II SA/Gl 885/10
WyrokWSA w Gliwicach2010-12-17
Skład orzekający: Ewa Krawczyk, Elżbieta Kaznowska, Maria Taniewska-Banacka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, stwierdzając wydanie decyzji z naruszeniem prawa w trybie wznowienia postępowania, prawidłowo zastosował art. 151 § 2 k.p.a. w zw. z art. 146 § 2 k.p.a., ograniczając się do stwierdzenia naruszenia prawa bez uchylenia decyzji, mimo że nie wykazał, iż w wyniku wznowionego postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej, który w trybie wznowienia postępowania stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, ale nie uchyla jej na podstawie art. 151 § 2 k.p.a. w zw. z art. 146 § 2 k.p.a., musi wykazać, że w wyniku wznowionego postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Brak takiego wykazania, a także naruszenie zasady dwuinstancyjności przez organ odwoławczy, który nie dokonał tej oceny, stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
Spółka "A" uzyskała pozwolenie wodnoprawne. Spółka "B", która nie była należycie reprezentowana w pierwotnym postępowaniu, wniosła o jego wznowienie. Organ I instancji (Prezydent Miasta S.) wznowił postępowanie i stwierdził wydanie pierwotnej decyzji z naruszeniem prawa, ale nie uchylił jej, powołując się na art. 146 § 2 k.p.a. Organ II instancji (Dyrektor RZGW) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Spółka "B" zaskarżyła decyzję organu II instancji do WSA w Gliwicach.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S., orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, oraz zasądził od Dyrektora RZGW na rzecz skarżącej Spółki kwotę 300 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska,, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Protokolant referent Joanna Wita, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi "A" w S. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji udzielającej pozwolenia wodnoprawnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ja decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. nr [...]; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; 3. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. na rzecz skarżącej Spółki kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wydaną na wniosek "A" Sp. z o.o. w S. decyzją z dnia [...] r. nr [...] Starosta B. udzielił pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie wylotu kanalizacyjnego o średnicy 500 mm i rowu otwartego oraz na wprowadzanie oczyszczonych wód opadowych poprzez rów do ziemi, w zaprojektowanym nowym systemie odwodnienia terenu zakładu.
Pismem z dnia [...] r. Spółka "B" w S. zwróciła się do Wojewody [...] z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją ostateczną ponieważ w przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym nie była należycie reprezentowana. Nie miała wówczas organów, a należytą reprezentację odzyskała dopiero [...] r. Wniosek strony Wojewoda [...] przekazał wedle właściwości Regionalnemu Zarządowi Gospodarki Wodnej w G.
Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], wydanym na podstawie art. 145 § 1 pkt 4, i art. 147 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. zwanej dalej: k.p.a.), Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. wznowił postępowanie w sprawie. Następnie postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], wydanym na podstawie art. 150 § 2 k.p.a. wyznaczył jako organ właściwy do załatwienia sprawy Prezydenta Miasta S.
W wyniku przeprowadzonego postępowania decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta S. stwierdził wydanie z naruszeniem prawa ww. ostatecznej decyzji Starosty B. z dnia [...] r. nr [...]. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż w trakcie prowadzonego postępowania zmierzającego do wydania decyzji Starosty B. w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego dla firmy "A" Sp. z o.o. w S. na wykonanie wylotu kanalizacyjnego i rowu otwartego oraz na wprowadzanie oczyszczonych wód opadowych poprzez rów do ziemi, w zaprojektowanym nowym systemie odwodnienia terenu zakładu, Spółka "B" w S. nie miała organów, zatem nie miała należytej reprezentacji. Była ona reprezentowana w prowadzonym postępowaniu przez Kuratora Spółki, który ustanowiony został postanowieniem Sądu Rejonowego w Z. [...] r. oraz wydanym w wyniku rozpoznania apelacji postanowieniem Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r. Kurator Spółki nie może jednak zastępować jej organów. Spółka "B" w S. bez własnej winy nie brała zatem wówczas udziału w postępowaniu administracyjnym, a w konsekwencji wznowienie postępowania nastąpiło z przyczyny wymienionej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W trakcie prowadzonego postępowania w przedmiotowej sprawie oraz na rozprawie administracyjnej, strony nie wniosły zastrzeżeń do wykonanych urządzeń wodnych i odprowadzania wód opadowych z terenu zakładu, nie wniosły również o likwidację tychże urządzeń oraz o zaprzestanie odprowadzania wód opadowych. Wobec powyższego zgodnie z art. 146 § 2 k.p.a. uchylenie decyzji ostatecznej nie może nastąpić, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. W myśl zaś art. 151 § 2 k.p.a. w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146 k.p.a., organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa.
