II SA/Gl 88/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), Sędzia WSA Rafał Wolnik, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 14 listopada 2024 r. nr SKO.PSŚ/41.5/1859/2024/17570 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z 14 listopada 2024 r., nr SKO.PSŚ/41.5/1859/2024/17570 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej "Kolegium" lub "Organ odwoławczy") utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta T. (dalej "Prezydent" lub "Organ I instancji") z 23 września 2024 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy. Prezydent odmówił przyznania M. K. (dalej "Skarżąca") prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Podstawę prawną decyzji stanowiły w szczególności przepisy art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 323 z późn. zm.; dalej "u.ś.r.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej "k.p.a."). Decyzja z 23 września 2024 r. jest trzecią decyzją Organu I instancji wydaną w rozpoznawanej sprawie - Kolegium decyzjami z 24 maja 2024 r. i z 26 lipca 2024 r. uchyliło wcześniejsze decyzje Prezydenta z 4 kwietnia 2024 r. i z 17 czerwca 2024 r. Prezydent po ponownym rozpatrzeniu wniosku Skarżącej (złożonego 14 grudnia 2023 r.) ustalił, że Skarżąca prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą, którą zawiesiła 1 marca 2023 r. Z dniem 20 lutego 2024 r. ww. działalność została wykreślona z REGON. Z ustaleń przeprowadzonych wywiadów środowiskowych wynika, że osoba wymagająca opieki potrafi samodzielnie spożywać posiłki, samodzielnie wykonuje wszystkie czynności higieniczne i fizjologiczne, samodzielnie ubiera się, a zatem jest osobą samodzielną. Syn i pozostałe rodzeństwo są w stanie zapewnić opiekę nad matką. Opieka Skarżącej polega na pomocy w toalecie, czynnościach higienicznych, przygotowaniu posiłków i podaniu leków. Skarżąca wychodzi z matką na spacer lub do lekarza. Organ I instancji stwierdził zatem, że brak jest związku przyczynowego między rezygnacją przez Skarżącą z zatrudnienia a potrzebą sprawowania opieki nad matką. W odwołaniu od decyzji Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła, że Organ I instancji bezzasadnie odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na fakt, że zakres opieki jakiej wymaga podopieczna nie wyklucza podjęcia przez Skarżącą zatrudnienia oraz z uwagi na fakt, że są również inne osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, na których ciąży obowiązek alimentacyjny. Kolegium zaskarżoną obecnie decyzją orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Prezydenta, że nie została spełniona przesłanka warunkująca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, tj. związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez Skarżącą a koniecznością sprawowania opieki nad matką. W ocenie Organu odwoławczego zakres opieki jakiej wymaga matka Skarżącej nie jest tego rodzaju, żeby wykluczał podjęcie przez Skarżącą zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Podopieczna mieszka z synem i posiada jeszcze troje dzieci, które zamieszkują w bliskiej od niej odległości (T.). Poza Skarżącą wszystkie dzieci podopiecznej pracują zawodowo. Z ustaleń przeprowadzonych trzech wywiadów środowiskowych wynika, że matka Skarżącej jest w dużym stopniu osobą samodzielną, a pomoc Skarżącej ma charakter wspomagający. Opieka nad matką nie wymaga nieustannej obecności i zaangażowania Skarżącej. Skarżąca jest zatem w stanie pogodzić pracę zawodową w niepełnym wymiarze czasu pracy z opieką nad matką. Ponadto podzielenie obowiązków opiekuńczych nad matką między rodzeństwem zapewniłoby podopiecznej wystarczającą opiekę. Skarżącej zaproponowano pomoc w formie usług opiekuńczych. Ponadto nie bez znaczenia jest fakt posiadania przez podopieczną czworo dzieci, które mimo wykonywanych zajęć zawodowych i rodzinnych (troje z nich) są w stanie zapewnić wymaganą na ten czas opiekę, zwłaszcza, że nie zamieszkują daleko. Wszystkie dzieci podopiecznej mają wobec niej obowiązek alimentacyjny, a zatem nawet jeżeli jedno z dzieci przejęło na siebie większość obowiązków opiekuńczych nad matką, które nie wyczerpują jednak nadal opieki całodobowej, nie oznacza to, że z tego tytułu Skarżąca powinna otrzymać świadczenie pielęgnacyjne finansowane ze środków publicznych. W skardze Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła decyzji Kolegium naruszenie: 1) art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w związku z art. 128 k.r.i.o. poprzez niezasadne uznanie, że nie jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż może podzielić opiekę nad matką z rodzeństwem i w związku z tym nie musi rezygnować z zatrudnienia; 2) art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w związku z art. 17 ust. 1 u.ś.r. i niezasadnie uznanie, że nie jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie ma związku między rezygnacją przez nią z zatrudnienia, a sprawowaną przez nią opieką nad matką; 3) art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w związku z art. 17 ust. 1 u.ś.r. i niezasadne uznanie, że nie jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż zakres opieki jakiej wymaga jej matka nie wyklucza podjęcia przez nią zatrudnienia. W oparciu o tak skonstruowane zarzuty pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala przyjąć, że zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej przez Skarżącą 1 marca 2023 r. ma związek z opieką sprawowaną nad matką. Nadto organy nie mają prawa ingerować w podział obowiązków między rodzeństwem, a tym samym nakazywać pozostałym członkom rodziny sprawowania opieki nad matką, wykluczając tym samym przyznanie Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wnosząc o oddalenie skargi Kolegium podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a."). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję sądu administracyjnego oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji wynikające z treści art. 145 § 1 p.p.s.a, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego. Wyjaśnić także należy, że sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a., z uwagi na fakt, że strony zgodnie wniosły o zastosowanie tego trybu postępowania. Kwestie związane z uzyskaniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną uregulowane zostały w art. 17 u.ś.r. Przy czym w myśl art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2024 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429; dalej "u.ś.w.") w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne, o których mowa w u.ś.r. w brzmieniu dotychczasowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 390, 658 i 852), do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Przepis art. 63 ust. 1 u.ś.w. należy rozumieć w ten sposób, że w przypadku wniosku o świadczenie pielęgnacyjne złożonego skutecznie przed 1 stycznia 2024 r. (tj. przed wejściem w życie art. 43 pkt 4 u.ś.w. zmieniającego art. 17 u.ś.r.) organy rozpatrując ten wniosek po 1 stycznia 2024 r. zobowiązane są ustalić i ocenić, czy wnioskodawca spełnia przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego określone w przepisach u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem wniosek Skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego został złożony w Organie I instancji 14 grudnia 2023 r. Stosownie zatem do art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje m. in. osobom wskazanym w pkt 4 tego przepisu, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Analiza ww. przepisu wskazuje, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną może być przyznane jedynie w razie łącznego wystąpienia trzech przesłanek, tj.: (1) istnienia obowiązku alimentacyjnego, (2) rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki oraz (3) legitymowania się przez podopiecznego wnioskodawcy orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W rozpoznawanej sprawie jest bezsporne, że matka Skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, a na Skarżącej ciąży obowiązek alimentacyjny względem matki. Nie są również sporne okoliczności stanu faktycznego dotyczące rozmiaru sprawowanej przez Skarżącą opieki nad matką. Organy dokonały ustaleń w tym zakresie na podstawie ustaleń wywiadów środowiskowych oraz oświadczeń i wyjaśnień Skarżącej składanych w toku postępowania administracyjnego. Kwestią sporną jest istnienie związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem przez Skarżącą zatrudnienia a sprawowaniem osobistej opieki nad matką. Organy obu instancji - opierając się na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym - uznały bowiem, że niepodejmowanie przez Skarżącą zatrudnienia nie pozostaje w związku przyczynowym ze sprawowaniem opieki nad matką. Zdaniem organów czynności opiekuńcze wykonywane przez Skarżącą nie są na tyle angażujące, aby Skarżąca nie mogła podjąć zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Czynności wykonywane przez Skarżącą w związku z opieką nad matką ograniczają się do wspomagania podopiecznej w czynnościach życia codziennego. Z kolei Skarżąca podnosi konsekwentnie, że wymiar opieki jaką sprawuje nad matką skutkuje brakiem możliwości pogodzenia jej wykonywania i jednoczesnego świadczenia czynności zarobkowych. Podkreślić zatem należy, że sam fakt posiadania przez matkę Skarżącej orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności nie jest wystarczający do uznania, że Skarżąca - jako osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad matką - spełnia automatycznie wymagania dotyczące przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazanie w orzeczeniu o niepełnosprawności, że dana osoba jest niezdolna do samodzielnej egzystencji bądź, że wymaga stałej lub długotrwałej opieki, nie przesądza, że