II SA/Gl 888/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2024 r. sprawy ze skargi Gminy Miasta J. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 22 maja 2024 r. nr CK.ZUO.4701.6520.OZ.2020.AP w przedmiocie określenia opłaty za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych oddala skargę. . Uzasadnienie W dniu 12 kwietnia 2024 r. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w K. (dalej jako: "Zarząd Zlewni"), działając na podstawie art. 272 ust. 17 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne ustaliło, w formie informacji kwartalnej Gminie Miasta J. za okres IV kwartału 2020 r. opłatę zmienną w wysokości 4030,00 zł za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód cieku [...]. Adresatka informacji złożyła od niej reklamację. Podniosła, że przedmiot korzystania z usługi wodnej odbywa się w oparciu o pozwolenie wodnoprawne wydane na podstawie przepisów ustawy Prawo wodne z 2001 r., brak jest zatem podstaw do ustalenia ilości odprowadzanych wód w oparciu o taką decyzję. Podkreśliła, że ilość wód ustalona została na podstawie innej niż aktualnie obowiązującej ustawy i nie dotyczyła ilości wód opadowych i roztopowych planowanych do wprowadzania do wód, lecz maksymalnej dopuszczalnej ilości odprowadzanych wód opadowych i roztopowych w skali roku. Podniosła, że organ przyjął do ustalenia opłaty zmiennej maksymalne ilości odprowadzanych wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast, podane w pozwoleniu wodnoprawnym, zamiast ustalenia rzeczywistej ilości wód opadowych lub roztopowych odprowadzanych do wód płynących. Ponadto organ przyjął tylko jeden ze sposobów jakie ustawodawca wskazał w Prawie wodnym, do ustalenia opłaty zmiennej, nie wskazał rzeczywistej ilości wód, a jedynie wartość abstrakcyjną, gdzie takie podejście do ustalenia opłaty zmiennej, nie było intencją ustawodawcy. Zaskarżoną obecnie decyzją Dyrektor Zarządu Zlewni w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, nie uznając złożonej reklamacji, nałożył na Gminę, za okres IV kwartału 2020 r, opłatę zmienną w wysokości 4 030,00 zł za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód cieku [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że pismem z dnia 28 stycznia 2021 r. strona przedstawiła formularze dotyczące zakresu i wielkości korzystania z wód. Nie zawierały one jednak informacji o ilościach wód opadowych i roztopowych odprowadzonych do wód. Pismem z dnia 4 września 2023 r. organ wezwał stronę do złożenia oświadczeń wypełnionych zgodnie z art. 552 ust. 2c i 2g Prawa wodnego, w myśl którego oświadczenie winno zawierać ilość odprowadzanych do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast, wraz z informacją o istnieniu urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych i ich pojemności. Pismem z dnia 12 września 2023 r. Gmina przedłożyła oświadczenia niezawierające jednak informacji niezbędnych do ustalenia wysokości opłaty zmiennej w oparciu o art. 552 ust. 2a pkt 2 Prawa wodnego. W konsekwencji organ ustalił wysokość opłaty zmiennej w oparciu o pozwolenie wodnoprawne udzielone przez Starostę [...] decyzją z dnia 12 grudnia 2017 r. [...]. Gmina Miasta J. odebrała informację w dniu 17 kwietnia 2024 r., a następnie złożyła od niej reklamację działając za pośrednictwem Miejskiego Zarządu Dróg i Mostów w J.. Już w trakcie postępowania reklamacyjnego pismem z dnia 2 maja 2024 r. organ wezwał stronę do złożenia pisemnych wyjaśnień niezbędnych do wykonywania przez Zarząd Zlewni czynności urzędowych poprzez przedstawienie informacji o ilości odprowadzonych wód opadowych lub roztopowych do wód cieku [...] w IV kwartale 2020 r. wyrażonej w m3 wraz z informacją czy odprowadzanie wód następuje z wykorzystaniem urządzeń do retencjonowania - zgodnie z wymaganiami przedstawionymi w art. 552 ust. 2g Prawa wodnego - pouczając, iż powyższe wyjaśnienia należy złożyć w terminie 3 dni od daty doręczenia wezwania oraz że w przypadku braku wyjaśnień strony reklamacja zostanie rozpoznana w oparciu o dotychczas zgromadzone dokumenty w sprawie, w szczególności o pozwolenie wodnoprawne. W odpowiedzi pismem z dnia 13 maja 2024 r. Gmina podtrzymała swoje stanowisko uchylając się od podania informacji o faktycznej ilości odprowadzanych wód w analizowanym okresie. Ustaleń koniecznych do wyliczenia opłaty organ dokonał opierając się na danych z pozwolenia wodnoprawnego udzielonego decyzją Starosty [...] z dnia 12 grudnia 2017 r., znak: [...] (wyloty W1 i W2 określone ww. decyzji nie zostały wykonane, natomiast wyloty W3 i W4 zostały zalegalizowane decyzją znak; [...] z dnia 10 października 2017 r. wydaną przez Starostę [...]). W przeciwieństwie do metodologii przyjętej dla opłaty stałej, przy ustalaniu opłaty zmiennej organ wziął pod uwagę ilość wód opadowych i roztopowych odprowadzanych do wód wylotami W3 i W4 wyrażoną w m3/rok, która stanowiła wartość najbardziej korzystną dla podmiotu zobowiązanego do ponoszenia opłaty. Jak podkreślono, zgodnie z art. 272 ust. 5 Prawa wodnego wysokość opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast, ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, ilości odprowadzonych wód, wyrażonej w m3 i czasu, wyrażonego w latach, z uwzględnieniem istnienia urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych oraz ich pojemności. Opłata została obliczona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty zmiennej za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych bez urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych (0,75 zł za m3), ilości odprowadzonych wód (5372,975 m3) i czasu (kwartał). Określenia wysokości opłaty zmiennej Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich dokonał w oparciu o normę prawną wynikającą z art. 272 ust. 5, art. 552 ust. 2 pkt 1 Prawa wodnego oraz § 8 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. 