II SA/Gl 903/19
WyrokWSA w Gliwicach2019-11-08
Skład orzekający: Łucja Franiczek, Tomasz Dziuk, Stanisław Nitecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach prawidłowo utrzymało w mocy decyzję odmawiającą uchylenia decyzji o warunkach zabudowy, mimo wcześniejszych wyroków WSA w Gliwicach nakazujących uwzględnienie wszystkich przesłanek wznowienia postępowania?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że zaskarżona decyzja SKO odpowiada wymogom prawa. Mimo że organ odwoławczy nie odniósł się do wszystkich zarzutów skarżącego w odwołaniu, co stanowiło uchybienie formalne, to jednak rozpoznał on merytorycznie kluczowe kwestie związane z przesłankami wznowienia postępowania, zgodnie z wcześniejszymi wyrokami WSA. Sąd podkreślił, że w postępowaniu nadzwyczajnym zakres dowodowy jest ograniczony, a organ odwoławczy prawidłowo ocenił brak wystąpienia przesłanek wznowienia postępowania, w tym przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 KPA, co zostało już wcześniej przesądzone w wyroku WSA z 24 września 2018 r.Stan faktyczny
Skarżący M.B. domagał się uchylenia decyzji o warunkach zabudowy z 2005 r. Wniósł o wznowienie postępowania, twierdząc, że jako właściciel sąsiedniej działki nie brał udziału w pierwotnym postępowaniu. Po wieloletnim postępowaniu, licznych decyzjach organów i wyrokach WSA, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z [...] r. utrzymało w mocy decyzję odmawiającą uchylenia pierwotnej decyzji. Skarżący zaskarżył tę decyzję, zarzucając m.in. sprzeczność z wcześniejszymi wyrokami WSA i naruszenie przepisów proceduralnych. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Protokolant Specjalista Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2019 r. sprawy ze skargi M.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie warunków zabudowy oddala skargę.
Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z [...] r. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta M. z [...] r. znak [...] w sprawie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta M. z [...] r. Prezydent Miasta M. powyższą decyzją z [...] r. ustalił na wniosek "A" warunki zabudowy dla inwestycji "Budowa zespołu obiektów mieszkaniowych plus lokal biurowy "B" - III etap oraz dróg i parkingów obsługujących osiedle, sieci infrastruktury technicznej i przyłączy. Decyzja ta stała się ostateczna.
Pismem z 26 marca 2012 r. M.B. (dalej jako strona lub skarżący) oraz D.W. reprezentowanych przez pełnomocnika radcę prawnego Z.N. uruchomione zostało postępowanie w sprawie wznowienia postępowania odnośnie wskazanej powyżej decyzji. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że wnioskodawcy jako właściciele sąsiednich działek nie uczestniczyli w postępowaniu jako strony, a o postępowaniu dowiedzieli się w ramach postępowania dotyczącego pozwolenia na budowę. Wniosek ten został sprecyzowany 12 kwietnia 2012 r. i wskazano w nim, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony kilkanaście dni po uzyskaniu wiadomości o fakcie zakwestionowania przez Najwyższą Izbę Kontroli uchwały Rady Miejskiej w M. w przedmiocie odstąpienia od sporządzenia planu miejscowego. W następstwie zgłoszonego wniosku organ pierwszej instancji jak również organ odwoławczy podejmowali w sprawie liczne rozstrzygnięcia. Wniesiona przez skarżącego skarga na bezczynność organów administracji wyrokiem tutejszego Sądu z 11 października 2013 r. sygn. akt II SAB/GI 46/13 została oddalona. Pismem z 25 marca 2014 r. skarżący rozszerzył zakres swojego wniosku o zbadanie przesłanek wymienionych w pkt 1, pkt 2 i pkt 6 art. 145 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Prezydent Miasta M. postanowieniem z [...] r. odmówił wznowienia przedmiotowego postępowania i wskazał w nim, że brak jest podstaw do wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach w następstwie wniesionego zażalenia postanowieniem z [...] r. utrzymało w mocy powyższe postanowienie organu pierwszej instancji. W następstwie wniesionej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 16 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/G11544/14 uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji. W motywach wyroku podkreślono, że organy administracji nie powinny ograniczać się wyłącznie do zbadania terminowości wniesienia wniosku o wznowienie postępowania, lecz w przypadku ujawnienia się innych przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego uruchomić postępowanie z urzędu.
