II SA/Gl 89/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Asesor WSA Aneta Majowska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 października 2025 r. sprawy ze skargi A. R. na postanowienie Wojewody Śląskiego z dnia 16 listopada 2021 r. nr NWXIV.7581.2.32.2020 w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie odszkodowania za pozbawienie prawa własności do nieruchomości oddala skargę. Decyzją z 15 lipca 2020 r. nr [...] Prezydent Miasta J. działając na podstawie art. 104, art. 105 § 1 i art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego umorzył postępowanie z wniosku K. R. i A. R. (dalej jako skarżące) oraz J. R. o wypłatę odszkodowania od Skarbu Państwa za bezprawne pozbawienie prawa własności nieruchomości położonej w J., oznaczonej jako działki nr [...] i [...] (po ujawnieniu podziału w księgach wieczystych oznaczonych numerami: [...], [...], [...], [...], [...], [...]) o łącznej powierzchni 2948 m². Pismem z 20 sierpnia 2020 r. wszyscy wyżej wymienieni złożyli do Wojewody Śląskiego odwołanie od powyższej decyzji, które zostało pierwotnie podpisane jedynie przez J. R., z kolei A. R. i K. R. nadesłały podpisany przez nie egzemplarz 3 sierpnia 2021 r. – odpowiadając na stosowne wezwanie organu z 26 lipca 2021 r. Postanowieniem z 16 listopada 2021 r. nr NWXIV.7581.2.32.2020 Wojewoda Śląski stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu tego postanowienia podkreślono, że jak wynika z zalegających w aktach sprawy zwrotnych postanowień odbioru, decyzja organu pierwszej instancji została doręczona każdej ze stron 5 sierpnia 2020 r., a w rezultacie czternastodniowy termin do jej zaskarżenia określony w art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego upłynął odpowiednio 19 sierpnia 2020 r. Przedmiotowe odwołanie zostało natomiast nadane za pośrednictwem poczty 21 sierpnia 2020 r., czyli po upływie wspomnianego terminu, a skoro strony nie wystąpiły z wnioskiem o przywrócenie terminu, okoliczności sprawy uzasadniały stwierdzenie jego uchybienia na podstawie art. 134 powoływanego Kodeksu. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosły A. R. oraz K. R. – reprezentowane przez J2. R., który oznaczył się zarazem jako uczestnik postępowania z racji tego, iż jest jedynym dzieckiem J. R., który zmarł w dniu [...] 2021 r. W treści skargi zażądano uchylenia wspomnianego aktu podnosząc w sposób ogólny zarzuty naruszenia norm prawa procesowego zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego, polegające na braku ustalenia i wyjaśnienia przez wypowiadający się w sprawie organ wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz na niewłaściwej ocenie stanu faktycznego, a w konsekwencji "wydanie i uzasadnienie nieprawidłowego postanowienia". Nadto zarzucono organowi odwoławczemu pominięcie faktu wadliwego doręczenia decyzji pierwszoinstancyjnej stronom, a także naruszenie ich uzasadnionych interesów i roszczeń z tytułu bezprawnego pozbawienia prawa własności nieruchomości, których dochodzą już od 2017 roku, jak również nie umożliwienie im czynnego udziału w postępowaniu, w tym pominięcie syna zmarłego J. R., co stanowi w ich ocenie przesłankę wznowienia postępowania. W motywach skargi podkreślono, że korespondencję zawierającą decyzję organu pierwszej instancji skierowaną do J. R. – przebywającego wówczas w L. – odebrał zastępczo jego syn J2. R. i przekazał ją ojcu trzy dni później, to jest po jego powrocie do J.. Zdaniem wyżej wymienionych doręczenie to było błędne, gdyż organ odwoławczy nie podjął czynności zmierzających do ustalenia statusu osoby odbiorcy przesyłki, w tym nie ustalił, czy chodziło o dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcę, który podjął się przekazania korespondencji adresatowi, zaś fakt, że J2. R. ją następnie ojcu podając nieprawidłową datę odbioru lub nie pamiętając jej, nie może rodzić dla nich negatywnych skutków prawnych. W treści przedmiotowej skargi zamieszczono równomierny wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta J. z 15 lipca 2020 r. Powyższy wniosek o przywrócenie terminu został przekazany przez tutejszy Sąd stosownym zarządzeniem Wojewodzie Śląskiemu, celem nadania mu biegu. Po jego rozpoznaniu Wojewoda Śląski postanowieniem 1 marca 2021 r. odmówił A. R. i K. R. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Na wskazane postanowienie wniesiona został skarga do sądu administracyjnego, który mocą wyroku z 16 czerwca 2025 r. sygn. akt II SA/Gl 476/22 oddalił skargę. Wyrok ten stał się prawomocny 17 lipca 2025 r. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Śląski w Katowicach wniósł o jej oddalenie i przywołał analogiczną argumentację do tej, którą zamieścił w uzasadnieniu kwestionowanego postanowienia. W szczególności podkreślono, że doręczenie decyzji organu pierwszej instancji do rąk skarżących odbyło się w sposób prawidłowy, gdyż została ona odebrana przez A. R. osobiście, oraz przez wskazaną osobę jako pełnomocnika K. R.. Z dokumentów znanych Sądowi z urzędu wynika, że K. R. zmarła, a jej jedynym spadkobiercą jest A. R., będąca skarżącą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje; Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, to jest nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżone postanowienie może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 przywoływanej ustawy tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Oznacza to zatem, że nie każde uchybienie ze strony organu administracji publicznej uzasadniało będzie uwzględnienie wniesionej skargi. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od aktu wydanego w pierwszej instancji. Z tego powodu wszelkie merytoryczne kwestie związane z zawartym w decyzji organu pierwszej instancji rozstrzygnięciu z 15 lipca 2020 r. o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za pozbawienie prawa własności nieruchomości nie mogły podlegać ocenie Sądu, ani wpływać na treść wydanego w sprawie wyroku. Sąd uprawniony jest bowiem jedynie do zbadania zgodności zaskarżonego postanowienia z przepisami prawa. Rozpoznając skargę w pierwszej kolejności przyjdzie wskazać, że problematyka związana z wnoszeniem środków odwoławczych od rozstrzygnięć podejmowanych przez organy administracji publicznej uregulowana została w Kodeksie postępowania administracyjnego, który w art. 129 § 1 i 2 stanowi, że odwołanie od decyzji wydanej w pierwszej instancji wnosi się za pośrednictwem organu, który wydał tą decyzję, w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. Zalegające w aktach administracyjnych zwrotne potwierdzenie odbioru wskazuje, że decyzja Prezydenta Miasta J. z 15 lipca 2020 r. została doręczona K. R. oraz A. R. w dniu 5 sierpnia 2020 r., kiedy obie te przesyłki odebrała A. R.. Nie budzi wątpliwości, że doręczenia te były skuteczne i nie zostały obarczone wadami procesowymi. Nie budzi również żadnej wątpliwości, że odwołanie wniesione przez wskazane powyżej osoby zostało złożone po upływie przewidzianego w prawie terminu 14 dni liczonego od daty doręczenia decyzji organu pierwszej instancji. Wskazane odwołanie zostało wniesione z dwudniowym opóźnieniem. Podkreślenia wymaga to, że w decyzji organu pierwszej instancji zamieszczono prawidłowe pouczenie o zasadach wnoszenia środka odwoławczego. Skoro przed wniesieniem odwołania skarżące nie występowały o przywrócenie terminu, tym samym organ odwoławczy nie miał możliwości rozpoznania takiego wniosku. Warto podkreślić, że skarżące w terminie późniejszym złożyły stosowny wniosek o przywrócenie wskazanego terminu, jednakże wniosek ten nie zyskał akceptacji Wojewody Śląskiego w Katowicach jak również tutejszy Sąd wyrokiem oddalił wniesiona skargę w tym zakresie. Na marginesie prowadzonych rozważań przyjdzie zauważyć, że w rozpoznawanej sprawie skarga została wniesiona jedynie przez K. R. i A. R., które przed tutejszym Sądem były reprezentowane przez uczestnika postępowania J2. R. (spadkobiercę po J. R.). Zauważyć należy, że J2. R. jako spadkobierca po J. R. w przedmiotowym postępowaniu legitymował się statusem uczestnika postępowania, a zarazem pełnomocnika skarżących, jednakże nie wniósł osobistej skargi, a tym samym Sąd nie był uprawniony do analizowania jego sytuacji w ramach tego postępowania. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargi.