II SA/Gl 882/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.), Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant Referent Magdalena Janik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2024 r. sprawy ze skargi F. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 11 kwietnia 2023 r. nr SKO IV/424/1225/2023 w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną decyzją z 11 kwietnia 2023 r. nr SKO IV/424/1225/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z 10 lutego 2023 r. nr [...] odmawiającą skarżącemu przyznania dodatku węglowego. W uzasadnieniu przedstawiło następujący stan faktyczny. 1 września 2022 r. skarżący złożył wniosek o wypłatę dodatku węglowego. W składzie rodziny wymienił syna, a jako główne źródło ogrzewania podał kocioł na paliwo stałe. Ponieważ organ ustalił, że dla tego adresu jeden dodatek już przyznano przeprowadzony został wywiad środowiskowy. Ze sporządzonego protokołu wynikało, że skarżący wraz z małoletnim synem zajmuje odrębny lokal mieszkalny na I piętrze. Rodzina współdzieli kocioł na paliwo stałe zasilane węglem z dwoma innymi rodzinami, które zajmują odrębne lokale mieszkalne na parterze. Te nie zostały wyodrębnione w księdze wieczystej. Do 30 listopada 2022 r. nie zostały też podjęte działania formalne, celem ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych z uwagi na koszty z tym związane. Pismem z 7 lutego 2023 r. skarżący wyjaśnił, że wszystkie trzy lokale mieszkalne mają jedno źródło ogrzewania ale są zupełnie niezależne. Mają osobne wejścia, osobne rozliczenia podatkowe i osobne deklaracje o opłatach za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Decyzją z 10 lutego 2023 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 2, art. 3 i art. 4 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2023 r., poz. 141), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.) oraz art. 52 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz.U. z 2022 r., poz. 1967 z późn. zm.) Prezydent Miasta B. odmówił skarżącemu przyznania dodatku węglowego. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że w przypadku gospodarstwa wieloosobowego dodatek węglowy przyznawany jest wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. W niniejszej sprawie dodatek taki już wypłacono wnioskodawcy, który jako pierwszy złożył wniosek w tym przedmiocie. Nie zgadzając się z powyższym skarżący złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej, w którym domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zobowiązania organu I instancji do uznania ustaleń poczynionych w toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego. Wyjaśnił, że jest ojcem samotnie wychowującym syna i nie stać go na zatrudnienie geodetów czy rzeczoznawców, celem przeprowadzenia procedury podziału wspólnej nieruchomości. Zaskarżoną decyzją z 11 kwietnia 2023 r. nr SKO IV/424/1225/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W jej motywach podało, że w przypadku zamieszkiwania wielu gospodarstw pod jednym adresem otrzymują one jeden dodatek węglowy, przyznawany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy z jednoczesną możliwością przyznania dodatków węglowych dla kilku gospodarstw domowych, jeżeli do 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania. Oznacza to jednak konieczność podjęcia określonych działań po stronie wnioskodawcy. W konsekwencji wnioskodawca powinien wykazać się inicjatywą i wskazać organowi, że niemożliwe było ustalenie odrębnego adresu w terminie do 30 listopada 2022 r. Przyznanie dodatku węglowego jest bowiem możliwe jedynie w sytuacji, gdy podjęte zostały kroki formalne, prowadzące do nadania odrębnego adresu miejsca zamieszkania i przedstawiono np. zaświadczenie o samodzielności lokalu lub kopię złożonego wniosku o wydanie zaświadczenia o samodzielności lokalu bądź kopię wniosku o nadanie numeru porządkowego. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarżący nie udokumentował, iż podjął kroki mające na celu nadanie odrębnego adresu miejsca zamieszkania. Nie znalazł zatem podstaw do zastosowania w sprawie art. 2 ust. 3c -3e ustawy z 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2023 r., poz. 141 ze zm.). Dlatego stanowisko organu I instancji odmawiające skarżącemu przyznania dodatku węglowego uznał za prawidłowe. W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił SKO naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy to jest: - art. 2 ust. 3c w zw. z art. 2 ust. 3a i 3b ustawy o dodatku węglowym przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie; - art. 6, art. 7, art. 7a § 1 i art. 8 k.p.a. przez naruszenie zasady praworządności (wbrew obowiązkowi ustawowemu i konstytucyjnemu działanie nie na podstawie przepisów prawa), naruszenie zasady prawdy obiektywnej przez pominięcie ustaleń poczynionych w trakcie wywiadu środowiskowego i niezastosowanie zasady, że wątpliwości, w tym natury prawnej, należy rozstrzygać na korzyść strony oraz naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji wraz z decyzją organu I instancji i przyznanie dodatku węglowego, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi wyjaśnił, że wraz z synem zajmuje samodzielny lokal mieszkalny położony na pierwszym piętrze, w skład którego wchodzą: dwa pokoje, kuchnia, łazienka, toaleta, przedpokój i odrębnym wejściem z klatki schodowej. 14 lutego 2023 r. złożył w Urzędzie Miejskim w B. oświadczenie podpisane przez wszystkich współwłaścicieli, że od lat zamieszkuje lokal na I piętrze, w którym poprzednio mieszkali jego dziadkowie. Byli ono zameldowani pod adresem ul. [...]. Ten numer lokalu widnieje w księdze meldunkowej domu oraz jest udokumentowany w dziale meldunkowym Urzędu Miejskiego do 2005 r. (to jest śmierci jego babki). W chwili obecnej Urząd Miejski prowadzi postępowanie wyjaśniające, mające na celu oficjalne przemeldowanie skarżącego z ul. [...] pod adres ul. [...], czyli do lokalu mieszczącego się na I piętrze, który skarżący zajmuje od lat. Powyższe oświadczenie jest – w jego ocenie - działaniem następczym w stosunku do istniejących, obiektywnych faktów, potwierdzonych wywiadem środowiskowym, których organ nie dostrzegł, uzależniając przyznanie świadczenia od spełnienia dodatkowego, pozaustawowego warunku – podjęcia działań mających na celu ustalenie odrębnego adresu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Przy piśmie z 16 czerwca 2023 r. skarżący przedłożył decyzję z 2 czerwca 2023 r. nr [...] orzekającą o zameldowaniu skarżącego na pobyt stały przy ul. [...] w B. Wojewódzki Sąd Administracyjny zajął w tej sprawie następujące stanowisko. Skarga jest uzasadniona. Stan faktyczny został ustalony w sprawie w następujący sposób. W budynku wskazanym przez skarżącego we wniosku o przyznanie dodatku węglowego, pod jednym adresem zamieszkania, zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, spełniające warunki z art. 2 ust. 2 pkt 2 ustawy (prowadzone przez osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące). Lokal, w którym zamieszkuje gospodarstwo domowe skarżącego posiada własną kuchnię, łazienkę, toaletę, dwa pokoje mieszkalne, przedpokój z odrębnym wejściem z klatki schodowej. W budynku tym funkcjonuje jedno współdzielone źródło ciepła dla trzech gospodarstw domowych. Skarżący nie złożył wniosku o ustanowienie odrębnego adresu zamieszkania dla swego gospodarstwa domowego. Ten stan faktyczny należy "przymierzyć" do stanu prawnego, a jest on następujący. Dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, ... gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy (art. 2 ust. 1 ustawy). Może to być gospodarstwo jednoosobowe, prowadzone przez osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą, lub wieloosobowe prowadzone przez osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (art. 2 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy). Zasadą jest jeden dodatek dla jednego gospodarstwa domowego. Wyjątkiem sytuacja, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, wówczas jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem (art. 2 ust. 3a ustawy). Należy przez to rozumieć, że gospodarstwo domowe może otrzymać dodatek węglowy o ile posiada własny adres miejsca zamieszkania. Od zasady tej można odstąpić w warunkach wskazanych w art. 2 ust. 3c ustawy, czyli W przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. Jeżeli warunki wynikające z tego przepisu są spełnione, to możliwe jest przyznanie dodatku węglowego dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego zamieszkującego pod jednym adresem. Jak zatem należy rozumieć ów warunek polegający na tym, że w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach. Zdaniem Sądu odpowiedź na to pytanie polega na ustaleniu warunków faktycznych i prawnych, czy w świetle ustalonego stanu faktycznego i obowiązującego prawa było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla gospodarstwa domowego Skarżącego. Nie wynika z tych przepisów warunek przedstawiony przez orzekające w sprawie organy, jakoby chodziło o to, czy wnioskodawca wystąpił do właściwego organu o ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla swego gospodarstwa domowego. Takiego zapisu tam nie ma. Rolą organów jest zatem samodzielna ocena tej kwestii z uwzględnieniem stanu faktycznego i prawnego. Organy nie mogą od zadania tego odstąpić z tego powodu, że Skarżący nie wystąpił w terminie do 30 listopada 2022 r. o nadanie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla jego gospodarstwa domowego, bo równie dobrze mógł nie wystąpić z tego powodu, że w świetle obowiązującego stanu prawnego otrzymanie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla jego gospodarstwa domowego nie było możliwe. Jeżeli zatem okaże się, że przy spełnieniu warunków z art. 2 ust. 3c ustawy (pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe w odrębnych lokalach, które posiadają odrębne lub współdzielone źródło ciepła) i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem, to otwiera się droga do zastosowania przepisu art. 2 ust. 3d i przyznania dodatku węglowego w drodze decyzji administracyjnej dla gospodarstwa domowego, które nie posiada odrębnego adresu miejsca zamieszkania. Jeśli natomiast okaże się, że nie było przeszkód dla ustalenia w terminie do 30 listopada 2022 r. odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem, ale prowadzący to gospodarstwo nie wystąpił ze stosownym wnioskiem wszczynającym postępowanie w tym przedmiocie, to w grę wchodzi zasada z art. 2 ust. 3a i 3b - jeden dodatek węglowy dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem, wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Z przedstawionych tu względów Sąd uznał, że orzekające w sprawie organy naruszyły prawo materialne przez wadliwą wykładnię przepisu art. 2 ust. 3c ustawy oraz art. 7 k.p.a. Stało się to podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. w Dz.U. z 2023 r., poz. 1634). Rozstrzygając sprawę ponownie organy wezmą pod uwagę przedstawioną tu wykładnię przepisów prawa.