W następstwie ponownie prowadzonego postępowania przez organy administracji publicznej Prezydent Miasta M. decyzją z [...] r., nr. [...] wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 i 145 § 1 pkt 1, 2, 4, 5 i 6 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego w związku m.in. z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 16 kwietnia 2015 r. o sygn. II SA/GI 1544/14 po rozpatrzeniu żądania stron postępowania: skarżącego i innych, w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego przywoływaną powyżej ostateczną decyzją Prezydenta Miasta M. z [...] r. odmówił uchylenia wskazanej decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta M.
W uzasadnieniu podano m.in., że przesłanka wznowieniowa niebrania udziału w postępowaniu może dotyczyć wyłącznie strony, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, nie zaś innych podmiotów (z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.).
Z przedłożonych dokumentów wynika, iż w dacie wydania ww. decyzji o warunkach zabudowy K.C., B.B., M.B. oraz D.W. nie przysługiwał status strony postępowania w rozumieniu art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wyżej wymienione osoby stały się współwłaścicielami działek sąsiednich (umowy ustanowienia odrębnej własności lokalu i przeniesienia jego własności) dopiero w 2009 r., co zostało stwierdzone na podstawie dostarczonych przez skarżących kserokopii aktów notarialnych. Tym samym pełnomocnik mocodawców w żaden sposób nie wykazał, że wniosek o wznowienie postępowania pochodzi od strony, która bez własnej winy nie brała udziału w przedmiotowym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). Nie zostały również spełnione inne przesłanki odnoszące się do istnienia podstaw wznowienia postępowania z urzędu.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył skarżący, zaskarżając ją w całości. Zarzucił rażące naruszenie prawa, poświadczenie w treści decyzji nieprawdy co do zawartości akt sprawy, naruszenie jego interesów jako strony postępowania, naruszenie elementarnych zasad państwa prawa, a w konsekwencji wniósł o uchylenie decyzji w całości. W uzasadnieniu odwołania podał m. in., że prowadząc przewlekle postępowanie administracyjne przez 5 lat Prezydent Miasta M. jednocześnie w sposób często ekspresowy wydawał na podstawie decyzji o warunkach zabudowy inne akty prawne, w tym pozwolenia na budowę, na podstawie których deweloper zdążył już zrealizować znaczną część przedsięwzięcia o gigantycznej wartości materialnej. W odwołaniu tym podkreślił niewykonanie wyroku WSA z 16 kwietnia 2015 roku uchylającego poprzednie rozstrzygnięcie w tej sprawie, gdzie Sąd nakazał, aby organ odniósł się do wszystkich zgłaszanych przesłanek wznowieniowych i całego materiału dowodowego; niewykonanie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] r, stwierdzającego rażące naruszenie prawa w związku z niezałatwieniem sprawy w terminie; naruszenie art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak poinformowania go o zakończeniu zbierania materiału dowodowego w sprawie, nie dając możliwości wypowiedzenia się co do niego przed wydaniem kolejnego rozstrzygnięcia; błędne oznaczenie stron postępowania i wadliwość uzasadnienia decyzji.