2022 poz. 2438). Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożyła jej adresatka. Domagając się uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz zasądzenia kosztów postępowania zarzuciła organowi administracji naruszenie: 1) art. 272 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu do ustalenia opłaty zmiennej maksymalnej ilości odprowadzanych wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast, podanej w pozwoleniu wodnoprawnym, zamiast ustalenia rzeczywistej ilości wód opadowych lub roztopowych odprowadzanych do wód płynących, 2 art. 272 ust. 5 w zw. z art. 272 ust, 10 Prawa wodnego poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów - na niekorzyść strony wbrew art. 7a § 1 k.p.a. i w rezultacie określenie opłaty zmiennej na podstawie pozwolenia wodnego wydanego w oparciu o ustawę Prawo wodne z dnia 18 lipca 2001 r., które określa wartości maksymalne ilości wód możliwych do odprowadzenia, a zatem w wysokości zawyżonej. 3) art, 7, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak ustalenia ilości rzeczywiście odprowadzanych wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast, 4) art. 7, art. 7a § 1, 75 art, 77 § 1 oraz art, 80 k.p.a. poprzez przyjęcie do ustalenia opłaty zmiennej średniodobowej ilości wód opadowych możliwych do odprowadzenia na podstawie pozwolenia wodnoprawnego wydanego w 2014 r. na podstawie przepisów ustawy Prawo wodne z dnia 18.07.2001 r. zamiast ustalenia rzeczywistej ilości odprowadzanych wód opadowych lub roztopowych. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022 r., poz. 2492) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Zgodnie z art. 272 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1087) "wysokość opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast, ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, ilości odprowadzonych wód, wyrażonej w m3, i czasu, wyrażonego w latach, z uwzględnieniem istnienia urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych oraz ich pojemności". Ustalenie ilości odprowadzanych wód następuje, co do zasady, na podstawie wskazań urządzeń pomiarowych. Ustawodawca wprowadził obowiązek ich stosowania od dnia 31 grudnia 2026 r. (art. 552 ust. 1 ustawy). W okresie przejściowym, ustalenie wysokości opłaty za usługi wodne w okresie od dnia wejścia w życie ustawy do dnia 31 grudnia 2026 r., następuje na podstawie (art. 552 ust. 2 ustawy): 1) określonego w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym celu i zakresu korzystania z wód; 2) pomiarów dokonywanych przez organy administracji w ramach kontroli gospodarowania wodami lub ustaleń z przeglądów pozwoleń wodnoprawnych; 3) pomiarów dokonywanych przez organy administracji w ramach kontroli pozwoleń zintegrowanych. Z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy warto wskazać, że możliwe jest wreszcie (art. 552 ust. 2a. pkt 2 ustawy) ustalenie wysokości opłaty za usługi wodne "na podstawie [...] oświadczeń podmiotów obowiązanych do ponoszenia opłat za usługi wodne, za poszczególne kwartały". Podmiot korzystający z wód musi jednak złożyć informację dotyczącą ilość odprowadzonych do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast. W rozstrzyganej sprawie jedyną sporną okolicznością jest sposób obliczenia organ administracji ilości odprowadzanych wód opadowych i roztopowych. Skarżąca uważa, że nie może to następować w oparciu o dane zawarte w pozwoleniu wodnoprawnym, zwłaszcza wydanym na podstawie nieobowiązującej już ustawy. Takie stanowisko nie jest uzasadnione. Organ administracji wodnej jest zobowiązany ustalić kwartalną opłatę zmienną za odprowadzanie do wód, wód opadowych i roztopowych (art. 272 ust. 5 ustawy). Musi to uczynić w sposób przewidziany w art. 552 Prawa wodnego. Jako, że skarżąca nie wyposażyła wylotów swojej kanalizacji deszczowej w urządzenia pomiarowe, ustalenie opłaty mogło nastąpić bądź poprzez wykorzystanie danych z pozwolenia wodnoprawnego, bądź (art. 552 ust. 2a pkt 2 ustawy) na podstawie oświadczenia dotyczącego ilości odprowadzanych wód opadowych i roztopowych za poszczególne kwartały". Jednakże skarżąca nie złożyła, pomimo wezwań, informacji dotyczącej ilość odprowadzonych do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej. W takiej sytuacji, realizując swoje kompetencje, jak i obowiązki organ administracji wodnej był zobowiązany ustalić należną opłatę w jedyny możliwy sposób, czyli przyjmując informacje z pozwolenia wodnoprawnego. Rozstrzygnięcie w sprawie jest zatem prawidłowe. Nie można skarżącej odmówić racji, iż obowiązujący w Polsce obecnie system opłat za korzystanie z wód nie jest rozwiązaniem spójnym i nie zawsze odzwierciedla faktyczny zakres korzystania z wód. Jednakże zastrzeżenia w tym zakresie winny być kierowane do prawodawcy a nie do sądu administracyjnego, a tym bardziej organu administracji. Obowiązkiem tego ostatniego jest bowiem działanie na podstawie i w granicach obowiązującego prawa. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co uzasadniało oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. ----------------------- www.gov.pl/wodv-polskie-gliwice 7 www.gov.pl/wodv-polskie-gliwice