Odwołanie od wydanej przez organ I instancji decyzji złożyła Spółka "B" w S. wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Strona podniosła, iż organ nie ustalił jakiego rodzaju prawa Spółki zostały naruszone w wyniku pominięcia w postępowaniu. Organowi umknęło bowiem, iż pozwolenie wodnoprawne dotyczyło terenu stanowiącego własność Spółki, zatem zarówno wnioskodawca, jak i organ nie miały tytułu do dysponowania tym terenem. Nie ulega wątpliwości, że w toku wznowionego postępowania organ nie wykazał, iż wada ta została sanowana. Jest poza sporem, iż pozwolenie wodnoprawne dotyczyło w części wykonania zupełnie nowego rowu melioracyjnego (wylotu kanalizacyjnego) biegnącego przez teren Spółki, a w części -przebudowy już istniejącego na terenie Spółki rowu melioracyjnego. Naruszono zatem prawo własności. Jest prawdopodobne, a z pewnością nie można wykluczyć, iż Spółka nie zgodziłaby się na taki przebieg inwestycji oraz na sposób jej realizacji. Zważywszy, że inwestycja dotyczy terenu leśnego, w ocenie Spółki spowodowała ona pogorszenie stanu bezpieczeństwa przeciwpożarowego terenu, min. poprzez utrudnienie dojazdu pojazdów straży pożarnej do niektórych części lasu. Dokonano także, w związku z inwestycją, wycięcia drzewostanu. W tych okolicznościach twierdzenie organu, iż ,,w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej" jest nieuprawnione. W ocenie Spółki pozytywna decyzja w sprawie wniosku "A" Sp. z o.o. w S. albo nie zostałaby podjęta, albo miałaby inny charakter. Spółka podniosła nadto, że organ w sposób naruszający procedurę wyprowadził wnioski z zachowań strony, których nie było, czyli powołuje się na brak wniosków o likwidację inwestycji, czy też brak wniosku o zaprzestanie odprowadzania przez "A" Sp. z o.o. w S. wód opadowych. Jednocześnie przemilcza okoliczność, że Spółka podczas tzw. rozprawy administracyjnej podtrzymała wniosek o uchylenie decyzji Starosty B. Tzw. rozprawa administracyjna z dnia [...] r. w istocie nie miała istotnych cech rozprawy administracyjnej w rozumieniu k.p.a. bowiem nie uczestniczyły w niej strony, nie było zatem możliwości "uzgodnienia interesów". Nadto osoby prowadzące tzw. rozprawę nie legitymowały się wymaganym upoważnieniem organu. Udział przedstawiciela Starosty B., tj. organu wyłączonego z postępowania, strona uważa zaś za naruszający prawo postępowania administracyjnego.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu zrelacjonował dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie stwierdził, iż w myśl art. 123 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. 2005 r., Nr 239, poz. 2019 z późn. zm.) pozwolenie wodnoprawne uprawnia tylko do szczególnego korzystania z wody i wykonania urządzeń wodnych, nie daje natomiast uprawnionemu dalej idących uprawnień do nieruchomości i urządzeń wodnych, za pomocą których realizuje się uprawnienia płynące z pozwolenia. Zawężenie zakresu uprawnień tylko do korzystania z wody znajduje wyraz w ustawowej formule, że realizacja uprawnień wynikających z pozwolenia wodnoprawnego nie może naruszać praw osób trzecich, którym przysługuje uprawnienie do nieruchomości i urządzeń. Adresat pozwolenia dowiaduje się o granicach swoich uprawnień z treści klauzuli stwierdzającej, że pozwolenie nie narusza praw własności osób trzecich do nieruchomości i urządzeń. Adresatowi pozwolenia