sprawowanie opieki nad taką osobą wyklucza podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki stosownym orzeczeniem o niepełnosprawności nie wyklucza możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia a stopniem faktycznie sprawowanej opieki nad tą osobą (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 kwietnia 2021 r., I OSK 2859/20 i z 18 maja 2021 r., I OSK 275/21 - opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). Wskazać zatem trzeba, że nie zawsze osoba zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności będzie wymagać takiej opieki, która pozostawać będzie w stopniu wykluczającym podjęcie przez osobę bliską zatrudnienia. Także ustalenie, że opieka nad osobą niepełnosprawną sprawowana jest wyłącznie przez wnioskującego o świadczenie pielęgnacyjne nie oznacza automatycznie, że jest to opieka o charakterze stałym i długotrwałym, a jej sprawowanie wyklucza podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Spełnienie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nie może być sprowadzane wyłącznie do współwystępowania rezygnacji z zatrudnienia z faktem opieki nad niepełnosprawną osobą, w stosunku do której na wnioskodawcy ciążą obowiązki alimentacyjne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 lutego 2024 r., I OSK 128/23, opubl. CBOSA). Z art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że w każdym przypadku rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia musi pozostawać w ścisłym i bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Konieczność opieki nad osobą niepełnosprawną musi stanowić wyłączną przyczynę niepodejmowania zatrudnienia lub rezygnacji z niego (por. wyroki NSA z 7 sierpnia 2019 r., I OSK 4023/18 oraz z 28 sierpnia 2019 r., I OSK 940/19; wyrok WSA w Krakowie z 26 maja 2020 r., III SA/Kr 346/20 - opubl. w CBOSA). Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie precyzuje ani zakresu ani charakteru opieki nad osobą niepełnosprawną. Z uwagi na cel i istotę świadczenia pielęgnacyjnego przyjmuje się, że opieka powinna być osobista, stała bądź długotrwała i odnosić się do wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych osoby pozostającej pod opieką, których z uwagi na niepełnosprawność nie jest ona w stanie sama sobie zapewnić. Określenia stała lub długoterminowa wskazują, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 lutego 2017 r., I OSK 2201/15, opubl. w CBOSA). Nie chodzi przy tym o opiekę rozumianą jako wykonywanie czynności opiekuńczych bez przerwy, przez 24 godziny na dobę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 października 2020 r., I OSK 371/20, opubl. w CBOSA). Jednocześnie należy mieć na uwadze, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. odnosi się wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Przy czym stosownie do art. 3 pkt 22 u.ś.r. pojęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Zatem niepodjęcie lub rezygnacja z zatrudnienia w formach przewidzianych w art. 3 pkt 22 u.ś.r. musi mieć charakter całkowity z uwagi na konieczność sprawowania opieki, która z założenia jest opieką stałą lub długotrwałą (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 czerwca 2012 r., I OSK 2454/11, opubl. w CBOSA). Oceniając zgromadzony materiał dowodowy należy zgodzić się z Organem odwoławczym, że zakres czynności opiekuńczych faktycznie realizowanych przez Skarżącą w świetle art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w związku z art. 3 pkt 22 u.ś.r. nie uniemożliwia jej podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Najbardziej czasochłonne czynności wykonywane przez Skarżącą dotyczą prowadzenia gospodarstwa domowego, tj. prace domowe, przygotowanie posiłków, robienie zakupów, wykupywanie leków. Wskazać jednak trzeba, że tego rodzaju czynności zasadniczo nie są uznawane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności wnioskującego o świadczenie pielęgnacyjne. Ograniczenie formy opieki nad osobą niepełnosprawną do czynności dnia codziennego prowadziłoby bowiem do nieuprawnionego uznania, że każda osoba je wykonująca byłaby niezdolna do podjęcia lub wykonywania jakiejkolwiek pracy zawodowej z uwagi na ciążące na niej obowiązki domowe względem niepełnosprawnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2023 r., I OSK 2155/22, opubl. w CBOSA). Czynności z zakresu prowadzenia gospodarstwa domowego można zaplanować. Część z tych czynności nie jest wykonywana każdego dnia. Ponadto czynności te nie mają charakteru czynności ciągłych, które wymagają stałej obecności opiekuna. Czynności te mogą być albo zrealizowane z wyprzedzeniem albo skumulowane w czasie. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego nie mają nadzwyczajnego charakteru. Skarżąca nie wskazywała bowiem, by spełniała w tym zakresie indywidualne potrzeby matki, adekwatne do jego stanu zdrowia (np. przygotowywała posiłki według specjalistycznej diety). Także czynności polegające na podawaniu leków czy umawianiu wizyt lekarskich nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r., uniemożliwiającą podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby na część etatu (por. wyrok NSA z 16 kwietnia 2021 r., I OSK 2859/20, opubl. w CBOSA). Z kolei pomoc w czynnościach higienicznych, masaże i ćwiczenia fizyczne dotyczą czynności, które zasadniczo wykonywane są przez Skarżącą rano i wieczorem. Czynności te nie są bowiem tego rodzaju, że należy je wykonywać przez cały dzień, a jedynie w ściśle określonych porach. Czynności te nie wymagają ciągłego i nieprzerwanego zaangażowania Skarżącej. Wykonywane przez Skarżącą czynności pielęgnacyjne nie polegają przy tym na świadczeniu specjalistycznej i kwalifikowanej pomocy. Również spacery i inne formy spędzania czasu z matką mogą być zorganizowane w sposób umożliwiający podjęcie Skarżącej zatrudnienia. Z poczynionych ustaleń wynika także, że matka Skarżącej samodzielnie spożywa przygotowane posiłki, samodzielnie załatwia potrzeby fizjologiczne i wykonuje takie czynności higieniczne jak mycie rąk, twarzy, zębów, czesanie. Nadto samodzielnie wstaje z łóżka, ubiera się, używa laski i wózka inwalidzkiego. Od godziny 21.00 matka Skarżącej pozostaje w lokalu mieszkalnym bez opieki Skarżącej. Wskazane okoliczności są istotne zarówno w kontekście charakteru i zakresu opieki jakiej wymaga matka Skarżącej, jak i zakresu opieki jaką faktycznie sprawuje wobec niej Skarżąca. Zauważyć trzeba, że ten sam rodzaj czynności opiekuńczych może być uznany jedynie za pomoc w czynnościach dnia codziennego, jak i wypełniać przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w zależności od stopnia ich nasilenia i charakterystyki choroby niepełnosprawnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 12 kwietnia 2023 r., III SA/Kr 1605/22, opubl. w CBOSA). Biorąc pod uwagę czas poświęcany przez Skarżącą na czynności stricte pielęgnacyjne wobec niepełnosprawnej matki to realizacja obowiązków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, przy ich właściwej organizacji, daje Skarżącej możliwość pogodzenia ich z wykonywaniem aktywności zawodowej. Wobec powyższego trafnie przyjęły organy obu instancji, że zakres i charakter czynności opiekuńczych wykonywanych przez Skarżącą nie wykazuje związku przyczynowo-skutkowego, objętego dyspozycją art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Skarżąca może zorganizować czynności opiekuńcze wobec matki godząc je z zatrudnieniem, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy, w formie pracy zdalnej czy na podstawie umowy cywilnoprawnej. Niepodjęcie lub rezygnacja z zatrudnienia, o którym mowa w art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 u.ś.r. nie odnosi się bowiem wyłącznie do zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy i tylko na podstawie umowy o pracę. W przepisie tym chodzi o rezygnację lub brak możliwości podjęcia pracy zarobkowej także w niepełnym wymiarze czasu pracy czy na podstawie umowy cywilnoprawnej, której istotą jest elastyczne podejście do czasu pracy wobec czego zatrudniony może zarządzać swoim czasem, także w zakresie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Rację natomiast należy przyznać Skarżącej, że w sytuacji, gdy jedno z rodzeństwa, które w rzeczywistości sprawuje pełną opiekę nad krewnym i z tego tytułu zrezygnowało z pracy bądź nie podejmuje zatrudnienia, ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne, nie ma podstaw do pozbawiania go tego prawa z tego powodu, że żyją inni członkowie rodzeństwa, którzy również taki obowiązek alimentacyjny mogą wypełniać, ale nie zwróciły się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 9 maja 2024 r., I OSK 1397/23; 28 stycznia 2022 r., I OSK 925/21 – opubl. w CBOSA). Jednakże zdaniem Sądu dla oceny istnienia związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez Skarżącą a opieką nad matką znaczenie ma okoliczność, że matka Skarżącej zamieszkuje na stałe ze swoim synem. W świetle zasad doświadczenia życiowego należy przyjąć, że choćby z tego powodu syn Skarżącej ma obowiązki związane z dbałością o wspólne mieszkanie, tj. jego sprzątaniem, ogrzewaniem czy załatwianiem spraw urzędowych. Nadto pomimo, że syn nie sprawuje opieki nad matką i pracuje w systemie trzyzmianowym, to nie pozostaje ona sama w domu i istnieje realna możliwość udzielenia jej pomocy w sytuacji, gdy zaistnieje taka potrzeba. Wskazane okoliczności choć nie mają decydującego znaczenia przy ocenie przesłanki związku przyczynowego z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., to jednak nie pozostają bez wpływu na tę ocenę, bowiem obrazują możliwości rodziny Skarżącej związane z organizacją opieki nad niepełnosprawną matką. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.