II SA/Gl 905/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), Sędzia NSA Łucja Franiczek, Protokolant Grzegorz Śliwa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2010 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dokonania oceny stanu technicznego obiektu oddala skargę Pismem z dnia [...] r. Z. M. zwróciła się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. o zobowiązanie Spółdzielni M.im. [...] w G. do przywrócenia sprawności ciągu komina gazowego w jej mieszkaniu. Zarzuciła, że wentylacja nie jest sprawna, spaliny z mieszkań położonych wyżej tłoczą się do jej mieszkania przez komin gazowy, w wyniku czego jest zmuszona do zamieszkiwania przy otwartych oknach, bojąc się o życie i zdrowie. Organ nadzoru budowlanego [...]r. przekazał kopię pisma strony Spółdzielni, zobowiązując do udzielenia wyjaśnień. W międzyczasie skarżąca poinformowała organ, że Spółdzielnia wprowadziła rurę uszczelniającą do przykominka od sufitu jej mieszkania do mieszkania na pierwszym piętrze, powiększyła otwory wentylacyjne w drzwiach łazienki i prawdopodobnie oczyściła przykominki u sąsiadów. Czynności te nie dały jednak żadnych efektów i nadal czuć spaliny w mieszkaniu. Skarżąca podała, że wykonano kamerowanie głównego komina spalinowego, przy czym była obecna. Komin do 18 metra jest czysty, natomiast na 18 m widoczna jest przeszkoda. Mimo próśb o jej usunięcie, Spółdzielnia stwierdziła, że stan istniejący jest prawidłowy. W reakcji na wezwanie organu, Spółdzielnia podała, że po pierwszej interwencji skarżącej, dokonano kontroli kominiarskiej w dniu [...]r. Stwierdzono prawidłowość działania przewodów wentylacyjnych i spalinowych przy rozszczelnionej stolarce. Nadto rozszczelniono drzwi zewnętrzne klatki schodowej, wprowadzono przewód do przykanalika w celu wyeliminowania ewentualnej nieszczelności, dokonano przeglądu i uszczelnień w mieszkaniach położonych powyżej, wykonano nawiewy w drzwiach do łazienki skarżącej, skamerowano kanał zbiorczy, stwierdzając jego drożność i szczelność. Badania czujnikami w mieszkaniu nie wykazują obecności tlenku węgla. Do pisma dołączono cztery opinie kominiarskie sporządzone przez Mistrza Kominiarskiego R. P. z [...] r. Ostatnia z nich stwierdza szczelność i drożność przewodu spalinowego (stwierdzoną za pomocą kamery) oraz wskazuje, że do prawidłowego funkcjonowania przewodów kominowych konieczne jest doprowadzenie odpowiedniej ilości powietrza do pomieszczeń, rozszczelnienie okien i drzwi. Natomiast skarżąca w skierowanym do organu piśmie stwierdziła, że spaliny z wyższych pięter nadal wpływają do jej mieszkania i przedłożyła protokół szczelności instalacji gazowej i przewodów wentylacyjnych z [...] r., w którym osoba zajmująca się instalacjami wodnymi, kanalizacyjnymi, c.o. i gazowymi stwierdziła brak ciągu w kominie spalinowym. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. pismem z [...]r. wezwał Spółdzielnię Mieszkaniową do złożenia aktualnej opinii kominiarskiej i wyjaśnienia, czy wykonano zalecenie zamontowania nawiewników okiennych w pokoju od strony nawietrznej. W odpowiedzi Spółdzielnia wyjaśniła, że lokatorka usunęła uszczelki z drzwi zewnętrznych oraz założono nawiewniki w oknach od strony nawietrznej. Do pisma dołączono opinię kominiarska nr [...]z dnia [...] r., w której stwierdzono, że zamontowano nawiewniki od strony nawietrznej a system kominów zbiorczych i przewodów spalinowych oraz przykanaliki są drożne i szczelne. Jednocześnie skarżąca złożyła do akt protokół [...] z [...] r. sporządzony przez mistrza kominiarskiego