II SA/Gl 890/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka,, Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Protokolant st. sekretarz sądowy Aleksandra Doruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2014 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza P. z dnia [...] r.; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącego kwotę 5117 zł (słownie: pięć tysięcy sto siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Orzekając w tej sprawie po raz trzeci (poprzednie decyzje z dnia [...] r. i z dnia [...]r. zostały uchylone a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji decyzjami SKO w B. z dnia [...]i [...]r.) Burmistrz P. decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną m. in. na podstawie art. 88 ust. 1 i 2 i art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o ochronie przyrody) w związku z § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. Nr 219, poz. 2229), wymierzył A. G. administracyjną karę pieniężną w wysokości 68.196,12 zł za usunięcie bez zezwolenia 4 sztuk drzew gatunku modrzew europejski o obwodach pni 95 cm, 50 cm, 65 cm, 90 cm, z nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], działka nr 1 zobowiązując go do jej uiszczenia w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja ta stanie się ostateczna. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że A. G. jest współużytkownikiem wieczystym nieruchomości położonej w P., działka nr 1 przy ul. [...]. W dniu [...]r. na skutek informacji telefonicznej i pisma R. M., jednego z współużytkowników wieczystych tej nieruchomości stwierdzono, że na ww. posesji usunięto 4 egzemplarze drzew. W trakcie oględzin przeprowadzonych przez pracowników Urzędu Miejskiego ustalono, że rosły tam drzewa gatunku modrzew europejski o obwodach pni: 95 cm, 50 cm, 65 cm, 90 cm. Z oględzin sporządzono protokół, zgodnie z ww. rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. Nieruchomość, z której usunięto drzewa oznaczona numerem ewidencyjnym 1 stanowi własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym A. i B. G., A. i Z. B., C. i K. K. oraz R. M. Dalej organ pierwszej instancji opisał dalszy przebieg przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego i powołując się na sporządzoną (w związku ze zgłoszeniem o nielegalnej wycince drzew dokonanym w dniu [...]r. przez R. M.) w dniu [...]r. notatką urzędową Policji w P. stwierdził, że polecenie wycinki drzew w tym dniu wydał pracownikom firmy A. G. – "A" w P. R. W. Funkcjonariuszowi Policji sporządzającemu tę notatkę oświadczył on, że pracownicy firmy "A" dokonywali w tym dniu wycinki pielęgnacyjnej drzew wzdłuż drogi dojazdowej do firmy. W trakcie tej wycinki stwierdzili, iż cztery drzewa są już suche i opierają się na sąsiednich drzewach, stwarzając zagrożenie. Na pytanie co mają z tym zrobić R. W. kierując się bezpieczeństwem pracowników i przyjeżdżających tam klientów, kazał im wyciąć drzewa, nie posiadając żadnego zezwolenia. Oświadczył on również, iż kontaktował się z pozostałymi dwoma współwłaścicielami tej działki i ci na wycinkę się zgodzili. Organ po przeanalizowaniu ponownie całości materiału dowodowego dał wiarę zeznaniom R. W. wynikającym z tej notatki, że wycinka drzew została wykonana przez pracowników Firmy "A", którzy w ramach wykonywania swoich obowiązków służbowych usunęli drzewa. Odmówił natomiast wiarygodności tym zeznaniom w części, w której R. W. oświadczył, że dwóch współużytkowników wieczystych nieruchomości, z której usunięto drzewa wyraziło na ich wycinkę zgodę. Stwierdzili oni bowiem, że nie wiedzieli o wycince i nie wyrazili na nią zgody. Użytkownik nieruchomości A. G. nie posiadał zezwolenia na usunięcie drzew ani o takie zezwolenie nie występował. Dla przyjęcia odpowiedzialności administracyjnej nie bada się pobudek, jakimi kierował się posiadacz nieruchomości wycinając drzewa, dlatego nie ma znaczenia czy drzewa stwarzały zagrożenie dla ludzi i mienia. Zagrożenia takiego nie potwierdzili przy tym pozostali współużytkownicy wieczyści. Drzewa zostały usunięte przez pracowników Firmy "A", której właścicielem jest A. G., dlatego organ kierując się art. 430 kodeksu cywilnego, który stanowi: "Kto na własny rachunek powierza wykonanie czynności osobie, która przy wykonywaniu tej czynności podlega jego kierownictwu i ma obowiązek stosować się do jego wskazówek, ten jest odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną z winy tej osoby przy wykonywaniu powierzonej jej czynności", karę za usunięcie drzew wymierzono A. G. Pozostali współużytkownicy o fakcie usunięcia drzew dowiedzieli się dopiero w toku prowadzonego postępowania bądź, jak w przypadku R. M., zgłaszając fakt wycinki drzew do organu. Dalej Burmistrz P. stwierdził, że zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Za usuwanie drzew bez zezwolenia burmistrz zobowiązany jest nałożyć administracyjną karę pieniężną (art. 88 ust. 1) w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów. W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik A. G. wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania pierwszej instancji względnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Zarzucił, że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1 kpa, art. 75 § 1 w zw. z art. 67 § 2 kpa, art. 79 § 1 kpa oraz art. 107 § 3 kpa) oraz z naruszeniem przepisów prawa materialnego (art. 430 kc oraz art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody). W uzasadnieniu odwołania zaakcentowano, że bezpodstawnie organ zaniechał przeprowadzenia zgłoszonego przez stronę dowodu z przesłuchania świadka R. W., zastępując ten dowód notatką urzędową sporządzoną w dniu [...]r. przez funkcjonariusza Policji. W konsekwencji doszło też do błędnego ustalenia, że drzewa zostały wycięte na polecenie tego świadka, w sytuacji gdy usunął je samowolnie poza godzinami pracy J. P. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. odwołania tego nie uwzględniło i zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. nr [...]wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 83 ust. 1 i art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody utrzymało decyzję organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia SKO powołując się na zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stwierdziło, że drzewa zostały wycięte przez J. P. działającego jako pracownik odwołującego się A. G., prowadzącego firmę "A", zatrudniony w tej firmie na podstawie umowy o pracę. Wycinka drzew była związana z pracami konserwatorskimi zieleni na terenie firmy, prowadzonymi przez jej pracowników. Polecenie wycinki wydał R. W., co zostało ustalone w oparciu o jego oświadczenie zawarte w notatce urzędowej Komendy Powiatowej Policji w P. z dnia [...]r. Istniejąca rozbieżność pomiędzy zeznaniami J. P. a R. W. nie ma zdaniem SKO znaczenia skoro obaj są pracownikami A. G. i działali w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Przeciwko ustaleniu, że działali oni samowolnie przemawia okoliczność, że nie zostali pociągnięci przez pracodawcę do odpowiedzialności dyscyplinarnej. Odwołujący się nie dokonał też doniesienia o dokonanym przez nich przestępstwie. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję SKO w B. pełnomocnik A. G. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania powtarzając zarzuty i ich uzasadnienie sformułowane wcześniej w odwołaniu. Dodatkowo zarzucono naruszenie przez SKO treści art. 10 § 1 kpa przez błędne przyjęcie, że zawiadomienie pismem Burmistrza P. z dnia [...]r. pełnomocnika skarżącego o możliwości zapoznania z aktami sprawy czyni bezpodstawnym zarzut naruszenia art. 79 § 1 kpa, gdy chodzi o pominięcie dowodu z przesłuchania świadka R. W. Podkreślono, że wbrew ustaleniom organów obu instancji wycięcia drzew dokonał samowolnie J. P. poza godzinami swojej pracy. Dokonał tego z własnej inicjatywy i bez jakiegokolwiek polecenia ze strony skarżącego. Skarżący nie miał żadnego wpływu na to, co J. P. robi poza godzinami pracy. W odpowiedzi na skargę SKO w B. wniosło o jej oddalenie zwracając uwagę na moc dowodową notatki urzędowej z dnia [...]r. sporządzonej przez funkcjonariusza Komendy Powiatowej Policji w P. jako dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 kpa oraz na poczynione w postępowaniu administracyjnym ustalenia faktyczne dokonane w oparciu o zgromadzone w sprawie dowody, ocenione zgodnie z treścią art. 80 kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek nie wszystkie sformułowane w niej zarzuty zasługują na akceptację. Niewątpliwie jednak decyzje organów obu instancji zostały wydane bez wyczerpującego zebrania całego materiału dowodowego i bez podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego ustalenia stanu faktycznego, które to uchybienie procesowe stanowiące naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 kpa mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.). Taki też wpływ na wynik sprawy mogło mieć również naruszenie art. 75 § 1 i art. 78 kpa przez pominięcie przeprowadzenia zgłoszonego przez skarżącego dowodu z zeznań świadka R. W., które to naruszenie stanowi jednocześnie naruszenie art. 7 i 77 kpa. Należy podzielić stanowisko SKO, że notatka urzędowa funkcjonariusza Komendy Powiatowej Policji w P. z dnia [...]r. stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 kpa. Uszło jednak uwadze organom orzekającym, że zgodnie z § 3 tego artykułu możliwe jest przeprowadzenie dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego, do czego zmierzał wniosek dowodowy o przesłuchanie świadka R. W. Wobec nieprzeprowadzenia tego dowodu za nieskuteczne należało zatem uznać powołanie się na treść tej notatki. Nie można też przyjąć, że w takiej sytuacji miał zastosowanie art. 78 § 2 kpa, gdy pominięty wniosek dowodowy zmierzał do wykazania okoliczności, które nie zostały stwierdzone wcześniej innymi dowodami. Należy też zważyć, że organ pierwszej instancji pominął dowód z przesłuchania R. W. chociaż dwukrotnie wezwał go do stawienia się i złożenia zeznań w charakterze świadka. Wobec nieusprawiedliwionego niestawiennictwa powinien zastosować środki przymusu przewidziane w art. 88 kpa. Celowym wydaje się przy tym zdaniem Sądu wezwanie jednocześnie na przesłuchanie w charakterze świadka funkcjonariusza Policji sporządzającego notatkę w dniu [...]r. st. sierż. B. K., celem dokonania ewentualnej konfrontacji ich zeznań oraz wyjaśnienia nieścisłości zawartych w tej notatce gdy chodzi o datę interwencji (podano tam dzień "[...]r.") oraz uznania R. W. za "właściciela" firmy "A". Wobec niedostatecznego wyjaśnienia sprawy nie można odeprzeć też zarzutu wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody. Sąd nie neguje uprawnień organów do swobodnej oceny zebranego materiału dowodowego zgodnie z treścią art. 80 kpa. Aby jednak ocena ta zasługiwała na akceptację to powinna być oparta na analizie całego prawidłowo i wyczerpująco zebranego materiału dowodowego, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca, a to wobec nieprzeprowadzenia chociażby dowodu z zeznań świadka R. W. Za zasadny należało też uznać w okolicznościach niniejszej sprawy zarzut naruszenia art. 107 § 3 kpa, gdy organy obu instancji nie dokonały całościowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego pod względem jego wiarygodności i to w sytuacji gdy na uchybienie to zwróciło uwagę SKO w swojej wcześniejszej decyzji z dnia [...]r. Co więcej, niektóre ustalenia organów nie znajdują dostatecznego potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy. Z akt nie wynika np. czy istotnie R. W. jest pracownikiem skarżącego, a jeżeli tak to w jakim charakterze był w dacie wycięcia drzew zatrudniony. Nie wynika również (nie zapytano również na tę okoliczność stron i świadka J. P.) gdzie drewno z wycinki drzew zostało zmagazynowane, jak i przez kogo zostało zagospodarowane. Nie wynika także czy J. P. został ukarany dyscyplinarnie przez skarżącego jako jego pracodawcę za wycinkę drzew. Oznacza to, że ustalenia w tym względzie zostały poczynione dowolnie. Nie poczyniono też ustaleń czy J. P. dokonał wycinki drzew sam czy też przy pomocy innych jeszcze pracowników skarżącego. Ogólnie Sąd stwierdza wyjątkową lakoniczność zeznań stron i świadka J. P. co świadczy o niedostatecznej dociekliwości osoby, która prowadziła przesłuchania gdy chodzi o ustalenie istotnych w sprawie okoliczności, a w szczególności o późniejszą ocenę wiarygodności zgromadzonych dowodów. Ma to zwłaszcza istotne znaczenie gdy dowody pozostają we wzajemnej sprzeczności i istnieje potrzeba uzasadnienia wiarygodności jednych, z odmową wiarygodności innych. Ocena lakonicznych zeznań w oparciu o zasady doświadczenia życiowego oraz zasady logicznego rozumowania, co w wielu przypadkach jest niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego, jest zaś znacznie utrudniona. W konsekwencji należy dochować wymogu podstawowej dociekliwości przeprowadzanych przesłuchań. Prawidłowo przesłuchując świadka J. P. należało m. in. zapytać: jakimi narzędziami posługiwał się przy usunięciu drzew, skąd nimi dysponował skoro jak stwierdził przejeżdżał wtedy przypadkowo koło swojej firmy, co zrobił z tym drzewem, w jaki sposób mógł sam ściąć objęte postępowaniem modrzewie nie stwarzając zagrożenia dla osób poruszających się po drodze przy której one rosły, dlaczego nie zauważył zagrożenia gdy w tym samym dniu w godzinach pracy wykonywał prace pielęgnacyjne m. in. przy tych drzewach przy pomocy zwyżki, ile czasu przeznaczył po godzinach pracy przy wycince tych drzew. Nie zasługuje natomiast na uwzględnienie sformułowany w skardze zarzut naruszenia art. 10 § 1 kpa skoro pełnomocnik skarżącego zawiadomieniem z dnia 10 października 2012 r. został zawiadomiony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji. Nie mogło przy tym dojść do naruszenia art. 79 § 1 kpa skoro nie doszło w ogóle do przesłuchania świadka R. W. Niezasadny jest też zarzut naruszenia zaskarżoną decyzją art. 430 kc w sytuacji gdy SKO w ogóle na tę normę prawną w decyzji się nie powołało. Nadto powołanie się na ten przepis nie miałoby wpływu na wynik sprawy w sytuacji gdy również z przepisów kodeksu pracy wynika, że pracownik co do zasady nie ponosi odpowiedzialności za szkodę wynikłą w następstwie wykonywania przez niego obowiązków pracowniczych. Odpowiedzialność taką ponosi pracodawca (zobacz np. art. 120 § 1 kp). Z tych wszystkich względów decyzje organów obu instancji podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c oraz art. 135 p.p.s.a. W przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania sądowego stosownie do jego wyniku na podstawie art. 200, art. 205 § 2, art. 209 i art. 211 tej ustawy oraz § 2 i § 6 pkt 6 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ... (Dz. U. z 2013 r., poz. 461). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy uzupełnią organy orzekające materiał dowodowy zgodnie z powyższymi wskazaniami Sądu. sw