Odwołanie od wskazanej powyżej decyzji złożył również D.W., zarzucając naruszenie art. 6, 7, 8, 9, 10, 12, 40, 61 § 1, 75, 66a, 67, 107 § 3 i 124 § 2 wyżej wymienionego Kodeksu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w całości w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W następstwie skargi wniesionej przez skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawomocnym wyrokiem z 9 października 2017 r., sygn. II SA/GI 281/17, uchylił wskazaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. W uzasadnieniu podano między innymi, że dla rozpatrywanej sprawy istotne znaczenie ma wyrok tutejszego Sądu z 16 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/GI 1544/14, zapadły w tej samej sprawie wznowieniowej, ze względu na postanowienia art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t, Dz. U. z 2019 r., poz. 2325). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, do którego w zasadniczej części ocena prawna wyrażona w wyżej wymienionym wyroku była skierowana, nie uwzględniło jej, a co więcej, w uzasadnieniu swojej decyzji do niej się nawet nie odniosło. Sąd podzielił stanowisko Skarżącego, oparte na ocenie prawnej wyrażonej przez Sąd w wyroku z 16 kwietnia 2015 r., co do tego, że w sytuacji, w której zachodzi przeszkoda do podjęcia postępowania, a zachodzi prawdopodobieństwo zaistnienia jednej z pozytywnych przesłanek wznowieniowych (poza określoną z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) organ powinien rozważyć wszczęcie z urzędu postępowania wznowieniowego oraz dać temu wyraz w uzasadnieniu postanowienia.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Samorządowe
Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z [...] r.,
nr [...] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpoznaniu odwołań od decyzji Prezydenta Miasta M. z [...] r., uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie wznowieniowe. W uzasadnieniu podano m. in., że w przedmiotowej sprawie wnioskodawca nie ma przymiotu strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją, bowiem decyzja ta została wydana [...] r. Skarżący zawarł umowę o budowę i finansowanie lokalu mieszkalnego ze Spółdzielnią Mieszkaniową przy [...] r. W tej sytuacji organ I instancji, po otrzymaniu wniosku o wznowienie postępowania, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego wznowił postępowanie dla ustalenia interesu prawnego wnioskodawcy i po stwierdzeniu braku przymiotu strony winien je umorzyć. Ponadto powyższe Kolegium wskazało, że rozważy możliwość wznowienia z urzędu postępowania zakończonego kwestionowaną decyzją Prezydenta Miasta M. Skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego wniósł skarżący. Zarzucił kwestionowanej decyzji organu odwoławczego, że jest sprzeczna z wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 16 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/GI 1544/14 oraz wyrokiem z dnia 9 października 2017 r., sygn. akt II SA/GI 281/17, uchylającymi poprzednie rozstrzygnięcia wskazanego organu, wydanymi w toku niezwykle przewlekle prowadzonego postępowania. Stanowi to rażące naruszenie prawa i mogło mieć istotny wpływ na podjętą decyzję. Wykazane uchybienia miały kluczowy wpływ na wynik postępowania, a zatem jest zasadne uchylenie decyzji w części umarzającej postępowanie. Wniósł również o zwrot kosztów postępowania i zbadanie kwestii przewlekłości, przejawiającej się w wykonywaniu pozornych czynności przez organy. W uzasadnieniu podał m.in., że zaprezentowana w uzasadnieniu teza - bez podania podstawy prawnej - że nie jest stroną postępowania, gdyż działkę nabył po dacie wydania decyzji o warunkach zabudowy dla działki sąsiedniej, stoi w rażącej sprzeczności z art. 30 § 4 powoływanego Kodeksu, według którego w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Potwierdzenie faktu nabycia praw do nieruchomości i bycie następcą prawnym nastąpiło aktem notarialnym, który jest w aktach spawy. Ponadto naruszono zasadę dwuinstancyjności postępowania. Wniosek o wznowienie postępowania wniosły 4 osoby, a organ skupił się na wyjaśnieniu nabycia nieruchomości tylko przez jedną - pomijając pozostałe, co oznacza, że wniosek został "rozpatrzony" w części. Decyzja została wydana bez podstawy prawnej, swobodnie, bez prawidłowego uzasadnienia. Po raz kolejny pominięto w rozstrzygnięciu wyrok sygn. akt II SA/GI 1544/14, który zapadł w toku tego postępowania. Organ w toku kolejnego badania sprawy nie odniósł się do żadnej przesłanki wznowieniowej, ani nawet o nich nie wspomniał, nie stosując