiotu mogła być rozważana i oceniana przez Sąd jego legalność. Poza przedmiotem tego postępowania pozostaje natomiast kwestia czy mogło dojść do postulowanej zmiany aktu własności ziemi w innym trybie. W tym względzie należy jedynie zasygnalizować, że zgodnie z art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 107, poz. 464) do ostatecznych decyzji – aktów własności ziemi nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Z powyższych względów należało uznać, że zaskarżone postanowienie nie narusza obowiązującego prawa co skutkowało oddaleniem skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). SW