II SA/Gl 897/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi I. J. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania od decyzji w sprawie zameldowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Prezydent Miasta J. decyzją z dnia [...] r. nr [...] orzekł o zameldowaniu A. K. – G. na pobyt stały przy ul. [...] w J. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła skarżąca I. J., zarzucając że zameldowanie nastąpiło niezgodnie z prawem i bez zgody właścicielki lokalu. Jednakże zaskarżonym postanowieniem organ odwoławczy działając na podstawie art. 134 kpa, stwierdził niedopuszczalność odwołania. Zdaniem organu, stroną postępowania meldunkowego jest osoba, na której spoczywa obowiązek meldunkowy oraz osoba dysponująca tytułem prawnym do lokalu (uchwała NSA z dnia 5 grudnia 2011 r. sygn. akt II OPS 1/11). Z akt sprawy wynika, że odwołująca się jest siostrą zmarłego właściciela przedmiotowego lokalu – D. G., ujawnionego w dalszym ciągu w księdze wieczystej, zaś postępowanie spadkowe po nim jest w toku. Zdaniem organu, odwołująca się należy zatem do kręgu potencjalnych spadkobierców, a w konsekwencji, nie posiada tytułu prawnego do spornego lokalu. Błędne doręczenie jej decyzji przez organ I instancji, nie stanowi zaś podstawy do przyznania statusu strony. Stąd też odwołanie jako wniesione przez osobę nie legitymującą się przymiotem strony jest niedopuszczalne. W skardze do sądu administracyjnego I. J. domagała się unieważnienia powyższego postanowienia i obciążenia strony przeciwnej kosztami postępowania. Skarżąca zarzuciła, że zgodnie ze stanowiskiem organu, żadna ze stron postępowania, nie posiada takiego przymiotu, zaś organ odwoławczy świadomie toleruje naruszenia prawa przez organ I instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację. W kolejnym piśmie z dnia 30 września 2016 r. skarżąca podniosła, że jej interes prawny wynika z tytułu spadkobrania po zmarłym bracie i faktu reprezentowania ich matki w postępowaniu, zaś przeciwko A. K. – G. toczy się postępowanie o niegodność dziedziczenia. Zdaniem skarżącej, także osoba zameldowana nie dysponuje tytułem prawnym do lokalu i posługuje się sfałszowanym dokumentem. Rozpoznając skargę w trybie uproszczonym Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zaskarżone postanowienie zapadło bowiem z naruszeniem art. 134 zd. 1 kpa oraz bez dostatecznego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy w zakresie statusu strony w postępowaniu o zameldowanie w spornym lokalu. Aczkolwiek prawidłowo organ odwoławczy wskazał na krąg stron takiego postępowania, to jednak w pierwszym rzędzie przedwcześnie uznał, że skarżąca nie legitymuje się tytułem prawnym do lokalu, co oznacza niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych. Zastosowanie instytucji z art. 134 zd. 1 kpa, może mieć miejsce jedynie w przypadkach oczywistych, m.in. wówczas, gdy odwołujący w ogóle nie powołuje się na własny interes prawny. Jeżeli zaś ustalenie statusu strony wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, rozstrzygnięcie sprawy i odmowa przyznania przymiotu strony, winna nastąpić w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa (vide: uchwała NSA z dnia 5 lipca 1999 r., sygn. akt OPS 16/98, ONSA 1999/4/119). Już z tych względów zaskarżone postanowienie nie mogło się ostać jako wydane z naruszeniem art. 134 zd. 1 kpa. Co więcej, błędnie organ odwoławczy uznał, że skoro toczy się postępowanie spadkowe po ujawnionym w księdze wieczystej, dołączonej do akt sprawy, zmarłym właścicielu lokalu, skarżąca należy do kręgu potencjalnych spadkobierców i nie legitymuje się tytułem prawnym do lokalu. Nie wiadomo, czy pod tym pojęciem organ odwoławczy rozumiał status prawny, czy też sam dokument, potwierdzający tytuł prawny do lokalu, a więc odpis księgi wieczystej, bądź prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku. Brak zakończenia sprawy spadkowej nie uzasadniał jednak odmowy przyznania przez organ statusu strony skarżącej. Z mocy art. 924 Kodeksu cywilnego, spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy. Rodzeństwo spadkodawcy należy do kręgu spadkobierców ustawowych w przypadku braku zstępnych spadkodawcy i śmierci choć jednego z jego rodziców (art. 932 § 4 kc). Z dołączonego do akt wezwania na termin rozprawy (k. 34 akt adm.), wynika że przed Sądem Rejonowym w J. toczyła się sprawa z wniosku A. K.-G. z udziałem skarżącej i T. G. (jej matki) o stwierdzenie nabycia spadku po D. G. (sygn. akt I Ns 415/16). Z treści wezwania wynika, że to skarżąca została wezwana celem złożenia zapewnienia spadkowego i przesłuchania. O ile zatem zachodziłyby wątpliwości co do kręgu spadkobierców po zmarłym właścicielu lokalu, ujawnionym w księdze wieczystej (k. 110-111 akt adm.), przed prawomocnym zakończeniem tego postępowania nie było możliwe rozpatrzenie odwołania skarżącej i odmowa przyznania jej statusu strony w sytuacji, gdy powołuje się ona na fakt spadkobrania po zmarłym bracie. Tymczasem z naruszeniem art. 7 kpa, organ odwoławczy nie ustalił, czy postępowanie spadkowe zostało zakończone i z jakim wynikiem, ani też nie zastosował instytucji zawieszenia postępowania odwoławczego z mocy art. 97 § 1 pkt 4 kpa do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, o ile sprawa była w toku. Stwierdzenie powyższych wadliwości działania organu odwoławczego nie podpada jednak pod przesłanki nieważności z art. 156 § 1 Kpa. Na tym etapie postępowania nie podlega też badaniu kwestia zgodności z prawem decyzji organu I instancji o zameldowaniu. Nie jest to bowiem akt, wydany w granicach niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej, której przedmiotem jest kontrola postanowienia organu odwoławczego. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględniając skargę, uchylił zaskarżone postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania wniesionego przez skarżącą jako wydane z naruszeniem art. 134 zd. 1 kpa oraz art. 7 i art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Orzeczenie sądu oparto na przepisie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 780 ze zm.). Wobec uwzględnienia skargi należało zasądzić od organu odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 100 zł tytułem uiszczonego wpisu sądowego (art. 200 i art. 205 § 1 cyt. ustawy). Rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym uzasadniały przepisy art. 119 pkt 3 i art. 120 tej ustawy. Przy ponownym rozpoznaniu odwołania skarżącej organ odwoławczy winien zatem ustalić wynik sprawy spadkowej, a o ile nie została jeszcze prawomocnie zakończona, zawiesić postępowanie odwoławcze do czasu prawomocnego zakończenia tej sprawy. Wynik postępowania sądowego stanowić winien podstawę do ustalenia czy skarżąca legitymuje się tytułem do lokalu z racji spadkobrania w całości lub w części, a zatem, czy przysługuje jej status strony w sprawie o zameldowanie innej osoby w przedmiotowym lokalu. Wniesienie odwołania przez stronę w rozumieniu art. 28 kpa, obligować będzie organ odwoławczy do jego merytorycznego rozpoznania. Brak przymiotu strony stanowi zaś podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa. ec