się do wyroku Sądu, który zapadł w toku tego postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 24 września 2018 r. sygn. akt II SA/GI 437/18 uwzględnił wniesioną skargę i uchylił decyzję organu odwoławczego. W motywach tego rozstrzygnięcia Sąd ten wskazał na postanowienia zawarte w art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do tego przepisu ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W rozpoznawanej sprawie zapadły już wyroki tutejszego Sądu, a w szczególności wyrok o sygn. akt II SA/GI 1544/14, którym organy administracji publicznej i kolejne składy Sądu są związane. W następstwie przeprowadzonych ustaleń zamieszczono stwierdzenie, że w sprawie tej nie można mówić, aby doszło do zaistnienia przesłanki wznowieniowej z art. 145 §1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, która dotyczy sytuacji, kiedy "strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu". Podkreślono, że w wyroku tutejszego Sądu z 16 kwietnia 2015 r. o sygn. II SA/GI 1544/14, który wiąże w niniejszej sprawie organy administracji i każdy kolejny skład Sądu, wskazano, że należy ustalić również istnienie przesłanek wznowienia postępowania innych niż z art. 145 § 1 pkt 4 wyżej wymienionego Kodeksu. Podkreślono, że organ I instancji, stosownie do tych wymogów, oparł swoje rozstrzygnięcie nie tylko na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 przywoływanego Kodeksu, ale również na pkt 1, 2, 5 i 6 tej regulacji. W ocenie Sądu, choć nie zachodzą przesłanki wznowienia postępowania z przywołanej powyżej podstawy, to jednak należało zbadać również zaistnienie innych przesłanek wznowienia postępowania, co uczynił organ I instancji, a od czego odstąpił organ odwoławczy. Dodatkowo w wyroku tym podkreślono, że nawet jeśli w 2005 r. skarżącemu nie przysługiwało prawo do nieruchomości sąsiedniej, to jednak nabył je przed złożeniem podania o wznowienie postępowania i automatycznie nie można go wykluczać z postępowania wznowieniowego, które może toczyć się w oparciu o inne przesłanki, niż przywołany art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. Takie wykluczenie wymagałoby konkretnych argumentów, poczynionych w kontekście treści art. 28 tego aktu. Skoro decyzja o warunkach zabudowy pozostaje w obrocie i wywołała określone skutki prawne, które dotyczą obecnej sytuacji faktycznej i prawnej skarżącego, to nie jest wykluczone uznanie jego własnego interesu prawnego w sprawie i przyznanie mu statusu strony. Z tego też powodu w ocenie składu orzekającego organ pierwszej instancji rozpoznał sprawę merytorycznie, odnosząc się do poszczególnych przesłanek z art. 145 § 1 powyższego Kodeksu, a organ odwoławczy wadliwie zakończył sprawę formalnie, uchylając zaskarżoną decyzję w całości i umarzając postępowanie wznowieniowe, odstępując tym samym od rozpatrzenia merytorycznego części zarzutów wskazanych w odwołaniu. Podkreślenia wymaga, że Sąd nie podzielił argumentów skargi, dotyczących zastosowania w sprawie art. 30 § 4 przywoływanego Kodeksu. Zdaniem Sądu przepis ten nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie. We wskazaniach dla organu administracji Sąd podkreślił, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien uwzględnić powyższe uwagi i orzec w zakresie wynikającym z poprzednich wyroków tutejszego Sądu, zapadłych w tym postępowaniu, bacząc aby nie naruszono reguł postępowania oraz aby rozstrzygnięcia odpowiadały prawu materialnemu. W oparciu o powyższe przesłanki należy ustalić interes prawny skarżącego w żądaniu wznowienia postępowania oraz stosownie do tych ustaleń rozpatrzyć argumenty odwołania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta M. z [...] r. w sprawie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji tegoż Prezydenta z [...] r. o warunkach zabudowy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie odniósł się do zasad wznawiania postępowania administracyjnego i podkreślił, że w sprawie tej brak było podstaw do wznowienia postępowania administracyjnego z przesłanki wymienionej w art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ skarżący nabył własną nieruchomość już po wydaniu decyzji z [...] r. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy dokonał analizy występowania pozostałych przesłanek wymienionych w art. 145 przywoływanego Kodeksu i nie stwierdził, aby którakolwiek z nich w sprawie tej występowała. W uzasadnieniu tym odniesiono się do wszystkich przesłanek wymienionych w tym przepisie i przeprowadzono stosowną analizę na okoliczność ewentualnego ich występowania.