wodnoprawnego, który nie uzyskał praw do nieruchomości lub urządzeń koniecznych do realizacji pozwolenia, jeżeli poniósł nakłady w związku z otrzymaniem pozwolenia, nie przysługuje roszczenie o zwrot poniesionych nakładów. W takich okolicznościach działa on na własne ryzyko. Zarzuty odwołującej się Spółki odnośnie naruszenia jej prawa własności nie są więc w tej sprawie zasadne. Brak uprawnień do nieruchomości i urządzeń wodnych nie skutkuje możliwością odmowy wnioskowanego pozwolenia wodnoprawnego. Prawo wodne przewiduje bowiem możliwość odmowy pozwolenia wodnoprawnego tylko w okolicznościach wymienionych w art. 126 Prawa wodnego. W przeciwnej sytuacji - pozwolenia należy udzielić. W przedmiotowej sprawie nie stwierdzono, ażeby zachodziły przesłanki uzasadniające odmowę udzielenia pozwolenia wodnoprawnego. Wobec powyższego słusznym było przyjęcie przez organ I instancji, że w przedmiotowej sprawie nie mogłaby zapaść inna decyzja niż kwestionowana we wniosku o wznowienie postępowania. Organ II instancji odniósł się także do zarzutów proceduralnych stwierdzając, że organ I instancji w trakcie postępowania przeprowadzał dwa razy rozprawę administracyjną- w dniu [...] r. oraz w dniu [...] r. Oba wezwania na rozprawę były podpisane przez Naczelnika Wydziału Ochrony Środowiska i Rolnictwa, który działał z upoważnienia Prezydenta Miasta. W wezwaniach zamieszczone były informacje w myśl art. 94 § 1 k.p.a., że nieobecność na rozprawie stron należycie wezwanych na rozprawę nie stanowi przeszkody do jej przeprowadzenia. Nieobecność stron nie przeszkadzała więc w czynności choć istotnie brak stron uniemożliwiał dokonanie uzgodnienia interesów stron, co równocześnie pozbawiało nieobecnych do skorzystania z uprawnień wynikających z art. 95 § 1 k.p.a. W myśl art. 68 § 1 k.p.a. protokół sporządza się tak, aby z niego wynikało, kto, kiedy, gdzie i jakich czynności dokonał, kto i w jakim charakterze był przy tym obecny, co i w jaki sposób w wyniku tych czynności ustalono i jakie uwagi zgłosiły obecne osoby. W tym względzie stwierdzić można, że wymogi te zostały spełnione w obu protokołach z rozprawy administracyjnej. Przepis art. 90 k.p.a. określa kogo organ wzywa na rozprawę administracyjną. W tym zgodnie z art. 90 § 3 k.p.a. organ może zawiadomić o rozprawie państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne, organizacje społeczne, a także inne osoby, jeżeli ich udział w rozprawie jest uzasadniony ze względu na jej przedmiot. Wezwanie na rozprawę osób spoza kręgu "stron" nie stanowi w takim przypadku uchybienia proceduralnego. Z rozprawy w dniu [...] r. został spisany protokół. W rozprawie tej uczestniczyła przedstawicielka Starosty B., oświadczając do protokołu, że Spółka była powiadamiana o czynnościach na adres wskazany w ewidencji gruntów Starostwa Powiatowego w B.. Na rozprawie przeprowadzonej w dniu [...] r. przedstawicielka Starostwa Powiatowego w B. podtrzymała swoje stanowisko (jak wyżej) zgłoszone wcześniej na rozprawie w dniu [...] r. Przedstawiciel Spółki podtrzymał stanowiska zawarte w poprzednich wnioskach oraz wnioskował o uchylenie decyzji Starosty B. Stanowisko przedstawicielki Starostwa B. nie miało żadnego znaczenia i nie znalazło odzwierciedlenia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta S. - co nie potwierdza również zarzutu odwołania o jego uwzględnieniu.