T. F. z kontroli przewodów kominowych, spalinowych wentylacyjnych i urządzeń pomocniczo-kominowych w lokalu zajmowanym przez Z. M. Stwierdzono w nim, że mieszkanie wyposażone jest w instalację gazową z dwoma odbiornikami: piecem w łazience i kuchenką w kuchni. Łazienka wyposażona jest w przewód spalinowy oraz wentylacyjny, kuchnia i toaleta posiadają wentylację wywiewną. Badanie wartości ciągu kominowego wykazało brak ciągu kominowego przy oknach zamkniętych niewystarczającą wartość przy włączonym systemie nawiewnym i zapalonym piecu w łazience. Jako przyczynę braku ciągu wskazano zbyt duży stopień doszczelnienia mieszkania. Odczuwalny w mieszkaniu nieprzyjemny zapach przy oknach zamkniętych może pochodzić z szachtów kanalizacyjnych oraz z piwnicy, skąd jest zasysany do mieszkania przez szczeliny i pęknięcia z powodu braku sprawnej instalacji nawiewnej. Istniejący komin jest kominem zbiorczym, co uzależnia prawidłowe działanie od zapewnienia właściwego nawietrzania wszystkich mieszkań w pionie. Mieszkania te są w większości wyposażone w stolarkę okienna o dużej szczelności, co uniemożliwia napływ dostatecznej ilości powietrza do wnętrza i może prowadzić do osłabienia i zaburzeń ciągu kominowego w kanałach zbiorczych a w efekcie także obniżeniem wartości ciągu mieszkań na niższych kondygnacjach. W zaleceniach wskazano wobec powyższego na konieczność wyposażenia wszystkich mieszkań w pionie w system nawiewny o znormalizowanym przepływie powietrza 240 m3/ mieszkanie. Zalecono inwentaryzację pionów z uwzględnieniem prawidłowości podłączeń urządzeń oraz prześwietlenie kamerą przewodów kominowych z przykanalikami, a także zamontowanie kratki wentylacyjnej w drzwiach łazienki. W związku z rozbieżnościami wynikającymi z protokołów z dnia [...]r. organ nadzoru zwrócił się do Spółdzielni o ich wyjaśnienie, a także o przedłożenia protokołu z aktualnej kontroli stanu technicznego elementów budynku. Po zapoznaniu się z opinią nr [...] Spółdzielnia wyjaśniła, że jest ona zgodna z pozostałymi, sporządzonymi w sprawie opiniami. Coroczne przeglądy nie wykazały nieprawidłowości w podłączeniach urządzeń do kominów, niemniej jednak przeprowadzone będą dodatkowe inwentaryzacje pionów kominowych. Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] organ I instancji zobowiązał Spółdzielnię do przedłożenia w terminie do [...] r. inwentaryzacji pionów kominowych oraz prześwietlenia przewodów kominowych wraz z przykanalikami oraz ekspertyzy technicznej dotyczącej prawidłowości podłączeń urządzeń grzewczych i wentylacji pomieszczeń przedmiotowego budynku. Jako podstawę prawną nakazu podano art. 81c ust. 1 i 2 prawa budowlanego. W uzasadnieniu natomiast wskazano, że konkluzje zawarte w opinii sporządzonej [...] r. wskazują, że Spółdzielnia nie podjęła dotychczas skutecznych działań w celu usunięcia nieprawidłowości wskazanych w kilku kolejnych opiniach kominiarskich, co wynika z przedłożonych, sprzecznych opinii. Stanowisko przedstawione przez Spółdzielnię nie ustosunkowuje się do zgłaszanych nieprawidłowości, zatem powstają wątpliwości czy użytkowanie przewodów kominowych, zarówno podłączeń urządzeń jak i wentylacji, jest bezpieczne. Mimo upływu terminu, obowiązek nałożony postanowieniem nie został wykonany. Skarżąca w piśmie z dnia [...] r. podała, że w mieszkaniu jest odczuwalny smród, kanały wentylacyjne nie są drożne. Spółdzielnia najpierw nadesłała opinię kominiarską z [...] r. nr [...], stwierdzającą drożność przewodów kominowych spalinowych i wentylacyjnych oraz zgodność podłączeń do