Z decyzją tą nie zgodził się skarżący, który pismem z 6 czerwca 2019 r. wniósł skargę do tutejszego Sądu. W ocenie skarżącego kwestionowana decyzja jest sprzeczna z wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach uwzględniającymi poprzednie skargi. Zdaniem skarżącego decyzja ta zasługuje na uchylenie z uwagi na rażące naruszenie przepisów mające wpływ na wynik sprawy. W szczególności dopuszczono się naruszenia art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ uzasadnienie kwestionowanej decyzji nie zawiera wskazania, którym dowodom organ odmówił mocy dowodowej, a którym taką moc przyznał. Nadto w podstawie prawnej odwołano się wyłącznie do jednego przepisu Kodeksu, a tym samym brak w podstawie prawnej przywołania unormowań prawnych, które stanowiły podstawę jej wydania. Zarzucono decyzji tej naruszenie art. 15, art. 77 § 1, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz at. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ w ocenie skarżącego w uzasadnieniu decyzji nie odniesiono się do żadnego zarzutu sformułowanego w jego odwołaniu z 2016 r. od decyzji organu pierwszej instancji. Następnie skarżący zarzucił organowi odwoławczemu brak ustalenia, czy w sposób formalny uruchomione zostało postępowanie wznowieniowe, gdyż postanowienie wskazywane przez organ pierwszej instancji z [...] r. było podejmowane w następstwie wniosku byłego jego pełnomocnika, któremu skutecznie wycofano pełnomocnictwo, a nie wniosku przez niego złożonego. W dalszej części skarżący zarzucił naruszenie art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ po wydaniu decyzji odmownej przez organ pierwszej instancji pojawił się kluczowy dowód w sprawie, a mianowicie uchwała Rady Miasta M. o odstąpieniu od sporządzenia planu miejscowego o czym organ nie poinformował stron postępowania. Następnie skarżący odniósł się do tej części uzasadnienia kwestionowanej decyzji, w której poruszono problem oddziaływania pozaetatowego członka Kolegium na podejmowane w sprawie decyzje. Nadto w ocenie skarżącego w sprawie tej nie ustalono kręgu stron postępowania ani obszaru oddziaływania. Dodatkowo zaakcentowano, że adresat decyzji z [...] r. nigdy nie istniał i nie istnieje, albowiem brak jest stosownej informacji w Krajowym Rejestrze Sądowym. W końcowej części skargi skarżący odwołał się do zasad działania, którymi kierować winien się organ administracji publicznej.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje;
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) wykazała, że zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. Nr 2532 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każde naruszenie przepisów prawa będzie uzasadniało uwzględnienie wniesionej skargi do sądu administracyjnego, a jedynie takie, które będzie miało znaczenie dla kontrolowanego rozstrzygnięcia.
Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 tej ustawy. Zgodnie z tą regulacją sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego rozstrzygnięć organów administracji publicznej. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.
Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie zwrócić uwagę na kilka kwestii wstępnych, które posiadają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie. Po pierwsze przedmiotem sądowej kontroli są decyzje organów administracji publicznej podejmowane w ramach postępowania nadzwyczajnego, jakim jest wznowienie postępowania, albowiem okoliczność ta rzutuje na ocenę działań organów administracji podejmowanych w ramach takiego postępowania. Po drugie w rozpoznawanej sprawie tutejszy Sąd już kilkukrotnie się wypowiadał i okoliczność ta w kontekście postanowień art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ma istotne znaczenie, ponieważ ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Przywołanie powyższych okoliczności ma istotne znaczenie dla oceny zarzutów formułowanych przez skarżącego w swojej skardze. W pierwszej kolejności przyjdzie silnie zaakcentować, iż z mocy postanowień wyroku tutejszego Sądu z 24 września 2018 r. sygn. akt II SA/GI 437/18 wynika wprost, iż w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania administracyjnego przewidziane treścią art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, jak również w ocenie Sądu wyrażonej w tym wyroku brak jest argumentów do zastosowania w sprawie postanowień art. 30 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż przepis ten w rozpoznawanej sprawie nie ma zastosowania. Przywołanie jednoznacznych stwierdzeń zamieszczonych w powołanym wyroku skutkuje tym, że okoliczności te nie mogą stanowić już przedmiotu oceny składu orzekającego wypowiadającego się w tym orzeczeniu. Kwestią, która musi zostać poruszona na wstępie niniejszych rozważań to zarzut skarżącego sformułowany w pkt 3 skargi, a mianowicie sprowadzający się do tego, że organ odwoławczy nie przeprowadził postępowania na okoliczność wszczęcia wznowionego postępowania. Zarzut ten nie jest zasadny i to z dwóch powodów. We wcześniejszych orzeczeniach składy orzekające tutejszego Sądu nie podnosiły niejasności co do zasadności prowadzenia wznowionego postępowania administracyjnego. Zatem skład wypowiadający się w tym postępowaniu jest związany wcześniejszym stanowiskiem prezentowanym w orzeczeniach tutejszego Sądu. Nadto przyjdzie dostrzec, że przedmiotowe postępowanie prowadzone jest w następstwie wniosku złożonego przez pełnomocnika skarżącego w marcu 2012 r. i sprecyzowanego w kwietniu 2012 r. Tym samym zarzut skarżącego formułowany w pkt 3 skargi nie może być uwzględniony i rozpatrywany.
