II SA/Gl 888/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. S. i L. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podziału nieruchomości na skutek wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych p o s t a n a w i a: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. W dniu [...] r. wraz ze skargą kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 lutego 2008 r. E. S. i L. S. złożyli na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z treści tego wniosku oraz dalszej dokumentacji przedłożonej w sprawie wynika, iż wnioskodawcy prowadząc gospodarstwo domowe [...] utrzymują się z emerytury L. S. w wysokości ok. [...] zł miesięcznie oraz stypendium naukowego córki wnioskodawców w kwocie ok. [...] zł. E. S. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, zaś dwójka pozostałych dzieci uczęszcza do szkoły, z tego też tytułu wnioskodawcy otrzymują zasiłek rodzinny w łącznej kwocie ok. [...] zł miesięcznie. Rodzina wnioskodawców zamieszkuje w domku jednorodzinnym o powierzchni [...] m2 . Obrazując comiesięczne koszty utrzymania wnioskodawcy wskazali, iż płacą za: podatek od nieruchomości (rocznie) [...] zł, dostawę energii elektrycznej[...] zł, dostawę wody i odbiór ścieków[...] zł, telefon [...] zł, zakup opału (rocznie) [...] zł, czesne za studia doktoranckie [...] zł. Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2008 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy. W dniu [...] r. na rachunek Sądu wpłynęła uiszczona przez L. S. opłata w kwocie [...] zł tytułem wpisu sądowego. W ustawowym terminie, tj. [...] r., E. S. i L. S. wnieśli od powyższego postanowienia sprzeciw, w którym zakwestionowali dokonaną przez referendarza sądowego analizę osiąganych przez nich dochodów oraz ponoszonych wydatków. Weryfikując powyższe dane wnioskodawcy podkreślili, iż ich wydatki miesięczne kształtują się na poziomie [...] zł. Po odliczeniu tej kwoty od osiąganego przez nich miesięcznego dochodu pozostaje im kwota w wysokości [...] zł, zatem na osobę [...] zł. Konfrontując te informacje z pojęciem minimum socjalnego, wnioskodawcy zaakcentowali, iż ich sytuacja materialna kształtuje się jako pozostająca poniżej tego minimum. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej ustawą, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Odnosząc się zatem do wniosku skarżących, stwierdzić trzeba, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w świetle art. 245 § 3 ustawy obejmującym zwolnienie m.in. od opłat sądowych i wydatków, czyli kosztów sądowych, następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z regulacją zawartą w art. 199 ustawy każda ze stron ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Tymczasem instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od tej zasady, który znajduje zastosowanie jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Opłaty sądowe stanowią bowiem rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju świadczeń są zaś odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich środków pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia wnioskodawcy z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 7 września 2006 r., sygn. akt II SA/Ol 588/2006, LEX nr 191863 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, niepublikowane). To na wnioskodawcy spoczywa zatem obowiązek należytego wykazania, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Rozpatrując niniejszy wniosek należy zauważyć przede wszystkim, iż skarżący złożyli ten wniosek na etapie postępowania sądowego, którego koszty sprowadzają się do wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości [...] zł, zaś w dniu [...] r. uiścili oni na rachunek Sądu kwotę [...] zł. Okoliczność ta powoduje, iż trudno jest uznać, że w stosunku do wnioskodawców zachodzi przesłanka z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy. Aczkolwiek ocena ich stanu majątkowego oraz rodzinnego wskazuje, iż wnioskodawcy znajdują się w trudnej sytuacji finansowej, lecz uiszczenie przez nich wpisu sądowego kwocie dwukrotnie wyżej od tej, jaka jest wymagana w niniejszej sprawie sprawia, iż Sąd doszedł do wniosku, że są oni w stanie ponieść koszty postępowania sądowego w niniejszej sprawie, bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla ich rodziny. W świetle tych okoliczności, Sąd, działając w trybie art. 260 ustawy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy, orzekł jak w sentencji.