II SA/Gl 901/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, , , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 grudnia 2020r. sprawy ze skargi L.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta P. z dnia [...] nr [...] Po rozpatrzeniu wniosku L. T. (dalej jako skarżąca, strona) z dnia 8 kwietnia 2020 r. Burmistrz Miasta P. decyzją nr [...] z dnia [...] odmówił przyznania wnioskodawczyni prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką H. B. W uzasadnieniu organ powołał się na treść art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole, lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Powołano się nadto na art. 17 ust. 5 pkt 1a wspomnianej ustawy, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do świadczenia przedemerytalnego. W treści uzasadnienia wskazano, iż niepełnosprawność matki wnioskodawczyni powstała po 25 roku życia, nadto strona ma ustalone prawo do świadczenie przedemerytalnego od dnia 10 sierpnia 2012 r. Powyższe, zdaniem organu, uzasadnia odmowę przyznania wnioskowanego zasiłku. Na skutek wniesionego odwołania wnioskodawczyni sprawę rozpatrywało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, które zaskarżoną decyzją utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. W treści uzasadnienia wskazano, że strona nie spełnia warunków formalnych do przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką, ponieważ ma ustalone prawo do świadczenie przedemerytalnego, co zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi przesłankę negatywną do przyznania świadczenia. Od powyższego rozstrzygnięcia strona wniosła skargę do tut. Sądu, w której podniosła, że jej matka nie jest w stanie poradzić sobie bez dodatkowej pomocy, co uniemożliwia podjęcie przez skarżącą pracy zarobkowej. Nadto skarżąca szczegółowo opisała stan zdrowia swojej matki wskazując, iż jest ona osobą w podeszłym wieku i bardzo schorowaną. Wskazano również na znaczną różnicę pomiędzy świadczeniem przedemerytalnym przysługującym stronie, a świadczeniem pielęgnacyjnym, o które skarżąca wnioskuje. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) "świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji". Jednocześnie świadczenie powyższe nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a) ustawy). Ten ostatni przepis został częściowo uznany za niezgodny z Konstytucją RP w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy (por. wyrok TK z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17 Dz.U. z 2019 r. poz.1257). W ocenie Sądu wyrok powyższy nie ma wpływu na rozpatrywaną sprawę, gdyż odnosi się do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Z akt sprawy bezspornie wynika, że w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, skarżąca miała ustalone prawo do świadczenia przedemerytalnego od dnia 10 sierpnia 2012 r. do dnia 26 września 2021 r. (k. 2 akt administracyjnych). Jednocześnie wnioskodawczyni deklarowała chęć zrezygnowania ze świadczenia przedemerytalnego (świadczenia niższego), aby uzyskać uprawnienia świadczenia pielęgnacyjnego (świadczenie wyższego). Wypada w tym miejscu podkreślić, iż prawo do świadczenia przedemerytalnego jest prawem zbywalnym (można z niego zrezygnować), dlatego też przyjmuje się w orzecznictwie, iż rezygnacja z tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r. w postaci posiadania prawa do świadczenia przedemerytalnego. W związku z powyższym w realiach rozpoznawanej sprawy organy powinny poinformować wnioskodawczynię o możliwości dokonania przez nią wyboru świadczenia, a także o możliwości rezygnacji ze świadczenia przedemerytalnego, wstrzymania jego wypłaty oraz obowiązku przedłożenia zapadłej w tej sprawie decyzji. W niniejszej sprawie organy powyższych czynności zaniechały i z tego względu Sąd postanowił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji wyeliminować z obrotu prawnego. Odwołując się w tym miejscu do treści art. 79a k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co w ostateczności może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. W związku z powyższym, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku, a jedyną przeszkodą jest pobieranie przez stronę świadczenia przedemerytalnego, taka informacja winna być stronie przez organ udzielona. W tym wypadku, o ile strona zrezygnuje ze świadczenia przedemerytalnego, możliwe będzie płynne przejście ze świadczenia przedemerytalnego do systemu świadczeń rodzinnych. Konieczna jest przy tym taka koordynacja procedujących w sprawie organów, aby nie pozostawić osoby uprawnionej bez przysługującego jej świadczenia nawet przez krótki czas. Nawiązując do powyższych zapatrywań, przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ pierwszej instancji weźmie pod uwagę powyżej poczynione rozważania i poinformuje stronę skarżącą o możliwości złożenia wniosku o rezygnacji z prawa do świadczenia przedemerytalnego i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jego wypłaty. Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c oraz art. 135 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.