W ocenie skarżącego wyrażonej we wstępnej części skargi akcentuje on, iż kwestionowana decyzja organu odwoławczego jest sprzeczna z wcześniejszymi wyrokami, które były wydawane przed tutejszym Sądem, a w szczególności rażąco naruszono postanowienia art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie uzasadnienia prawnego jak również faktycznego wniesionej skargi. Zarzut naruszenia postanowień przywołanego artykułu nie może być uwzględniony w takim stopniu, który uzasadniałby uwzględnienie wniesionej skargi. Gdy idzie o uzasadnienie prawne to sformułowany zarzut sprowadzający się do przywołania w podstawie prawnej wyłącznie art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego nie może być uwzględniony. Przyjdzie w tym miejscu skarżącemu zwrócić uwagę na fakt, iż organ odwoławczy odmiennie niż to czyni organ pierwszej instancji podejmuje rozstrzygnięcia w oparciu o postanowienia Kodeksu postępowania administracyjnego i w podstawie prawnej swoich rozstrzygnięć odwołuje się do tych regulacji tego aktu, które normują zasady wydawania decyzji przez ten właśnie organ. W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy prawidłowo przywołał treść art. 138 § 1 pkt 1 tegoż Kodeksu, ponieważ mocą swojej decyzji utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, a właśnie przywołany przepis stanowi dla niego postawę dla podjęcia takiego rozstrzygnięcia. Ubocznie przyjdzie jedynie zauważyć, że dla organu odwoławczego w rozpoznawanej sprawie podstawą prawną podejmowanego rozstrzygnięcia były stosowne postanowienia Kodeksu postępowania administracyjnego, jak również wskazania zamieszczone w wyrokach tutejszego Sądu. Oznacza to, że organ ten obowiązany był w pierwszej kolejności odnieść się do wskazań zawartych w tych wyrokach. Podkreślić należy, że zarówno w wyroku z 16 kwietnia 2015 r. o sygn. II SA/GI 1544/14, jak i z 24 września 2018 r. sygn. akt II SA/GI 437/18 wynika, że na organy administracji publicznej nałożony został obowiązek odniesienia się do wszystkich przesłanek przewidzianych treścią art. 145 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. O ile organ pierwszej instancji do tego wymogu odniósł się już w swojej pierwotnej decyzji z [...] r. to organ odwoławczy uczynił to dopiero w zaskarżonej decyzji. Tym samym wypełnił nałożony na niego obowiązek wynikający z treści obu przywołanych powyżej wyroków tutejszego Sądu. W uzasadnieniu swojego orzeczenia organ odwoławczy odniósł się w sposób bardzo szeroki do przesłanki wynikającej z treści art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, przy czym przyjdzie dostrzec, że rozważania jego w tym zakresie pomijają ustalenia i oceny zamieszczone zwłaszcza w ostatnim wyroku tutejszego Sądu, jednakże co jest istotne i mające kluczowe znaczenie organ ten doszedł w swoich ustaleniach do analogicznych konstatacji jakie zawarte zostały w ocenie tutejszego Sądu w wyroku z 24 września 2018 r. Na marginesie można jedynie dostrzec, że organ odwoławczy w podstawie prawnej swojego rozstrzygnięcia przywołał wadliwą datę wydania tego wyroku, jednakże okoliczność ta w żadnym stopniu nie przenosi się na prawidłowość poddanego kontroli orzeczenia. W dalszej części uzasadnienia kontrolowanej decyzji organ odwoławczy odniósł się zgodnie z zaleceniami tutejszego Sądu do poszczególnych przesłanek wznowienia postępowania przewidzianych art. 145 Kodeksu postępowania administracyjnego. Odnosząc się do przesłanek wymienionych w pkt 1 i 2 przywołanego przepisu wskazano na wymogi, które muszą zaistnieć, aby z tej przyczyny wznowić postępowanie i uchylić wcześniej wydaną decyzję. W ocenie organu odwoławczego skarżący w trakcie prowadzonego postępowania nie przedłożył żadnego dowodu pozwalającego uznać, że w sprawie dotyczącej wydania decyzji z [...] r. przez organ pierwszej instancji doszło do popełnienia przestępstwa lub też do fałszerstwa dowodów. W