Pismem z dnia [...] r. Spółka "B" w S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję organu II instancji, domagając się jej uchylenia w całości. W uzasadnieniu podała, że jej zdaniem organ I instancji winien był uchylić pierwotna decyzję ostateczną w trybie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. bowiem ustalił wystąpienie przesłanek do jej uchylenia. W stanie sprawy art. 151 § 2 nie miał zastosowania. Spółka w czasie pierwotnego postępowania przed Starostą B. o wydanie przedmiotowego pozwolenia została pominięta bez własnej winy, bowiem nie posiadała organów uprawnionych do jej reprezentacji. Oznacza to, iż nie uczestniczyła, przy przyzwoleniu organu I instancji, w żadnej czynności w toku postępowania. Prezydent Miasta S., a za nim organ odwoławczy, pomimo prawidłowych ustaleń we wskazanym zakresie, nie dostrzegł, iż zobowiązany był zbadać, jakiego rodzaju prawa Spółki zostały naruszone w wyniku pominięcia jej w postępowaniu pierwotnym. Organowi umknęło, iż pozwolenie wodnoprawne dotyczyło terenu stanowiącego własność Spółki, zatem zarówno wnioskodawca, jak i organ nie miały tytułu do dysponowania tym terenem. W ocenie Spółki wprawdzie pozwolenie wodnoprawne nie rodzi praw do nieruchomości i urządzeń wodnych ale nie oznacza to, iż nie może naruszać prawa własności nieruchomości. W dalszej części skargi Spółka ponowiła in extenso wywody zawarte w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej akcentując dodatkowo, że rozprawa administracyjna - zwołana wg Prezydenta Miasta S. na dzień [...] r. w ogóle nie miała miejsca, bowiem Spółka nie została o niej powiadomiona. Podkreśliła nadto, że myli się organ odwoławczy twierdząc, że upoważnienie urzędnika Urzędu Miejskiego w S. do władczego występowania w postępowaniu administracyjnym w imieniu organu Gminy S. wynika z zapisów regulaminu organizacyjnego Urzędu. Organ odwoławczy nie dostrzegł nadto, iż Prezydent S. naruszył art. 10 § 1 k.p.a. uniemożliwiając wnioskodawcy zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem, co w efekcie uniemożliwiło podniesienie zastrzeżeń i mogło mieć wpływ na końcowe rozstrzygnięcie.
Skarga została wniesiona w terminie.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a także rozstrzygnięcia decyzję tę poprzedzającego wykazało, że są one dotknięte uchybieniami formalnymi uzasadniającymi ich wzruszenie, a tym samym wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z przyczyn po części innych niż w niej wskazane. Rozstrzygnięcie podjęte przez organ I instancji narusza bowiem art. 146 § 2 k.p.a. i art. 151 § 2 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżone rozstrzygnięcie drugoinstancyjne w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy narusza nadto art. 15 k.p.a.
Przystępując do szczegółowych rozważań wskazać należy, iż w myśl utrwalonych w doktrynie i judykaturze poglądów wznowienie postępowania stanowi instytucję procesową mającą na celu stworzenie prawnej możliwości przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, w której została już wydana decyzja ostateczna. Potrzeba stosowania tego rodzaju instytucji objawia się w sytuacjach, kiedy to po wydaniu decyzji ostatecznej ujawniła się wadliwość postępowania dowodowego, na którym oparto ostateczne rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej albo też gdy wystąpiły później okoliczności, które pozbawiają znaczenia przesłanki, na jakich oparto rozstrzygnięcie sprawy – por. szerzej np. W. Dawidowicz: Postępowanie administracyjne. Zarys wykładu, Warszawa 1983, s. 242; G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom I, Zakamycze, 2005 r. , s. 295 i nast. wraz z cytowaną tam literaturą.
Przedmiotem postępowania w sprawie wznowienia jest więc stosownie do art. 149 § 2 k.p.a.:
1) ustalenie, czy postępowanie, w którym zapadła decyzja ostateczna, było dotknięte jedną z wadliwości wyliczonych w art. 145 § 1 i art. 145a;
2) przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną – por. B. Adamiak /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2009, s. 546.
Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 151 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, po przeprowadzeniu wznowionego postępowania wydaje decyzję, w której w zależności od poczynionych ustaleń:
1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a k.p.a., albo
2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a k.p.a., i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.
Stosownie natomiast do art. 151 § 2 k.p.a. w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.
