II SA/Gl 905/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka,, Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Protokolant specjalista Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi K. H. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. Wskutek zawiadomienia J. J., w dniu [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. przeprowadził kontrolę sąsiedniej działki nr [...], stanowiącej własność skarżącego K. H., w trakcie której ustalił, że na tejże działce usytuowano nadwozie izotermiczne o wymiarach 2,90 m x 1,90 m o wysokości 1,95 m, posadowione częściowo na bloczkach betonowych, częściowo na kamieniach, pełniące funkcję kurnika. W tej sytuacji decyzją z dnia [...] r. PINB nakazał skarżącemu dokonanie rozbiórki przedmiotowego kurnika na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.). Zdaniem organu I instancji, skoro kurnik jako obiekt budowlany użytkowany jest od wiosny [...] r., nie może być już zakwalifikowany jako tymczasowy obiekt budowlany i z uwagi na funkcję, niezależnie od faktu trwałego związania z gruntem i technologii robót budowlanych, jego realizacja wymagała pozwolenia na budowę, a sankcją jego braku jest wdrożenie trybu z art. 48 Prawa budowlanego. Zdaniem organu, brak możliwości legalizacji samowoli budowlanej z uwagi na niezgodność z planem miejscowym, który przeznacza teren pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną z dopuszczeniem zabudowy zagrodowej i usług. Nadto, z mocy § 53 rozdział 13 planu, na obszarze tym obowiązuje zakaz tymczasowego zagospodarowania terenu – z wyjątkami, które nie dotyczą niniejszego przypadku. Skoro zaś skarżący nie prowadzi rodzinnego gospodarstwa rolnego i nie posiada użytków rolnych o obszarze nie mniejszym niż 1 ha , zabudowa jest sprzeczna z postanowieniami planu miejscowego, co uzasadnia wydanie nakazu rozbiórki. W odwołaniu od decyzji skarżący zarzucił naruszenie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 1 i 5 ustawy – Prawo budowlane – poprzez błędne zakwalifikowanie posadowionego na podłożu nadwozia izotermicznego za obiekt budowlany, a także naruszenie art. 28 kpa poprzez nieuznanie za stronę współwłaścicielki nieruchomości sąsiedniej, żony wnioskodawcy. Skarżący zarzucił, że samochodowa skrzynia nie jest związana z gruntem, lecz swobodnie umieszczona na kamieniach bez umocowania i nie posiada żadnych instalacji, urządzeń technicznych. Zatem nie może być zakwalifikowana jako obiekt budowlany w świetle definicji ustawowych. Z zebranego materiału dowodowego nie wynika też data jej posadowienia na działce skarżącego. Skarżący wyjaśnił, że hoduje ptaki wielu gatunków jedynie hobbystycznie, a zatem działalność taką należy traktować w kategoriach funkcji mieszkaniowe Jednakże zaskarżoną decyzją orzeczono o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji jako zgodnej z prawem. Co więcej, organ odwoławczy uznał, że sporny obiekt jest budynkiem, zaś rolę fundamentów pełnią bloczki betonowe i kamienie, na których jest stabilnie posadowiony, co przesądza o trwałym połączeniu z gruntem. Pełni on zaś funkcję budynku inwentarskiego, gdyż służy do utrzymywania ptactwa gospodarskiego. Zdaniem organu odwoławczego, prawidłowe było też postępowanie przeprowadzone przez organ powiatowy, gdyż nie było możliwe przeprowadzenie trybu legalizacji z powodu braku zgodności z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Jako nieistotny uznano też zarzut pominięcia w postępowaniu współwłaścicieli nieruchomości sąsiedniej, gdyż skutecznie może go podnieść jedynie strona pozbawiona udziału w postępowaniu. Stąd też odwołania nie uwzględniono. W skardze na decyzję ostateczną, ponawiając dotychczasowe zarzuty i argumentację, skarżący domagał się uchylenia decyzji organów obydwu instancji i umorzenia postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Po zrelacjonowaniu przebiegu dotychczasowego postępowania, skarżący zarzucił, że organ odwoławczy bezpodstawnie zaliczył przedmiotową samochodową skrzynię izotermiczną do kategorii budynku inwentarskiego, przytaczając orzecznictwo sądowe dla poparcia stanowiska. Nie jest to też tymczasowy obiekt budowlany i nie wprowadza nieodwracalnej zmiany dotychczasowego przeznaczenia terenu, o którym mowa w planie miejscowym, stanowiąc jedynie uzupełnienie zabudowy mieszkaniowe Niezależnie od tego, skarżący wskazał też na uchybienia podczas postępowania, polegające na niedokładności pomiarów, nieczytelności protokołu kontroli, wejściu na teren bez zgody właścicielki i fotografowaniu oraz bezpodstawnym przetrzymywaniu dokumentów. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie jako nieuzasadnione W toku rozprawy sądowej pełnomocnik skarżącego podał, że skarżący wykonał nakaz z uwagi na wdrożenie postępowania egzekucyjnego oraz odwołał się do powszechnej praktyki hodowli kur na terenach wiejskich. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, ani też organy administracji nie naruszyły reguł procedury w stopniu skutkującym wznowieniem tego postępowania, bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem z mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. Zdaniem sądu administracyjnego, w oparciu o należycie zebrany i oceniony materiał dowodowy oraz nie naruszając gwarancji procesowych skarżącego, trafnie organy nadzoru budowlanego orzekły nakaz rozbiórki samowolnie zrealizowanego przez niego obiektu budowlanego z powodu naruszenia ustaleń planu miejscowego (uchwała Rada Gminy S. z dnia [...] r. nr [...] r., opubl. w Dz. Urz. Wo [...] z dnia [...] r. poz. [...], którego odpis dołączono do akt administracyjnych). W pierwszym rzędzie wyjaśnić należy, że rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpić winno na gruncie stanu prawnego, obowiązującego do dnia 28 czerwca 2015 r. (art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2015 r. poz. 443). Skład orzekający nie podziela zaś stanowiska skarżącego, aby o zakwalifikowaniu do kategorii obiektu budowlanego w rozumieniu art. 1 i art. 3 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane, wyżej powołanej, przesądzał fakt posiadania instalacji – urządzeń technicznych. Niewyposażenie obiektu w niezbędne do jego funkcjonowania instalacje i urządzenia może być co najwyżej uznane za uchybienie wymogom techniczno-budowlanych dla określonej kategorii obiektu, lecz w żadnym wypadku nie świadczy o braku możliwości zakwalifikowania do kategorii obiektu budowlanego. Przy odmiennym rozumowaniu budowa budynku bez jakichkolwiek instalacji i urządzeń możliwa byłaby bez jakichkolwiek rygorów prawnych i w celu obejścia prawa wystarczające byłoby niewyposażenie budynku, nawet o tradycyjnych fundamentach, w instalacje i urządzenia. Sąd administracyjny podziela też stanowisko organu odwoławczego, że w niniejszym przypadku doszło do realizacji budynku inwentarskiego w rozumieniu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego. Role fundamentów pełnią bowiem betonowe bloczki i kamienie na których stabilnie posadowiono skrzynię samochodową. Sposób posadowienia obiektu na gruncie w obiektywny sposób dokumentuje znajdujący się w aktach materiał fotograficzny, który podważa zarzut skarżącego co do umieszczenia pod skrzynią samochodową pojedynczych kamieni i kostek. Nieistotne jest też, że nie doszło do zamocowania skrzyni do podłoża, czy betonowych kamieni i bloczków. Wymiary skrzyni samochodowej i jej konstrukcja zapewniają bowiem stabilne przyleganie, co należy uznać za trwałe połączenie z gruntem. Prawo budowlane nie definiuje też w żaden sposób pojęcia "fundament", stąd też nieistotny jest rodzaj użytych materiałów do jego wykonania. Skład orzekający nie podziela też poglądów, prezentowanych w przywołanym w skardze orzecznictwie, iż sam fakt posadowienia kontenera na fundamencie nie jest wystarczający do zakwalifikowania do kategorii budynku. W niniejszej sprawie materiał fotograficzny dowodzi, że podłoże jest przynajmniej częściowo zagłębione w gruncie, a zatem trwale z nim połączone. Jest też poza sporem, że skarżący hoduje kury i nawet jeżeli czyni to jedynie hobbystycznie, to nie chodzi o ptactwo domowe, którego hodowla uzupełniałaby zabudowę mieszkaniową. Zatem trafnie uznał organ odwoławczy, że doszło do realizacji budynku inwentarskiego, którego budowa nie jest dopuszczalna w świetle planu miejscowego. Zresztą, nawet gdyby podzielić stanowisko skarżącego, że z uwagi na brak fundamentów i trwałego związania z gruntem, przedmiotowy obiekt nie stanowi budynku, to niewątpliwie jest obiektem tymczasowym jako wprost wymieniony w art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego obiekt kontenerowy. Tego rodzaju obiekt z istoty nie musi być wyposażony w żadne instalacje i urządzenia, lecz legalność jego posadowienia w określonym miejscu uzależniona jest od czasowości. O ile jego realizacja na okres do 120 dni, wymaga jedynie zgłoszenia, to obiekt usytuowany w danym miejscu powyżej tego okresu wymaga już uzyskania pozwolenia na budowę (art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego). Aczkolwiek skarżący negował ustalenia organu I instancji, że przedmiotowy obiekt istnieje od wiosny [...] r., co wiąże się zapewne z oświadczeniem skarżącego, złożonym w toku oględzin, że od tego czasu hoduje kury, to z uwagi na upływ czasu od daty kontroli ([...] r.), do wydania decyzji organ I instancji w dniu [...] r. niewątpliwie upłynął okres 120 dni, co obligowało też organ do wydania nakazu rozbiórki z mocy art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Skoro przedmiotowy obiekt nie został też usunięty w dacie orzekania przez organ odwoławczy, zachodziły podstawy do utrzymania w mocy tej decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Dla oceny legalności zaskarżonej decyzji nie ma też prawnego znaczenia fakt innej oceny charakteru przedmiotowego obiektu. Tego rodzaju zmiana nie oznacza bowiem naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania. Chybiony jest też zarzut skargi w zakresie błędnej wykładni planu miejscowego dla przedmiotowego terenu. Na terenach zabudowy mieszkaniowej, na których położona jest działka skarżącego zgodnie z dołączonym wyrysem z planu miejscowego, sporządzonym przez Wójta Gminy S., jest dopuszczalna zabudowa zagrodowa jedynie w ramach rodzinnych gospodarstw rolnych, hodowlanych lub ogrodniczych oraz leśnych, zaś skarżący takiej działalności nie prowadzi (§ 12 uchwały). Dla uznania nieruchomości za gospodarstwo rolne istotna jest bowiem powierzchnia użytków rolnych, przekraczająca 1 ha (art. 2 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego). Do tego rodzaju pojęć nawiązuje zaś § 3 pkt 2 i 3 rozp. Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.). Z mocy § 2 ust. 1 tego rozp., jego przepisy stosuje się nie tylko do budynków, lecz również budowli spełniających funkcje użytkowe budynków. Skoro więc przedmiotowy obiekt służy do hodowli kur, ma charakter obiektu inwentarskiego w rozumieniu § 109 i nast. rozp. Istotne jest zatem, aby tego rodzaju obiekty wyposażone były w zbiorniki szczelne, służące do odprowadzania ścieków oraz płyty do składowania obornika. Odchody kurze nie mogą być uznane za odpady komunalne. Praktyka hodowli kur w stosunkach wiejskich, do czego odniósł się pełnomocnik skarżącego, nie może mieć znaczenia dla wyniku sprawy z uwagi na związanie organów nadzoru budowlanego zapisami planu miejscowego, jako aktu prawa miejscowego. Wbrew zarzutom skargi, posadowienie przedmiotowego kurnika narusza też § 13 uchwały. Zapis planu wymienia bowiem enumeratywnie kategorie obiektów, które mogą być usytuowane tymczasowo na przedmiotowym terenie, nie przewidując możliwości realizacji obiektów gospodarczych oraz inwentarskich. Usytuowanie kurnika na terenie działki, która nie pełniła do tej pory funkcji zabudowy zagrodowej, wprowadza zaś nieodwracalną zmianę zagospodarowania dotychczasowego i przewidzianego planem. Wprowadzony na całym terenie zakaz lokalizacji obiektów tymczasowych, z wyjątkami wymienionymi enumeratywnie, wyklucza zatem możliwość legalizacji samowoli budowlanej w trybie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego. O ile zaś skarżący neguje postanowienia planu miejscowego, przysługuje mu ochrona prawna w drodze skargi na akt prawa miejscowego w odrębnym postępowaniu. Nie mógł też odnieść skutku zarzut pominięcia w niniejszym postępowaniu współwłaścicielki nieruchomości sąsiednie Przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, może być podnoszona wyłącznie przez stronę pozbawioną gwarancji procesowych, a nie na wniosek innego podmiotu, czy z urzędu (art. 147 zd. 2 kpa). Zatem skarżący nie może skutecznie kwestionować decyzji organów obydwu instancji na tej podstawie prawne Nie chodzi bowiem o bagatelizację zarzutów skarżącego, lecz o przysługujące wyłącznie stronie pozbawionej udziału prawo kwestionowania z tego powodu decyzji. Strona pominięta w postępowaniu może bowiem akceptować wynik sprawy administracyjnej i jej woli nie może zastępować inna osoba. Zdaniem sądu administracyjnego, gołosłowny jest też podniesiony dopiero w skardze zarzut niedokładności pomiarów jako wykonanych jedynie przy użyciu taśmy. O ile pomiary te dotyczyły gabarytów obiektu, będącego przedmiotem niniejszego postępowania, skarżący mógł podać własne obliczenia. Pomiary odległości pomiędzy obiektami na sąsiednich działkach, nie były zaś brane pod uwagę w niniejszej sprawie. Nieczytelność protokołu kontroli nie ma znaczenia, skoro skarżący podpisał ten dokument bez zastrzeżeń. Dla wyniku niniejszej sprawy nieistotne są też pozostałe zarzuty skargi, co do braku zgody na wejście na posesję sąsiednią, wymuszenie okazania dokumentów, dotyczących samochodu i jego fotografowanie oraz przechowywanie tejże dokumentacji. Nie jest rolą sądu administracyjnego udzielanie pouczeń stronie, reprezentowanej przez fachowego pełnomocnika co do trybu ochrony prawnej w razie naruszenia dóbr osobistych. Z tych wszystkich względów nie stwierdzając naruszenia prawa wymienionego w art. 145 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 tej ustawy.