tym zakresie organ odwoławczy podzielił ustalenia poczynione przez organ pierwszej instancji. W skardze do tutejszego Sądu jak również w trakcie rozprawy skarżący nie wskazał na dowody pozwalające uznać, że powyższe przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego zaistniały. W ocenie organu odwoławczego brak jest występowania przesłanki przewidzianej treścią art. 145 § 1 pkt 3 wyżej wymienionego Kodeksu. Organ odwoławczy przeprowadził w tym zakresie stosowną analizę i nie dostrzegł, aby w przedmiotowej sprawie wskazana przesłanka mogła występować. Odniesiono się w ten sposób, w uzasadnieniu tego fragmentu rozstrzygnięcia, do zarzutu formułowanego przez odwołującego się od decyzji organu pierwszej instancji D.W. i zamieszczonej w odwołaniu sugestii, że akta sprawy przygotowywane były przez osobę, która związana była pokrewieństwem z pozaetatowym członkiem Kolegium. Przywoływana przez odwołującego się osoba nie uczestniczyła w procesie podejmowania rozstrzygnięć w rozpoznawanej sprawie. Oznacza to zarazem, że stwierdzenia skarżącego zamieszczone w pkt 5 skargi nie mogą zostać przyjęte i stanowić podstawę uwzględnienia wniesionej skargi. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy odniósł się do występowania w sprawie przesłanki wznowienia postępowania określonej w art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie organu także i ta przesłanka nie występuje, ponieważ w ocenie tego organu raport Najwyższej Izby Kontroli sporządzony został w 2011 r., zatem sześć lat po wydaniu decyzji z [...]r. Nadto organ ten wskazał, że zastrzeżenia zamieszczone w tym raporcie nie mogą zostać uznane za istotne i mające wpływ na wydaną decyzję. Dodatkowo powyższy organ kontrolny nie wystąpił do organu pierwszej instancji z wnioskiem o uruchomienie trybu nadzwyczajnego weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej. Ponadto wskazany organ uznał, że taką nową okolicznością nie jest postanowienie Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego z [...] r., gdyż postanowienie to było znane organowi prowadzącemu postępowanie administracyjne z urzędu. W tym miejscu przyjdzie odnieść się do zarzutu skarżącego sformułowanego w pkt 1 skargi, a sprowadzającego się do tego, że organ odwoławczy nie odniósł się do dowodów przez niego zgłoszonych w odwołaniu od decyzji z [...] r. Zarzut ten jest o tyle zasadny, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia odniosło się do tych aspektów i tych zarzutów, które w jego ocenie mogły mieć znaczenie przy ocenie ujawnienia się nowych okoliczności w sprawie. Takie ograniczenie zakresu rozpoznania zarzutów formułowanych przez skarżącego mogłoby stanowić podstawę uwzględnienia wniesionej skargi, jednakże w realiach rozpoznawanej sprawy w polu widzenia należy mieć to, że poddana kontroli decyzja podjęta została w ramach trybu nadzwyczajnego weryfikacji ostatecznych decyzji administracyjnych. W ramach tego typu postępowań zakres postępowania dowodowego jest ograniczony do niezbędnego minimum. W rozpoznawanej sprawie skarżący akcentuje, że organ odwoławczy nie odniósł się do wszystkich jego zarzutów sformułowanych w odwołaniu z [...] r. Z takim stwierdzeniem nie można się zgodzić, ponieważ skarżący faktycznie sporządził obszerne odwołanie, jednakże porusza w nim kwestie, które nie są związane z nowymi okolicznościami, które pojawiły się po wydaniu decyzji z [...] r. i nie były znane organowi w dniu jej podejmowania. Skarżący w odwołaniu tym akcentuje, że nie odniesiono się do raportu Najwyższej Izby Kontroli w sytuacji, gdy organ odwoławczy uczynił to w sposób pogłębiony. Innych dowodów i nowych okoliczności akurat w tym odwołaniu skarżący nie podnosił, zatem stawiany organowi odwoławczemu zarzut wadliwości uzasadnienia nie może być uwzględniony, ponieważ organ ten odniósł się do tych zagadnień, które strona w swoim odwołaniu poruszyła.