Wspomniane w przywołanej normie okoliczności, o których mowa w art. 146 k.p.a. obejmują znaczny upływ czasu od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji (art. 141 § 1 k.p.a.) oraz sytuację, w której zdaniem organu w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej (art. 146 § 2 k.p.a.). Ta ostatnia możliwość wymaga jednak wszechstronnego zebrania materiału dowodowego i jego pełnej analizy, w tym rozważenia twierdzeń stron. Rozstrzygnięcie z art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 2 k.p.a. jest bowiem dopuszczalne jedynie wówczas gdy wszystkie okoliczności sprawy przemawiają za tym, że nie ma żadnych podstaw do wydania decyzji innej niż dotychczasowa, a tym samym wada procesowa powodująca wznowienie nie miała żadnego wpływu na merytoryczną prawidłowość zawartego w stanowiącej przedmiot postępowania wznowionego decyzji ostatecznej rozstrzygnięcia.
Reasumując podkreślić należy, że jeśli organ w postępowaniu wznowionym nie dopatrzy się istnienia żadnych wymienionych w art. 145 i 145a k.p.a. podstaw wówczas postępowanie winno zakończyć się odmową uchylenia decyzji dotychczasowej (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.). Jeśli natomiast organ stwierdzi istnienie takich podstaw wówczas nie wolno mu odmówić uchylenia decyzji dotychczasowej a postępowanie winno zakończyć się, w zależności od okoliczności sprawy, bądź to uchyleniem decyzji dotychczasowej (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.) bądź też, w razie wystąpienia okoliczności wymienionych w art. 146 k.p.a. – podjęciem przez organ rozstrzygnięcia stwierdzającego wydanie decyzji stanowiącej przedmiot postępowania wznowionego z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Stosownie do art. 105 § 1 k.p.a. postępowanie wznowione zakończone może być nadto decyzją o umorzeniu tegoż postępowania jeżeli postępowanie to, ze względów podmiotowych lub przedmiotowych, stanie się bezprzedmiotowe.
Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że decyzja Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. stwierdzająca wydanie z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji Starosty B. udzielającej pozwolenia wodnoprawnego firmie "A" Sp. z o.o. w S. nie odpowiada wskazanym wyżej normom. Jako swą podstawę prawną wskazuje ona wprawdzie m.in. art. 151 § 2 i 146 § 2 k.p.a. w uzasadnieniu podając jednak jedynie dlaczego, zdaniem organu, wskutek wadliwej w przeszłości reprezentacji Spółki "B" w S. wystąpiła przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Ani jednym słowem uzasadnienie decyzji nie wyjaśnia natomiast jakie okoliczności doprowadziły organ I instancji do wniosku, iż w wyniku wznowionego postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej, udzielającej pozwolenia wodnoprawnego. Za uzasadnienie takie nie może bowiem zostać uznany jednozdaniowy wtręt, iż w trakcie postępowania oraz na rozprawie administracyjnej cyt. "strony nie wniosły zastrzeżeń do wykonanych urządzeń wodnych i odprowadzania wód opadowych z terenu zakładu, nie wniosły również o likwidację tychże urządzeń oraz o zaprzestanie odprowadzania wód opadowych". Postępowanie wznowione polegające na przeprowadzeniu ponownego postępowania wyjaśniającego i ponownym rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, w której została już wydana decyzja ostateczna nie dotyczyło bowiem "wykonanych urządzeń wodnych i odprowadzania wód opadowych z terenu zakładu". Jego przedmiotem, tak jak w postępowaniu pierwotnym zakończonym decyzją ostateczną, był wniosek "A" Sp. z o.o. w S. z dnia [...] r. o wydanie pozwolenia wodnoprawnego i ten właśnie wniosek w ramach postępowania wznowionego winien był zostać przez organ I instancji ponownie rozważony celem ustalenia czy jego załatwienie w przeszłości decyzją ostateczną było prawidłowe. Dopiero bowiem takie ustalenie, którego brak w uzasadnieniu decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r., pozwoliłoby organowi bądź to na uchylenie decyzji dotychczasowej bądź też na stwierdzenie wydania decyzji ostatecznej z naruszeniem prawa. W konsekwencji, wbrew wymogom przewidzianym w art. 151 § 2 k.p.a., organ nie wykazał by stwierdzona wadliwość procesowa postępowania pierwotnego nie wpłynęła na prawidłowe zastosowanie w sprawie przepisu prawa materialnego.
Rozpatrując wniesione od decyzji pierwszoinstancyjnej odwołanie, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. winien był dostrzec, iż decyzja ta nie wskazuje, wbrew treści art. 151 § 2 k.p.a. okoliczności, z powodu których organ I instancji pomimo wystąpienia przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. nie uchylił pozostającej w obrocie prawnym udzielającej pozwolenia wodnoprawnego decyzji ostatecznej lecz stwierdził jedynie, w oparciu o art. 146 § 2 k.p.a. wydanie jej z naruszeniem prawa. Sytuacja ta obligowała bowiem organ drugoinstancyjny do uchylenia zaskarżonej doń decyzji Prezydenta Miasta S., z uwagi bowiem na nie wskazanie okoliczności, o których mowa powyżej, decyzja ta nie tylko w sposób istotny naruszała art. 151 § 2 k.p.a. ale nadto weryfikacja jej prawidłowości była niemożliwa. Brak bowiem jakichkolwiek choćby poszlak wskazujących na to, z jakich przyczyn organ I instancji uznał, że w wyniku ponownego przeprowadzenia postępowania w przedmiocie wniosku o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego mógłby wydać wyłącznie decyzję co do istoty odpowiadającą decyzji dotychczasowej.
Orzekający w charakterze organu II instancji Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. utrzymał jednak zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu nie zwrócił uwagi na wskazaną wyżej wadliwość decyzji pierwszoinstancyjnej, dokonał natomiast samodzielnych ustaleń i ocen stwierdzając, że zarzuty odwołującej się Spółki "B" w S. odnośnie naruszenia jej prawa własności nie są zasadne albowiem w świetle przepisów prawa wodnego (art. 125 i 126 ustawy) brak uprawnień do nieruchomości i urządzeń wodnych nie skutkuje możliwością odmowy wnioskowanego pozwolenia wodnoprawnego. Tym samym, zdaniem organu II instancji, w decyzji Prezydenta Miasta S. słusznie przyjęto, że w sprawie nie mogłaby zapaść inna decyzja niż kwestionowana we wniosku o wznowienie postępowania.
W konsekwencji zaskarżona decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. narusza wyrażoną w k.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.), zgodnie z którą strona ma prawo, aby jej sprawa była przedmiotem dwukrotnego rozpoznania przez dwa różne organy. W sprawie będącej przedmiotem obecnej kontroli sądowej jedynym bowiem organem, który podjął próbę wymaganej przez art. 151 § 2 k.p.a. oceny czy istotnie w wyniku postępowania wznowionego, pomimo stwierdzenia wadliwości formalnej postępowania pierwotnego, mogłaby zapaść jedynie decyzja odpowiadająca decyzji dotychczasowej był organ II instancji. Ustaleń takich, jak wykazano powyżej, w ogóle nie dokonał Prezydent Miasta S., nie wskazując w uzasadnieniu wydanej decyzji aby podjął jakiekolwiek rozważania dotyczące sposobu w jaki wniosek o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego w wyniku postępowania wznowionego byłby załatwiony. Tym samym zasada dwuinstancyjności nie została w pełni zachowana. Do uznania, że zasada dwuinstancyjności została zrealizowana nie wystarczy bowiem, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia organów różnych stopni. Koniecznym jest też by rozstrzygnięcia te każdorazowo poprzedzone zostały przeprowadzeniem przez każdy z organów postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone – por. wyrok NSA z dnia 12 listopada 1992 r., sygn. akt V SA 721/92 (ONSA 1992., Nr 3-4, poz. 95).
W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ powtórnie wszechstronnie rozważy sprawę we wszystkich jej aspektach, a wydane rozstrzygnięcie odpowiadać winno wskazanym wyżej przepisom. Kwestii sposobu zgodnego z stanem faktycznym i prawnym zakończenia postępowania wznowionego Sąd przesądzić nie może. Z uwagi na uchybienia, o których mowa powyżej, uniemożliwiające dokonanie stosownych ocen, jakiekolwiek w tej mierze jednoznaczne stwierdzenia byłyby bowiem, zdaniem Sądu, na obecnym etapie przedwczesne i nieuprawnione.
W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzec jak w sentencji. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy określono, że decyzja w zaskarżonej części nie podlega wykonaniu. O kosztach obejmujących wpis od skargi w kwocie 300,00 zł orzeczono na wniosek skarżącej Spółki na podstawie art. 200 i 209 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło