II SA/Gl 892/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska,, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant sekretarz sądowy Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2009r. sprawy ze skargi R.K. na decyzję Wojewody (...) z dnia (...). nr (...) w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Pismem z dnia [...] r. A. C. zwróciła się do Prezydenta Miasta B. o wymeldowanie R. K. z pobytu stałego w budynku przy ul. [...], stanowiącego jej własność. Wnioskodawczyni podała, że R.K. zamieszkał w budynku w roku [...], natomiast wyprowadził się z niego w [...] r. Na posesji znajduje się garaż, w którym nadal prowadzi on działalność gospodarczą. R. K. w złożonych wyjaśnieniach podniósł, że nadal ma klucze do mieszkania, bywa w nim codziennie, ma tam swoje rzeczy, ponosi część kosztów utrzymania domu i odbiera w miejscu zameldowania korespondencję. Potwierdził też fakt prowadzenia na posesji działalności gospodarczej. Jednocześnie podał, że w mieszkaniu nie nocuje, albowiem obawia się agresji ze strony wnioskodawczyni. Organ I instancji ustalił w oparciu o informację [...] Komisariatu Policji w B., że pod wskazanym adresem były podejmowane trzykrotnie interwencje policji na wniosek R. K., ich przyczyną były nieporozumienia z A.C.. Postępowanie w przedmiocie gróźb karalnych wobec R. K. zakończone zostało postanowieniem o odmowie wszczęcia postępowania. O kolejnych interwencjach Policji w dniach [...] i [...] r. poinformował R.K. W związku ze sprawą [...] Komisariat Policji przeprowadził także kontrolę meldunkową w mieszkaniu przy ul. [...] w B. Lokatorka mieszkania potwierdziła, że R. K. przychodzi do mieszkania, lecz rzadko zostaje na noc ze względu na warunki mieszkaniowe. W mieszkaniu ma swój komputer i nie ma rzeczy osobistych. Sąsiedzi potwierdzili, że widują w mieszkaniu mężczyznę, ale nie są w stanie potwierdzić, czy w nim mieszka. W sprawie przesłuchani zostali świadkowie: E. C., B. B. i M. B. E.C. podała, że mieszka w przedmiotowym budynku. R. K. opuścił mieszkanie w [...] r., po kłótni z wnioskodawczynią. Zabrał część swoich rzeczy. W mieszkaniu nadal pozostają jego meble i rzeczy osobiste. Ma dostęp do mieszkania, dysponuje kluczem. R. K. nadal prowadzi warsztat znajdujący się w przybudówce domu, bywa na posesji między godziną [...] a [...]. Po południu na posesji nie jest widziany. Okoliczności te potwierdziła świadek B. B., zamieszkująca sąsiednią nieruchomość. Podała, że bywa na posesji średnio raz w tygodniu od paru lat i obecnie nie widuje skarżącego w mieszkaniu. Wie od wnioskodawczyni, że R. K. wyprowadził się do innej kobiety w [...] r. a w budynku pozostały jego rzeczy. M. B., zięć wnioskodawczyni zeznał, że bywa w budynku w weekendy i R. K. nie mieszka w nim od [...] r. Skarżący pozostawał w związku z A. C., związek ten jednak rozpadł się i doszło do rozstania stron. Świadek nie był obecny przy wyprowadzce. Potwierdził, że skarżący prowadzi na posesji warsztat w garażu. Przeprowadzone zostały także oględziny lokalu w obecności stron. Stwierdzono, że w meblach znajdują się rzeczy należące do R. K. (bielizna, ubrania, pościel) a w łazience brak jest jego kosmetyków. Skarżący zarzucił, że zostały usunięte i nie wie gdzie są. A. C. podała do protokołu w dniu [...] r., że R.K. przebywa na posesji od poniedziałku do piątku, prowadząc działalność gospodarczą w garażu, niekiedy wchodzi do domu. Ma do niego swobodny dostęp, nie zmieniono zamków. Skarżący nie wyrażał zamiaru powrotu do mieszkania, albowiem rozpadł się związek, jaki tworzył z wnioskodawczynią. Garaż, w którym prowadzona jest działalność został dobudowany do budynku przez R. K., w sądzie nie toczyła się sprawa o uregulowanie tej kwestii. Nie zostało także wniesione powództwo o eksmisję. Skarżący może w dowolnym czasie odebrać bez przeszkód swoje rzeczy. R.K. potwierdził w zeznaniach z dnia [...] r., że przebywa na posesji codziennie oprócz niedziel. Przebywa w garażu, albowiem nie jest wpuszczany do mieszkania. W mieszkaniu boi się przebywać ze względu na groźby kierowane pod jego adresem przez wnioskodawczynię. W mieszkaniu nie stołuje się i nie nocuje, został z mieszkania wyrzucony między [...] a [...] r. Nie wszczął postępowania w celu ochrony naruszonego posiadania, ma zamiar wystąpić z takim żądaniem po zakończeniu postępowania administracyjnego dotyczącego wymeldowania. W budynku pozostał jego dobytek, z którego nie może korzystać. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta B. orzekł o wymeldowaniu R.K. z pobytu stałego w mieszkaniu przy ul. [...] w B.. W podstawie prawnej podany został przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.). W uzasadnieniu opisano przebieg postępowania. Przyjęto, że została spełniona przesłanka wymeldowania polegająca na opuszczeniu miejsca stałego pobytu. Skarżący nie zamieszkuje w budynku, który opuścił w [...] r. po kłótni z wnioskodawczynią. Przechodzi na posesję, albowiem prowadzi działalność gospodarczą w garażu. Z rzeczy pozostałych w mieszkaniu nie korzysta. Mimo deklarowanej woli powrotu do mieszkania, skarżący nie podjął w tym celu żadnych kroków. Interwencje policji dotyczyły kłótni między stronami, a nie kwestii możliwości zamieszkania skarżącego w budynku. Nie znajdują także potwierdzenia w materiale sprawy zarzuty dotyczące gróźb kierowanych pod adresem skarżącego, postępowanie w tym zakresie nie zostało bowiem wszczęte. Nadto R. K. nie zgłosił w sprawie żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń, wobec czego, ze względu na ich sprzeczność z pozostałym materiałem, organ odmówił im wiary. Trwały rozpad związku stron pozwala przyjąć, że doszło do trwałego opuszczenia mieszkania przez skarżącego a brak działań w kierunku przywrócenia posiadania mieszkania świadczy o tym, ze miało ono charakter dobrowolny. Organ podniósł, że między stronami istnieje konflikt na tle majątkowym, nie ma on jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy o wymeldowanie. W odwołaniu od tej decyzji R. K. zarzucił naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz przepisów procedury administracyjnej poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i dokonanie ustaleń sprzecznych z materiałem sprawy. Opuszczenie mieszkania ma charakter tymczasowy i nie było dobrowolne. Pozostawienie większości rzeczy w lokalu i dysponowanie kluczami do niego świadczy o zamiarze powrotu i dalszego w nim zamieszkiwania. Skarżący ponosi część kosztów związanych z utrzymaniem budynku. Nieruchomość stanowi jego centrum życiowe, albowiem prowadzi na niej warsztat i przechowuje sprzęt niezbędny do wykonywania pracy. Pozostawienie majątku i koncentracja działalności zarobkowej świadczą o braku woli opuszczenia lokalu mieszkalnego. Podniesiono także, że skarżący nie ma innego centrum życiowego. Obecnie, w związku z zaistniałą sytuacją, przebywa okresowo u syna. Pozostawienie rzeczy w mieszkaniu nie jest zamierzone a opuszczenie lokalu nie było dobrowolne. Uniemożliwiano mu bowiem swobodny dostęp do mieszkania i kierowano pod jego adresem groźby, spełnienia których się obawiał. Obecnie w związku z polepszeniem się stosunków z wnioskodawczynią, codziennie przebywa w części mieszkalnej z zamiarem stałego pobytu. W odwołaniu zawnioskowano o przeprowadzenie dowodu ze wskazanych świadków, na okoliczność potwierdzenia stanowiska skarżącego. Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Przyjął, że skarżący nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu i nie ma w nim centrum swych spraw życiowych oraz nie dopełnił dobrowolnie obowiązku meldunkowego. Odnosząc się do wniosku dowodowego organ podniósł, że brak jest podstaw do prowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. Strona skarżąca nie wskazuje bowiem na żadne nowe okoliczności, które nie były znane organowi I instancji. Skarżący, pouczany dwukrotnie o możliwości zgłoszenia wniosków dowodowych, z prawa tego nie skorzystał. W skardze do sądu administracyjnego reprezentujący skarżącego pełnomocnik wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji. W uzasadnieniu powielono zarzut odwołania, że opuszczenie lokalu ma charakter tymczasowy, wobec czego nie stanowi przesłanki do wydania decyzji o wymeldowaniu. O tymczasowości tej świadczy pozostawienie w mieszkaniu większości rzeczy osobistych i codziennego użytku. Fakt ten został udowodniony w postępowaniu i potwierdza zamiar powrotu skarżącego do mieszkania. Organ wadliwie zatem ocenił materiał sprawy, albowiem opuszczenie mieszkania nie było trwałe a skarżący nie nosił się z zamiarem zmiany centrum życiowego. Opuszczenie mieszkania nie miało także charakteru dobrowolnego. Bezpodstawnie organ przyjął, że skarżący nie podjął prób przywrócenia mu naruszonego posiadania, wyrazem takich działań są interwencje policji przeprowadzane na jego wniosek. Nadto zarzucono, że zaniechanie przeprowadzenia zgłoszonych dowodów narusza prawo, albowiem dowody te miały istotne znaczenie dla rozpoznania sprawy i oceny jaki faktycznie charakter miało opuszczenie mieszkania. Podniesiono także, że organ zignorował istotną okoliczność, jaka był ujawniony w odwołaniu fakt poprawy stosunków między stronami i powrotu skarżącego do mieszkania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyjaśniono dodatkowo, że w odwołaniu wskazano co prawda na poprawę relacji między stronami, co pozwoliło na częstsze wizyty skarżącego w lokalu, jednocześnie jednak poinformowano, że skarżący zamieszkuje u syna, co wyraźnie potwierdzało fakt, że skarżący do mieszkania nie powrócił. Uczestniczka postępowania A. C. wniosła o oddalenie skargi. Wskazała, że stanowisko skarżącego jest bezzasadne. Opuścił on miejsce zameldowania dobrowolnie, co było skutkiem rozpadu konkubinatu. Ustanie wzajemnych relacji ma charakter trwały. Skarżący nie mieszka w miejscu zameldowania, aktualnie pozostaje w związku z inna kobietą. Pobyt w garażu, gdzie prowadzi działalność gospodarczą nie ma nic wspólnego z zamieszkiwaniem. O zamieszkiwaniu nie świadczą również pozostawione rzeczy. Powołując się na prawo własności nieruchomości uczestniczka stwierdziła, że nie wyraża zgody na zamieszkiwanie skarżącego w jej budynku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: Ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych przewiduje ewidencjonowanie przez właściwe organy miejsca pobytu osób, nakładając na te osoby obowiązek meldunkowy. Obowiązek ten polega, zgodnie z art. 4 ustawy, m.in. na zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego, jak i na wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego. Regulacja ta jest pochodną funkcji, jaką spełnia z założenia ewidencja ludności. Jej zadaniem jest odnotowywanie miejsca pobytu poszczególnych osób. W przypadku osoby opuszczającej miejsce pobytu stałego lub czasowego, obowiązek meldunkowy polega na dokonaniu wymeldowania (art. 15 ust. 1 ustawy). Jeżeli strona takiego obowiązku nie dopełni, wówczas zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy, organ gminy na wniosek lub z urzędu wydaje decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Podstawą zaskarżonej decyzji jest właśnie art.15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą w pomieszczeniu zlokalizowanym na terenie nieruchomości, co uzasadnia jego obecność w obrębie nieruchomości. W sprawie fakt ten nie był kwestionowany, właścicielka nieruchomości nie wyrażała również protestów wobec istniejącej sytuacji. Miejsce wykonywania pracy nie może być jednak utożsamione z miejscem stałego pobytu, w rozumieniu ustawy o ewidencji ludności. Ewidencjonowanie pobytu ludności, stałego lub czasowego, służy ewidencjonowaniu miejsca zamieszkiwania osób, a nie miejsca prowadzenia działalności zawodowej, temu celowi służąc odrębne przepisy i rejestry. Dla rozstrzygnięcia