W końcowej części uzasadnienia organ odwoławczy odniósł się w sposób skrótowy do pozostałych przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego, a zatem zamieszczonych w art. 145 § 1 pkt 6-8 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdzając, że żadna z tych przesłanek w sprawie nie wystąpiła, ponieważ wymagane prawem uzgodnienia były uzyskane, a zajęcie stanowiska przez inny organ lub sąd nie miało w sprawie miejsca, jak również w sprawie nie wystąpiło zagadnienie wstępne. Przyjdzie zauważyć, że do tej części uzasadnienia skarżący nie wnosił żadnych zastrzeżeń i zarzutów.
W punkcie drugim skargi skarżący zarzucił kontrolowanej decyzji naruszenie art. 15, art. 77 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie skarżącego organ odwoławczy rozpoznawał jego odwołanie z [...] r. i w uzasadnieniu decyzji nie odniósł się do zamieszczonych w nim argumentów. Tak postawiony zarzut od strony formalnej jest zasadny, ponieważ faktycznie organ odwoławczy w żadnym miejscu swojego uzasadnienia nie odniósł się do zarzutów sformułowanych w tym odwołaniu, jednakże zarzut ten od strony materialnej nie jest trafny, ponieważ organ odwoławczy odniósł się do wszystkich najistotniejszych kwestii zamieszczonych w tym odwołaniu, a jedynie nie wskazał, że są to poszczególne części składowe tego odwołania. Dostrzeżone uchybienie uzasadnienia organu odwoławczego nie może stanowić podstawy uwzględnienia wniesionej skargi, ponieważ posiada ono charakter formalny, natomiast nie jest ono o charakterze materialnym, gdyż jak zostało to zasygnalizowane podstawowe zarzuty formułowane w odwołaniu skarżącego zostały rozpoznane. W konsekwencji zarzut naruszenia art. 15 wyżej wymienionego Kodeksu nie zasługuje na uwzględnienie, jak również zarzut naruszenia dwóch pozostałych przepisów tego Kodeksu wymienionych w tym punkcie skargi.
W punkcie czwartym skargi skarżący podnosi zarzut naruszenia postanowień art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego i na tę okoliczność przywołuje brak działań ze strony organu odwoławczego w udostępnieniu skarżącemu istotnego dokumentu dla rozstrzygnięcia w sprawie. Zdaniem składu orzekającego organy administracji publicznej w ramach tego postępowania takiego uchybienia nie dopuściły się, a tym samym brak jest podstaw do uwzględnienia skargi z tego powodu. Skarżący zasadnie przywołuje, iż zgodnie z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Równocześnie przyjdzie skarżącemu zwrócić uwagę na fakt, iż przedmiotowe postępowanie jest prowadzone w trybie nadzwyczajnym weryfikacji ostatecznych decyzji administracyjnych, a w tym zakresie postępowanie dowodowe kieruje się innymi regułami i w rozpoznawanej sprawie organy administracji publicznej nie dopuściły się naruszenia tego typu unormowań, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach wyroków podejmowanych przez tutejszy Sąd na wcześniejszych etapach postępowania.
Przeprowadzona z urzędu kontrola innych postanowień kwestionowanych decyzji przeprowadzona przez Sąd z urzędu, także nie dała podstaw do uwzględnienia wniesionej skargi. Na uwagę zasługuje to, że w ramach postępowania prowadzonego przed organem pierwszej instancji jak również przed organem odwoławczym zapewniano wszystkim uczestnikom tego postępowania aktywny udział jak również przeprowadzano prawem przewidziane czynności procesowe.
Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 wyżej wymienionej ustawy należało skargę oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło