II SA/Gl 894/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant st. sekretarz sądowy Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2010 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Starosta Ż. decyzją nr [...]z dnia [...] roku odmówił E. B. zwrotu działek nr 1 i nr 2, położonych w M., objętych Księgą wieczystą KW nr [...], gdzie w dziale II jako właściciel wpisany jest Skarb Państwa, w użytkowaniu wieczystym "A" W podstawie prawnej decyzji organ I instancji powołał art. 104 i 107 kpa w związku z art. 136 ust. 3 i art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2004 roku, nr 261, poz. 2603 z zm.). Organ orzekający ustalił, że E. B. aktem notarialnym z [...] roku zbył działki nr 1 i 2, w trybie art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości z 12 marca 1958 roku ( t.j. Dz. U. nr 10, poz. 64 z 1974 roku ) na rzecz Skarbu Państwa – "B". Zbycie nastąpiło zgodnie z decyzją [...] Zarządu Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w B. z dnia [...]roku nr [...], zatwierdzająca plan realizacyjny oraz ustalającą miejsce i warunki realizacji inwestycji dodatkowej, to jest zwałki materiałów miejscowych zbiornika górniczego dla budującej się Elektrowni. Wywłaszczone nieruchomości pozostawały początkowo w zarządzie Zespołu Elektrowni Wodnych "B". Następnie decyzją Wojewody [...] z dnia [...]roku, na podstawie art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 29 września 1990 roku o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz. U. nr 79, poz. 464 z 1990 roku ) z mocy prawa z dniem [...] roku przedmiotowe nieruchomości zostały oddalone w użytkowanie wieczyste "B". Prawo to zostało ujawnione w Księdze wieczystej KW Nr [...], na wniosek z dnia [...] roku, w dniu [...] roku. Aktem notarialnym z dnia [...] roku – Rep. A Nr [...]roku prawo użytkowania wieczystego ( ustanowione do dnia [...] roku ) zostało przeniesione na rzecz Spółki "C" w W. tytułem aportu na pokrycie udziałów objętych przez "B" Spółka "C" aktualnie na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla m. st. W. z dnia [...] roku używa nazwy PGE "A" Spółka Akcyjna. Natomiast działki nr 1 i 2, objęte są Księgą wieczystą KW Nr [...], gdzie w dziale II jako właściciel wpisany jest Skarb Państwa w użytkowaniu wieczystym Spółki "C" Spółka Akcyjna. O zwrot działek nr 1 i 2 wystąpił w dniu [...] roku E. B. Jednakże – zdaniem organu orzekającego – w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, a w szczególności ujawnienie w dniu [...]roku prawa użytkowania wieczystego nieruchomości nr 1 i nr 2 w Księdze wieczystej Nr [...] na rzecz "B" ich zwrot nie jest dopuszczalny. Zgodnie z art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje byłemu właścicielowi, jeśli przed dniem wejścia w życie tej ustawy ( art. 242 – ustawa weszła w życie 1 stycznia 1998 r.) nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w Księdze wieczystej. E. B. wniósł o uchylenie powyższej decyzji podnosząc przede wszystkim, że wniosek o zwrot spornych działek złożył [...] roku. Działki te zostały mu zwrócone decyzją Wojewody [...]z dnia [...]roku – [...], który w zakresie zwrotu utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w Ż. z dnia [...] roku, a dokonał zmiany w części dotyczącej zobowiązania wnioskodawcy do zwrotu zrewaloryzowanego odszkodowania. Decyzja ta następnie została uchylona wyrokiem z dnia 17 maja 1995 roku sygn. akt SA/Ka 925/94. Organ I instancji, który prowadził postępowanie ( po uchyleniu przez Wojewodę [...] decyzji I instancji ) dokonał ponownej wyceny nieruchomości, ale mimo że została ona zaakceptowana przez odwołującego się ( 1995 rok ) nie wydał decyzji w sprawie. Ze względu na skomplikowaną sytuację osobistą odwołujący powtórnie zwrócił się do organu I instancji o wydanie decyzji dopiero po upływie kilku lat. Był to właśnie wniosek z [...]roku, który nie był nowym wnioskiem, a żądaniem zakończenia postępowania rozpoczętego w [...] roku. Zdaniem odwołującego się oddanie nieruchomości decyzją z [...]roku w użytkowanie wieczyste i ujawnienie użytkowania w Księgach wieczystych nastąpiło z naruszeniem prawa bowiem, decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w Ż. z dnia [...]r. uprawomocniła się w dniu [...]roku. Z tych samych powodów z naruszeniem prawa przeniesiono użytkowanie wieczyste tytułem aportu na rzecz Spółki "B" w W. w [...] roku. Wojewoda [...] zaskarżoną decyzją z dnia [...]roku, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 136 ust. 3 oraz art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( dalej "ustawa") utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W motywach przyznał, że wnioskodawca złożył wniosek o zwrot spornych działek w dniu [...] r. Decyzja Wojewody [...] z dnia [...] roku o zwrocie działek i zrewaloryzowanego odszkodowania została uchylona wyrokiem NSA z dnia 17 maja 1995 roku, sygn. akt SA/Ka 925/94. Wojewoda [...] orzekając ponownie w przedmiotowej sprawie decyzją z dnia [...] r. [...] uchylił w całości decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w Z. z dnia [...] r. a sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia. Organ I instancji rozpoczął ponowne postępowanie, którego nie zakończył. Równocześnie organ odwoławczy zaaprobował i przyjął za własne