sprawy konieczne zatem było ustalenie, czy skarżący zamieszkuje pod adresem zameldowania. Prawidłowo przy tym organy przyjęły, że zamieszkiwanie to coś więcej, niż przechowywanie rzeczy pod określonym adresem. Zazwyczaj miejsce, w którym osoby mają zgromadzone rzeczy osobiste, meble i inne przedmioty służące egzystencji, jednocześnie jest miejscem zamieszkania, w którym osoby te zaspokajają swe bytowe potrzeb. Zdarza się jednak, że w indywidualnych przypadkach tożsamość taka nie zachodzi. Skarżący w istocie nie neguje, że w mieszkaniu nie przebywa, nie stołuje się i nie sypia. Stan ten uznaje jednak za przejściowy. Zadaniem organu była zatem ocena, czy stanowisko to jest uzasadnione i czy w zaistniałym stanie faktycznym można uznać, że nie doszło do opuszczenia miejsca zameldowania. Skarżący uzasadniał, okresową w jego przekonaniu, nieobecność w mieszkaniu sporami z właścicielką i obawą przed jej agresją. Zarzucał zatem, że opuszczenie mieszkania nie miało charakteru dobrowolnego i zostało wymuszone. Przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności nie ogranicza wydania decyzji o wymeldowaniu do przypadków, w których opuszczenie miejsca zameldowania było dobrowolne. Przesłanką do wymeldowania może być także sytuacja, w której osoba zameldowana została przymuszona do wyprowadzki. Jeżeli działanie takie było bezprawne, stronie służą roszczenia mające doprowadzić do przywrócenia posiadania mieszkania i usunięcia przeszkód do zamieszkiwania. Stwierdzenie, że osoba zmuszona do wyprowadzki podjęła kroki w tym kierunku może uzasadniać przyjęcie, że w istocie nie doszło do opuszczenia miejsca zamieszkania. W niniejszej sprawie nie można jednak przyjąć, że opuszczenie przez skarżącego mieszkania ma charakter przejściowy a on sam podjął kroki w celu powtórnego w nim zamieszkania. Z akt sprawy wynika, że interwencje policji miały miejsce w trakcie awantur między stronami i nie służyły przywróceniu skarżącemu posiadania mieszkania. Skarżący nie podjął innych kroków w tym zakresie, w szczególności nie wystąpił na drogę sądową. W tej sytuacji żądanie przez skarżącego przeprowadzenia dowodów na okoliczność wykazania wymuszenia opuszczenia miejsca zameldowania i utrudniania powrotu do niego nie znajdowało uzasadnienia. W istocie bowiem decyzje organów nie zależały od stwierdzenia jaki charakter – dobrowolny czy wymuszony- miało opuszczenie mieszkania. Wykazany został zarówno fakt, że skarżący nie mieszka w lokalu jaki i fakt, że nie podjął wiarygodnych prób powrotu do niego. Udokumentowaniu takich prób nie mogły służyć zeznania ewentualnych świadków, wymagało ono wykazania, że doszło do działań sformalizowanych, jak np. wytoczenie powództwa. Z tego względu nie mógł odnieść skutku zarzut naruszenia przez organ odwoławczy przepisów procedury poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodów z przesłuchania świadków na okoliczność wykazania, jakie były przyczyny opuszczenia lokalu. Materiał sprawy pozwala na przyjęcie, że istotnie między stronami doszło do silnego konfliktu. Uczestniczka postępowania podała, że strony pozostawały w konkubinacie, który się rozpadł. Okoliczności tej nie zaprzeczał także skarżący. Także na etapie postępowania sądowego uczestniczka w piśmie procesowym podała, że sprzeciwia się zamieszkiwaniu skarżącego w jej domu. Wobec tych okoliczności stanowisko skarżącego, że opuszczenie lokalu ma charakter tymczasowy i nosi się on z zamiarem powrotu, nie jest przekonywujące. W przekonaniu Sądu organy administracji nie przekroczyły granic swobodnej oceny dowodów przyjmując, że skarżący opuścił miejsce zamieszkania i nie podjął prawnie skutecznych prób przełamania sprzeciwu właścicielki i powrotu do mieszkania, co stanowi podstawę do wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego osoby, która w miejscu zameldowania faktycznie nie mieszka. Mając na uwadze podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.