II SA/Gl 884/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Sędzia WSA Stanisław Nitecki, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 października 2024 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 8 maja 2024 r. nr SKO.4106.383.2024 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Wójt Gminy W. (dalej: organ I instancji) decyzją z dnia 28 marca 2024 roku, nr [...], działając na podstawie art. 17, 20 i innych ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 323 - dalej: u.ś.r.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 - dalej: k.p.a.) i in., odmówił A. G. (dalej: strona, skarżąca) przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad bratem. W treści uzasadnienia wskazano m. in., że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała później niż wymaga tego art. 17 ust. 1b u.ś.r., co uniemożliwia przyznanie ww. świadczenia. W odwołaniu strona nie zgodziła się z ww. decyzją. W treści wniesionego przez siebie środka zaskarżenia powołała się na niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b u.ś.r. Nadmieniła także, że sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym bratem, a zatem świadczenie jest jej należne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej: SKO) decyzją z dnia 8 maja 2024 roku, nr SKO.4106.383.2024, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało m. in., że w dniu 1 stycznia 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429 – dalej u.ś.w.). Zgodnie z art. 63 ust. 1-3 tej ustawy w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. W rozpatrywanej sprawie nie mają zatem zastosowania przepisy przejściowe art. 63 ust. 1 u.ś.w. Wniosek został złożony dopiero w dniu 6 marca 2024 r., a więc w dacie złożenia wniosku nie obowiązywał już przepis art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. Na dzień 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie powstało. Skargę na powyższą decyzję wniosła skarżąca. Zarzucono naruszenie art. 7, 7a, 8, 77, 80 k.p.a. oraz art. 24 ust. 2a u.ś.r., które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Na tej podstawie wniesiono o uchylenie decyzji w całości i przyznanie ww. prawa. W uzasadnieniu wskazano m. in., że nie zadośćuczyniono zasadzie dochodzenia do prawdy obiektywnej, poprzez niewyjaśnienie istotnych w sprawie okoliczności. Orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane dopiero w dniu [...] r., tak więc ponad cztery miesiące od złożenia wniosku w sprawie, która nie była skomplikowana. Gdyby Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności wydał orzeczenie w ustawowym terminie, miałaby możliwość złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne jeszcze w roku 2023, tak więc na starych zasadach. Wtedy zostałoby przyznane. To nie strona zawiniła, a ponosi obecnie tego konsekwencje. Istotne jest również, że wniosek o świadczenie pielęgnacyjne złożyła nazajutrz po doręczeniu orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując jednocześnie uprzednio wyrażone stanowisko w przedmiotowej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2024 roku, poz. 935 – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. (zgodnie z brzmieniem do dnia 31 grudnia 2023 r.) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługiwało: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Od 1 stycznia 2024 r. art. 17 ust. 1 u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2809) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka, 4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego - jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Wskazana regulacja zatem dotyczy obecnie opiekunów osób w wieku do ukończenia 18. roku życia. W dniu 1 stycznia 2024 r. weszła bowiem w życie ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym. Art. 24 ust. 2a u.ś.r. stanowi z kolei, że jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Biorąc pod uwagę wykładnię systemową przepis ten po nowelizacji u.ś.r. z dniem 1 stycznia 2024 r. ma zastosowanie jedynie do przypadków, których dotyczy ta ustawa, czyli ustawa o świadczeniach rodzinnych. Nie będzie zatem obejmował sytuacji, kiedy o świadczenie pielęgnacyjne stara się osoba opiekująca się inną osobą, tj. mającą ukończony 18 rok życia. Prawidłowo zatem SKO ustaliło, że wniosek skarżącej o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad bratem wpłynął w marcu 2024 r., a zatem należało uwzględnić stan prawny obowiązujący od 1 stycznia 2024 r. Treść art. 63 ust. 1 i 2 u.ś.w. nie może zmienić powyższych ustaleń. Prawo skarżącej nie powstało bowiem do dnia 31 grudnia 2023 r. Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób właściwy i organy uwzględniły niezbędną, dostępną dokumentację. Oparły się na zgromadzonych dowodach i oceniły je w sposób uprawniony, nienaruszający zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Nie można więc twierdzić, że postępowanie przeprowadzono wybiórczo, pomijając część dowodów. Skarga stanowi jedynie polemikę strony niezadowolonej z oceną dokonaną w ww. decyzji, należycie, szeroko i merytorycznie uzasadnionej (art. 107 §3 k.p.a.). Prawa osób niepełnosprawnych nadal są zabezpieczane ustawowo, ale w inny sposób, na zasadach obowiązujących od 1 stycznia 2024 r. Nie ma żadnych przeszkód, by stosowny wniosek złożyć we właściwym trybie. Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, 7a, 8, 77 §1, 80, 107 §1 i 3, 138 §1 pkt 1 k.p.a., art. 17 ust. 1, 24 ust. 2a u.ś.r., art. 63 ust. 1 i 2 u.ś.w., ani też innych przepisów w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a.