II SA/Gl 897/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Protokolant Starszy referent Damian Szczurowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi A. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania zasiłku stałego oddala skargę. Po rozpoznaniu wniosku A. N. (dalej jako skarżąca lub strona) z dnia 20 lutego 2014 r. o przyznanie jej zasiłku stałego z tytułu niepełnosprawności Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. (dalej jako Kierownik MGOPS lub organ) decyzją z dnia [...] r. odmówił uwzględnienia tego żądania. Po rozpoznaniu wniesionego od tej decyzji przez stronę odwołania została ona uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie (dalej jako SKO lub Kolegium) z dnia [...] r. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Kierownik MGOPS ostateczną decyzją z dnia [...] r. wydaną z powołaniem się na treść art. 3, art. 8 ust. 1 pkt 1 i pkt 3, ust. 3, ust. 4, art. 17 ust. 1 pkt 19, pkt 2, art. 37 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1 ust. 3, art. 106 ust. 1, ust. 3, ust. 4 oraz art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o Pomocy społecznej (obecnie Dz. U. z 2018 r. poz. 1508 ze zm., zwanej dalej ustawą lub u.p.s.), orzekł o przyznaniu skarżącej zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej od 1 grudnia 2013 r. do 31 marca 2016 r. w wysokości 389,00 zł miesięcznie. W uzasadnieniu tej decyzji stwierdził, że strona jest całkowicie niezdolna do pracy, a jako samotnie gospodarująca posiada z tytułu pobierania zasiłku pielęgnacyjnego dochód w wysokości 133,00 zł miesięcznie. We wniosku z dnia 16 kwietnia 2019 r. skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji o przyznaniu jej zasiłku stałego jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 Kpa). Zarzuciła, że decyzja ta została wydana z oczywistym rażącym naruszeniem ustawy o pomocy społecznej oraz ogólnych zasad postępowania administracyjnego. Zasiłek został bowiem przyznany bez przeprowadzenia wymaganego treścią art. 106 ust. 4 wywiadu środowiskowego i pomimo nie wyrażenia przez nią zgody na przeprowadzenie takiego wywiadu tj. dodatkowo z naruszenia art. 107 ust. 1 i ust. 4a oraz art. 11 ust. 2 ustawy. Odmowa zgody na przeprowadzenie wywiadu powinna w świetle tych przepisów skutkować odmową przyznania jej przedmiotowego zasiłku. Stwierdziła, że odmówiła przeprowadzenia wywiadu w dniu [...] r. i wtedy też oświadczyła ustnie pracownikom pomocy społecznej o podjęciu przez nią zatrudnienia. Podstawy przyznania zasiłku nie mógł też stanowić jej zdaniem wywiad z 3 marca 2014 r., a to w sytuacji gdy na jego podstawie została wydana decyzja odmowna z dnia [...]r. i gdy nie przeprowadzono jego aktualizacji zgodnie z treścią art. 107 ust. 4 u.p.s. tj. do 3 września 2014 r. Nadto zarzuciła, że z naruszeniem art. 71 Kpa w formularzu wywiadu z dnia [...] r. przy oznaczeniu daty jego sporządzenia użyto korektora. Po rozpoznaniu sprawy SKO zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 148 § 1, art. 156 § 1 pkt 2 i art. 157 § 1 i § 2 Kpa w zw. z art. 11 ust. 1, art. 37, art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 1 i ust. 4 u.p.s. odmówiło stwierdzenia nieważności objętej żądaniem decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia powołując się na orzecznictwo i literaturę przedmiotu SKO stwierdziło, że za rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa uznaje się jedynie naruszenie oczywiste, wyraźne i bezsporne. O takim naruszeniu decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze tj. skutki które wywołuje decyzja. Za skutki takie uznaje się przy tym skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu wymagań praworządności – skutki gospodarcze lub społeczne, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w kontekście mających zastosowanie w tej sprawie przepisów Kolegium stwierdziło, że do takiego naruszenia przy wydawaniu objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji nie doszło. Wbrew bowiem stanowisku skarżącej decyzja ta została poprzedzona przeprowadzeniem wywiadu w dniu [...] r., który strona podpisała nie sprzeciwiając się wcześniej zamiarowi jego przeprowadzenia. Nie ma zatem w świetle treści art. 107 ust. 4a i art. 11 ust. 2 ustawy podstaw do przyjęcia, że przedmiotowa decyzja została wydana z naruszeniem tych przepisów. Bez znaczenia dla oceny tej legalności mają też zdaniem SKO okoliczności związane z przeprowadzeniem wywiadu środowiskowego w dniu [...] r., a więc już po dacie wydania decyzji kontrolowanej. Podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji nie mógł też stanowić fakt użycia korektora do poprawienia daty aktualizacji wywiadu z [...] r. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję SKO z dnia [...] r. skarżąca wniosła o jej zmianę przez stwierdzenie nieważności decyzji organu z dnia [...] r. Zarzuciła, że skarżona decyzja SKO została wydana przy błędnych ustaleniach faktycznych, z dokonaniem błędnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i bez odniesienia się do istotnych w sprawie okoliczności. W uzasadnieniu skargi powtórzono w ogólnym zarysie zarzuty pod adresem decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] r. oraz ich uzasadnienie zawarte we wniosku o stwierdzenie nieważności tej decyzji, których SKO zdaniem skarżącej błędnie nie wzięło pod uwagę. Błędnie SKO przyjęło, że objęta żądaniem stwierdzenia nieważności decyzja została wydana w oparciu o treść wywiadu środowiskowego z dnia [...] r., a to w sytuacji gdy w oparciu o ten wywiad została wydana decyzja odmowna z dnia [...] r. Decyzja z dnia [...] r. została wydana w oparciu o wywiad z [...] r., na którego przeprowadzenie nie wyraziła jednak zgody, odmówiła jego podpisania i pkt III którego podano nieprawdę. Nadto podniosła, że decyzja o przyznaniu jej zasiłku została wydana chociaż organ nie wypełnił poleceń SKO zawartych w kasatoryjnej decyzji z dnia [...] r. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując co do zasady stanowisko zawarte w decyzji zaskarżonej. Na rozprawie sądowej w dniu 12 grudnia 2019 r. skarżąca podtrzymując skargę na pytanie Sądu oświadczyła, że po doręczeniu jej decyzji objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności była przekonana, że przyznano jej tą decyzją jedynie wyrównanie zasiłku od marca 2014 r. do czerwca 2014 r. Dopiero w lutym 2015 r. zorientowała się, że na jej rachunek wpływał zasiłek za kolejne miesiące. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wbrew bowiem stwierdzeniom skarżącej zasadnie przyjęło SKO, że brak jest podstaw do przyjęcia aby objęta postępowaniem nieważnościowym decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Jak to trafnie wskazało Kolegium, powołując się na ugruntowane orzecznictwo i poglądy doktryny, przez takie naruszenie można uznać jedynie oczywiste i bezsporne naruszenie nie budzącego wątpliwości przepisu skutkujące wystąpieniem następstw niemożliwych do zaakceptowania z punktu wymagań praworządności. Również zdaniem Sądu taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi. Po pierwsze zgodzić się trzeba ze stanowiskiem SKO, że przed wydaniem objętej żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji został przeprowadzony wywiad środowiskowy, a mianowicie w dniu 3 marca 2014 r., który skarżąca podpisała i przeciwko jego przeprowadzeniu nie oponowała. Niewątpliwie został on przeprowadzony w sprawie zakończonej kwestionowaną w postępowaniu nieważnościowym ostateczną decyzją z dnia [...] r., a nie w jakiejś innej sprawie, co zdaje się sugerować skarżąca wskazując, że po jego przeprowadzeniu została wydana decyzja odmowna z dnia [...] r. Nie była to bowiem decyzja ostateczna gdyż w następstwie wniesionego od niej przez skarżącą odwołania została ona uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia decyzją Kolegium z dnia [...] r. Powyższa decyzja odmowna nie kończyła zatem postępowania wszczętego wnioskiem skarżącej z dnia 20 lutego 2014 r. Tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, że wobec nieprzeprowadzenia wywiadu środowiskowego doszło do naruszenia art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 1 u.p.s. Faktu skutecznego przeprowadzenia tego wywiadu nie może podważać okoliczność, że do ponownego jego przeprowadzenia nie doszło w dniu [...] r., kiedy to skarżąca nie wyraziła na jego przeprowadzenie zgody. Z treści wywiadu środowiskowego nie wynika przy tym w jednoznaczny sposób aby skarżąca nie spełniała warunków do przyznania jej zasiłku stałego i w konsekwencji aby przyznając jej taki zasiłek w oparciu o ten wywiad organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa. O tym, że sama skarżąca uważała, iż w dacie przeprowadzenia tego wywiadu spełniała ona warunki do przyznania tego zasiłku świadczy okoliczność, że od decyzji odmownej złożyła odwołanie. Nie złożyła natomiast odwołania od decyzji dla niej pozytywnej tj. z dnia [...] r., w którym mogła, a nawet powinna wskazać, że z uwagi na podjęte zatrudnienie zmieniła się jej sytuacja dochodowa. W tym względzie brak jest dostatecznego dowodu aby o podjęciu zatrudnienia skarżąca poinformowała osoby, które chciały przeprowadzić z nią wywiad w dniu [...] r. Oznacza to, że decyzję tą uznawała za prawidłową. Za takim twierdzeniem przemawia też okoliczność, że do lutego 2015 r. przyznany jej kwestionowaną decyzją zasiłek pobierała. W świetle jednoznacznej treści tej decyzji za dowolne i nie zasługujące na wiarę należy uznać przy tym jej złożone na rozprawie sądowej w dniu 12 grudnia 2019 r. wyjaśnienie, że po otrzymaniu tej decyzji była przekonana, iż orzeczono nią jedynie o przyznaniu jej zaległego zasiłku do czerwca 2014 r. Gdy jednocześnie zważy się, że od przeprowadzenia wywiadu w dniu [...] r. do dnia wydania decyzji [...] r. nie upłynęło 6 miesięcy, to brak jest też podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenia art. 107 ust. 4 ustawy. Jakkolwiek odmowa zgody skarżącej na przeprowadzenie wywiadu w dniu [...] r. oraz okoliczności (zachowanie się skarżącej) w jakich do tego doszło świadczą niewątpliwie o braku z jej strony współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozumieniu art. 11 ust. 2 ustawy, to zgodnie z tym przepisem taka postawa strony nie zobowiązuje organu do wydania decyzji odmownej, a jedynie może stanowić podstawę orzeczenia tej treści. Tym samym również z tego powodu brak jest podstaw do przyjęcia, że przyznanie zasiłku nastąpiło z rażącym naruszeniem tego przepisu. Również z treści art. 107 ust. 4a u.p.s. nie wynika jednoznaczny obowiązek organu wydania decyzji odmownej w przypadku niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego lub na jego aktualizację. Także zatem z tego powodu brak byłoby podstaw do przyjęcia, że pozytywna dla skarżącej i akceptowana przez nią decyzja z dnia [...] r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdy zważy się, iż miała ona na celu umożliwienie jej przezwyciężenia trudnej, wskazywanej przez nią sytuacji życiowej (art. 2 ust. 1 ustawy). Dokonując takiej oceny należy mieć też na uwadze, że jednym z podstawowych celów pomocy społecznej jest umożliwienie osobie życia w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s.). Na ocenę legalności objętej postępowaniem nieważnościowym decyzji z dnia [...] r. pod kątem kryterium z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa żadnego istotnego wpływu nie mogła mieć też akcentowana przez skarżącą okoliczność naruszenia treści art. 71 Kpa poprzez użycie korektora na druku wywiadu z dnia [...] r. Z powyższych względów skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302). ec