ustalenia organu I instancji dotyczące przekształceń własnościowych spornych działek. W dalszej części uzasadnienia wskazał na art. 233 ustawy zgodnie z którym sprawy wszczęte, lecz nie zakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy ( 1 stycznia 1998 roku ), prowadzi się na podstawie niniejszej ustawy. Sprawa niniejsza została wszczęta wnioskiem z dnia [...]roku, ale – wbrew przekonaniu odwołującego się – nie została zakończona do dnia[...]roku. Wydana decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w Z. z dnia [...]r. została bowiem uchylona przez Wojewodę [...] wykonującego wyrok WSA z 17 maja 1995 roku. Oznacza to, że aktualnie sprawa musi być rozpoznana w oparciu o przepisy ustawy z 21 sierpnia 1997 roku. Zawarty w tej ustawie art. 229 wyłącza możliwość dochodzenia roszczeń o zwrot nieruchomości w sytuacji gdy nieruchomość ta została sprzedana lub ustanowiono na niej użytkowanie wieczyste na rzecz osoby trzeciej, a prawo to zostało ujawnione w Księdze wieczystej. Sporne działki z mocy prawa stały się przedmiotem użytkowania wieczystego z mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] roku, a prawo to – na wniosek z dnia [...]r. – zostało ujawnione w Księdze wieczystej w dniu [...] roku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżący E. B. podniósł, że wniosek o zwrot działek złożył na kilka miesięcy przed wydaniem decyzji "zbycia" prawa użytkowania wieczystego tego gruntu na rzecz Zespołu Elektrowni. Jego zdaniem naruszono także art. 34 ustawy, bo to jemu przysługiwało prawo pierwszeństwa nabycia spornych działek. Ponadto stwierdził, że "z niewiadomych przyczyn sprawa nie została zakończona żadnym orzeczeniem pozostając w toku została zarchiwizowana". Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Stan faktyczny został przez organy orzekające ustalony w ocenie sądu prawidłowo. Nie kwestionuje go skarżący. Istotnymi elementami tego stanu faktycznego z punktu widzenia oceny zgodności z prawem są następujące okoliczności - działki nr 1 i nr 2 zostały nabyte na rzecz Skarbu Państwa – "B" aktem notarialnym z dnia [...]r. w trybie art. 6 ustawy o wywłaszczeniu nieruchomości z dnia 12 marca 1958 roku, - skarżący złożył wniosek o zwrot tych działek [...]roku, - NSA wyrokiem z dnia 17 maja 1995 roku sygn. SA/Ka 925/95 uchylił w całości decyzję Wojewody [...] z dnia [...] roku o zwrocie spornych działek skarżącemu oraz zwrocie zrewaloryzowanego odszkodowania, - Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] roku uchylił w całości decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w Z. z dnia [...]r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. - organ I instancji ponownie prowadził sprawę i w dniu [...] roku poinformował skarżącego o nowej wycenie nieruchomości, dalszych działań organ nie podjął, a w szczególności nie wydał w sprawie decyzji, - Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. działając w trybie art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 29 września 1990 roku o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem [...] roku spornych działek przez "B", - prawo użytkowania wieczystego na wniosek z dnia [...] roku zostało ujawnione w Księdze wieczystej w dniu [...]r. Powyższe ustalenia dają podstawę do stwierdzenia, że postępowanie o zwrot spornych działek wszczęte wnioskiem skarżącego z dnia [...] roku nie zostało zakończone decyzją ostateczną do dnia [...] roku, kiedy to w życie weszła ustawa z dnia [...] roku o gospodarce nieruchomościami ( art. 242 ustawy ). Stosownie do art. 233 tej ustawy, sprawy wszczęte lecz niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów. Artykuł 136 ust. 3 ustawy stanowi, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jego części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu ( akcie notarialnym sporządzonym na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości – art. 216 ust. 1 ustawy ), jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Wyżej opisane roszczenie wyłącza regulacja zawarta w art. 229 ustawy, który stanowi, że nie przysługuje ono, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w Księdze wieczystej. W przedmiotowej sprawie nieruchomość objęta wnioskiem została oddana w użytkowanie wieczyste na podstawie decyzji Wojewody B. z dnia [...] r. i prawo to ujawniono w Księdze wieczystej w dniu [...]r. Następnie na podstawie aktu notarialnego z [...] roku użytkowanie wieczyste zostało przeniesione na rzecz Spółki "C" Spółka Akcyjna w W. W tej sytuacji, zawarta w art. 229 ustawy norma dotycząca wyłączenia możliwości dochodzenia roszczenia o zwrot stanowi negatywną przesłankę, której zaistnienie prowadzi do odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Odnosząc się do zarzutów skargi należy przyznać skarżącemu rację, że organ I instancji, któremu Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] roku przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ponad 10 lat pozostawał bezczynny, naruszając zasadę szybkości postępowania. Naruszenie to jednak w dacie orzekania w niniejszej sprawie przez organy nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia. Natomiast art. 34 ust. 1 ustawy pozostaje bez związku z rozpoznawaną sprawą. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę. su.