II SA/Gl 895/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie rozbiórki budowli w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy W druku formularza PPF skarżący P.K. wystąpił o przyznanie prawa pomocy polegającego na zwolnieniu od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek skarżący wskazał, że ze względu na toczące się postępowanie sądowe poniósł szereg kosztów (wpis od skargi, opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, koszty pomocy prawnej świadczonej przez radcę prawnego). Niekorzystny dlań wyrok Sądu spowodował konieczność likwidacji części hodowli zwierząt gospodarskich. Wnioskodawca, ze względu na swój podeszły wiek i związane z nim schorzenia jest zmuszony znaczącą część swego dochodu przeznaczyć na wykup niezbędnych lekarstw. W tym miejscu wypada zaznaczyć, że sytuacja materialna skarżącego była już przedmiotem oceny dokonywanej przez referendarza sądowego przy rozpoznawaniu wniosku P. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2008 r. oddalony został wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Z nadesłanego obecnie druku PPF wynika, że wnioskodawca zamieszkuje wraz z małżonką w budynku o pow. [...] m2. Skarżący nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych oraz przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Łączny dochód P. K. i jego małżonki z tytułu świadczeń emerytalnych wynosi [...] zł miesięcznie. Dodatkowo wnioskodawca wyjaśnił, że po odliczeniu wszystkich wydatków, zwłaszcza na lekarstwa, do dyspozycji skarżącego i jego małżonki pozostaje kwota około [...] zł. Wezwaniem z dnia 27 marca 2009 r. pełnomocnik skarżącego został zobowiązany do udokumentowania wysokości dochodu uzyskiwanego przez P. K. i jego małżonkę, wyjaśnienie sprzeczności pomiędzy aktualnie złożonym wnioskiem a oświadczeniami złożonymi poprzednio, zwłaszcza w kwestii pobierania przez małżonkę P. K. świadczenia emerytalnego. Oprócz tego skarżący został wezwany do podania orientacyjnej, przeciętnej miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania. Na wezwanie to nie udzielono odpowiedzi. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Możliwość przyznania stronie postępowania sądowoadministracyjnego prawa pomocy jest uzależniona od tego, czy wykaże ona w przekonujący sposób, iż rzeczywiście jej sytuacja materialna jest na tyle ciężka, aby uzasadnione było uczynienie wyjątku od przyjętej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) zasady odpłatności postępowania. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (w omawianym przypadku polegającego na zwolnieniu od kosztów sądowych) może nastąpić wówczas, gdy osoba występująca z takim wnioskiem wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Istotą instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji tym podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Zwolnienie od kosztów sądowych to rezygnacja z dochodów należnych Skarbowi Państwa, a ustanowienie fachowego pełnomocnika z urzędu to w istocie forma dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych. Trzeba przy tym wyraźnie zaznaczyć że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy jest oceniana w dwóch aspektach - z jednej strony uwzględnienia się wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z pod uwagę brane są jej możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Wypada również podkreślić, że przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od tego, czy strona wykaże, iż jej sytuacja materialna jest na tyle ciężka, że jej wniosek zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie istnieją uzasadnione wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego skarżącego, które nie zostały rozwiane. Przede wszystkim brak jest wiarygodnych danych co do rzeczywistej wysokości uzyskiwanych w jego rodzinie dochodów. W rozpoznawanym obecnie wniosku skarżący zadeklarował, iż wraz z żoną uzyskują świadczenia emerytalne w kwocie [...] zł brutto miesięcznie. Tymczasem, w formularzu złożonym w dniu [...] r. wskazano, że łączny dochód wnioskodawcy i jego małżonki wynosi [...] zł brutto miesięcznie. Różnica [...] zł jest w opisywanym przypadku istotna. Dalej wskazać trzeba, że w złożonym uprzednio formularzu P. K. wskazał, że w skład jego majątku wchodzi nieruchomość rolna o pow. [...] ha (vide rubryka nr 7.1 formularza). Nieruchomości tej nie wymieniono natomiast w aktualnie złożonym druku. Stąd też należy postawić pytanie, czy została ona zbyta, a jeżeli tak to za jaką cenę i na jaki cel przeznaczone zostały uzyskane ta drogą dochody. Pomimo wezwania referendarza sądowego skarżący nie przedstawił również żadnych dokumentów, które pozwoliłyby chociażby orientacyjnie ustalić poziom jego stałych wydatków. W szczególności nie wiadomo jakie kwoty P. K. przeznacza na opłaty za energię elektryczną, wodę, wywóz nieczystości itp. oraz jak duże sumy wydaje na leczenie. Kwestie te maja istotne znaczenie dla oceny możliwości poniesienia kosztów sądowych. Brak dostatecznych danych dotyczących rzeczywistej sytuacji materialnej wnioskodawcy uniemożliwia w konsekwencji uwzględnienie złożonego przezeń wniosku. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.