przewodów z systemem a także pismo Powiatowego Inspektora sanitarnego w G. z dnia [...] r., skierowane do Z. M. W piśmie tym inspektor sanitarny informuje, że w wyniku przeprowadzonej kontroli mieszkania w dniu [...] r. nie stwierdzono organoleptycznie uciążliwego zapachu a pomiary tlenku węgla nie wykazały jego obecności w mieszkaniu. Następnie [...] r. Spółdzielnia złożyła opinię Mistrza Kominiarskiego z[...]r. w sprawie funkcjonowania przewodów kominowych w mieszkaniu skarżącej. Stwierdzono w niej, że przewody są drożne i szczelne a podłączenia urządzeń prawidłowe. Przyczyną wadliwych ciągów kominowych w mieszkaniu jest niedostateczny dopływ powietrza do mieszkania. Mimo nawiewników w oknach pokojowych ilość powietrza napływającego nie odpowiada normom. Zalecono zamontowanie nawiewników okiennych lub ściennych w pozostałych pomieszczeniach oraz kratki wentylacyjnej w drzwiach łazienkowych. W celu zweryfikowania, czy zalecenia zostały wykonane, organ I instancji przeprowadził w dniu [...] r. oględziny mieszkania. Stwierdzono, że nie wykonano ani nawiewników, ani nie powiększono kratki wentylacyjnej w drzwiach łazienki. Stwierdzono, że ciąg w kominie spalinowym jest prawidłowy po rozszczelnieniu okna w małym pokoju. Skarżąca podała nadto, że spaliny przedostają się przez licznik elektryczny osadzony w szachcie wentylacyjnym. Pismem z dnia [...] r. Spółdzielnia poinformowała o wykonaniu zaleceń i podała, że zdemontowano w mieszkaniu piec gazowy a założono bojler elektryczny i zamurowano otwór w przykanaliku. Złożono opinię kominiarską z dnia [...]r. nr [...]stwierdzającą prawidłowe ciągi w kominach wentylacyjnych i zamurowanie komina spalinowego. Decyzją z dnia [...]r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. umorzył postępowanie w sprawie stanu technicznego przewodów kominowych w budynku przy ul. [...] w G. jako bezprzedmiotowe. Opisał w uzasadnieniu przebieg postępowania. Wskazał, że w związku z zastrzeżeniami do stanu technicznego obiektu, nałożono obowiązek wykonania ekspertyzy. Złożona została opinia kominiarska, zawierająca zalecenia do wykonania. Zalecenia wynikające z tej opinii zostały wykonane (założono kratki wentylacyjne w drzwiach i nawiewniki we wszystkich oknach). Postępowanie w sprawie stanu obiektu stało się wobec powyższego bezprzedmiotowe. W złożonym odwołaniu Z.M. nie zaprzeczyła, że wykonano określone w opinii roboty, natomiast podała, że nie jest prawdą, jakoby ciągi wentylacyjne były sprawne, albowiem w mieszkaniu nadal występuje smród spalin, który da się usunąć tylko poprzez otwarcie okien. Wskazała w odwołaniu listę świadków, potwierdzających ten fakt. Zaskarżoną decyzją [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podał, że wobec przedłożonych opinii kominarskich oraz wykonanych prac zarzuty skarżącej nie są wiarygodne. Nie potwierdza ich także pismo Powiatowego Inspektora Sanitarnego z [...] r., zawierające wnioski z przeprowadzonych przez niego oględziny mieszkania, które nie potwierdziły obecności przykrego zapachu ani obecności tlenku węgla. W skardze do sądu administracyjnego skarżąca podniosła, że w powietrzu małego pokoju nadal wyczuwalny jest duszący zapach spalin. Zwróciła uwagę, że na możliwość zasysania zapachów z piwnicy wskazała opinia z dnia [...] r. Nie wykonano jej zaleceń, nakazujących wyposażenie wszystkich mieszkań w pionie w system nawiewny. Zapach spalin wydziela cała ściana w przedpokoju, za którą jest komin, co jest spowodowane niską wartością ciągu. Nie wykonano zaleceń kominiarza, albowiem nie zamontowano nawiewów we wszystkich mieszkaniach w całym pionie. Z zasłyszanej przez skarżąca rozmowy członków zarządu spółdzielni wynika, że komin należy przebudować zgodnie z aktualnie obowiązującymi normami. Do skargi nadesłano cztery pisemne oświadczenia osób trzecich, które stwierdzają, że w mieszkaniu skarżącej, zwłaszcza w małym pokoju wyczuwalny jest duszący zapach, który dostaje się szczelinami z piwnicy, nasycona jest nim także ściana łazienki. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podał, że opinie kominiarskie potwierdzają przywrócenie właściwego ciągu w kominach a inspekcja sanitarna nie potwierdziła obecności spalin ani obcych zapachów w mieszkaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: W ramach zadań i obowiązków wyznaczonych dla organów nadzoru budowlanego przepisami ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., nr 156, poz. 1118 ze zm.), w szczególności art. 81 ust. 1 i art. 84 ust. 1 pkt 1, organy te są zobowiązane do nadzoru i kontroli przestrzegania przepisów prawa budowlanego m. in. w zakresie utrzymania obiektów budowlanych. Właściciel obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami określonymi w art. 5 ust. 2 ustawy. W celu monitorowania stanu obiektu jego właściciel winien poddawać go okresowym kontrolom (art. 62 ustawy). Organy nadzoru budowlanego zostały natomiast wyposażone w instrumenty umożliwiające kontrolę stanu obiektu i wydawanie w stosunku do właściciela nakazów, gdy stan techniczny obiektu nie jest prawidłowy lub jest on użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, środowisku lub bezpieczeństwu mienia albo powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia. Podstawą do wydania decyzji nakazującej usunięcie nieprawidłowości jest art. 66 ustawy. Wydanie takiej decyzji następuje po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, mającego na celu udowodnienie, że stan techniczny obiektu uzasadnia władczą ingerencję organów. Brak podstaw do wydania nakazu w formie decyzji skutkuje umorzeniem postępowania administracyjnego. Jest ono zatem uwarunkowane wynikami przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. Wniosek skarżącej z [...]r. uruchomił postępowanie administracyjne w sprawie. Zarzuty dotyczyły sprawności komina spalinowego, skarżąca twierdziła, że w mieszkaniu wyczuwalne są spaliny. W aktach zgromadzono kilka opinii wykonanych przez mistrzów kominiarskich, dotyczących zarówno przewodów wentylacyjnych, jak i spalinowych. Ustalono, że budynek wyposażony jest w system kominów zbiorczych z przykanalikami, w przewody wentylacyjne i spalinowe wyposażone jest pomieszczenie łazienki, natomiast kuchnia i łazienka posiadają wentylację wywiewną. Pozostałe pomieszczenia nie są wyposażone w wentylację. Wszystkie zgromadzone w sprawie opinie deklarowały, że przewody kominowe odpowiadają przepisom, są szczelne i drożne. Problem dotyczył natomiast sprawności funkcjonowania przewodów. W tym zakresie opinie także zgodnie stwierdzały, że dla sprawności funkcjonowania przewodów konieczne jest doprowadzenie do mieszkania dostatecznej ilości powietrza. W tym zakresie wykonane zostały nawiewniki w oknach wszystkich pokoi oraz zamontowano odpowiedniej wielkości kratki wentylacyjne w drzwiach łazienki i toalety. Skarżąca nie zaprzecza, że prace te zrealizowano. Opinia kominiarska nr [...]z dnia [...] r. stwierdza, że w przewody wentylacyjne posiadają ciągi o odpowiedniej wydajności. Natomiast przewód spalinowy został zamurowany a piec w łazience zlikwidowany. W tej sytuacji organ nadzoru budowlanego uznał, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania i wydawania decyzji mającej ewentualnie nakazać wykonanie określonych robót, albowiem przewody spalinowe zostały odcięte i nie mogą oddziaływać na mieszkanie skarżącej, zaś przewody wentylacyjne są drożne i sprawne. Stanowisko to w przekonaniu Sądu można uznać za usprawiedliwione, jakkolwiek w istocie nie doszło do wyegzekwowania przez organ nadzoru wypełnienia obowiązku nałożonego postanowieniem z [...] r. Postanowieniem tym zobowiązano do inwentaryzacji i prześwietlenia pionów oraz do złożenia ekspertyzy technicznej. Zobowiązana Spółdzielnia przedłożyła jedynie opinię kominiarską. Zgodnie z art. 62 ust. 6 pkt 1 prawa budowlanego, osoby posiadające kwalifikacje mistrza w rzemiośle kominiarskim są uprawnione do przeprowadzania kontroli stanu technicznego przewodów dymowych oraz grawitacyjnych przewodów spalinowych i wentylacyjnych. Wyniki takiej kontroli nie stanowią ekspertyzy technicznej, sprawowanie kontroli technicznej utrzymania obiektów budowlanych i rzeczoznawstwo budowlane stanowią przypadki samodzielnych funkcji technicznych, i zgodnie z art. 12 ust. 2 prawa budowlanego, mogą być wykonywane przez osoby legitymujące się uprawnieniami budowlanymi. Trzeba jednak zauważyć, że postanowienie wydawane w trybie art. 81c ust. 2 ustawy ma charakter dowodowy. W razie niedostarczenia żądanych ocen i ekspertyz organ może, lecz nie musi, zlecić ich wykonanie na koszt osoby zobowiązanej. Regulacja ta i charakter postanowienia pozwalają przyjąć, że w ramach swobody związanej z prowadzeniem postępowania dowodowego organy nadzoru mogą weryfikować zakres czynności wyjaśniających. Należy przyjąć, że organ był uprawniony do odstąpienia od domagania się dostarczenia ekspertyzy, w sytuacji gdy uznał inny materiał dostarczony przez stronę za miarodajny. Za dopuszczalnością takiej praktyki w niniejszej sprawie przemawia także to, że w istocie postanowienie z [...] r. nie precyzuje przez kogo miałaby być sporządzona żądana ekspertyza a w uzasadnieniu zamiennie traktuje się takie dokumenty, jak oceny techniczne i ekspertyzy techniczne. Argument, że w sprawie nie przesłuchano świadków na okoliczność nieszczelności kominów nie może mieć wpływu na negatywną ocenę przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, albowiem kwestie stanu technicznego obiektu nie mogą zostać miarodajnie zweryfikowane w oparciu o wrażenia osób nie dysponujących odpowiednią wiedzą i środkami do zbadania tego stanu technicznego. Na obecnym etapie postępowania skarżąca zarzuca, że w szczególności w małym pokoju odczuwa obcy, nieprzyjemny zapach. Trzeba zwrócić uwagę, że zgodnie z ustaleniami w sprawie, pokoje w mieszkaniu nie są wyposażone w wejścia do kominów wentylacyjnych. Nadto szyb komina spalinowego został zamurowany. W tej sytuacji uznanie przez organy, że zarzuty dotyczące stanu technicznego i sprawności kominów nie zostały potwierdzone, nie przekracza granic swobodnej oceny dowodów, przysługującej organowi. Organy nadzoru budowlanego są wyspecjalizowanymi organami administracji publicznej, co pozwala przyjąć, że są kompetentne do rzetelnej i merytorycznej oceny zebranego materiału w sprawie. Trzeba przy tym zaznaczyć, że zaskarżona decyzja dotyczyła stanu przewodów kominowych, co oznacza, że inne źródła i przyczyny zgłaszanych przez skarżącą uciążliwości nie były przedmiotem badania i nie zostały wykluczone. Mając na uwadze podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. (. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.