II SA/Gl 906/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Ewa Krawczyk,, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant starszy referent Marta Zasoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Aktem notarialnym z dnia [...] r. zawartym na warunkach z art. 6 ustawy z dnia 13 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64) J. M. sprzedał na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem pod rozbudowę osiedla "[...]" w Z. stanowiącą jego własność działkę gruntu nr [...] o powierzchni 964 m2, położoną w Z. przy ul. [...]. We wniosku z dnia [...] r. J. M. zwrócił się do Starostwa Powiatowego w Z. o zwrot części powyższej działki o pow. około 200 m2 podając, że pomimo wywłaszczenia część działki nie została wykorzystana pod budowę osiedla "[...]" i użytkuje ją w dalszym ciągu za zgodą Zarządu Spółdzielni od [...] r. W toku wszczętego w tej sprawie postępowania J. M. sprecyzował swoje żądanie w ten sposób, że wniósł o zwrot części wywłaszczonej działki w granicach w jakich została przez niego ogrodzona trwałym ogrodzeniem oraz zagospodarowana roślinami ozdobnymi i krzewami. Po rozpatrzeniu sprawy Starosta [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówił uwzględnienia wniosku stwierdzając, że objęta wywłaszczeniem działka nr [...] o pow. 964 m2 k.m. [...] stanowi obecnie działki ozn. nr [...] i [...] k.m. 39. Działka nr [...] o pow. 873 m2 stanowi własność Gminy Z. a jej współużytkownikiem wieczystym jest w 43080/60000 części Spółdzielnia Mieszkaniowa Z. Również działka nr [...] o pow. 91 m2 stanowi własność Gminy Z. w użytkowaniu wieczystym tej Spółdzielni. Jako podstawę prawną decyzji wskazał Starosta [...] art. 136 ust. 3, art. 137, art. 229 i art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 611 ze zm., zwanej dalej ustawą lub ustawą o gospodarce nieruchomościami) oraz art. 104 i art. 107 kpa. W uzasadnieniu opisał przebieg postępowania i zgromadzone w jego toku dowody. Dalej stwierdził, że w dacie wywłaszczenia w [...] r. działka nr [...] znajdowała się na terenie, który zgodnie z obowiązującym wówczas planem zagospodarowania przestrzennego przeznaczony był pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną. Według aktualnego planu jej część przeznaczona jest pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną, a część znajduje się na terenach zieleni urządzonej. W międzyczasie doszło do jej podziału na działki nr [...] o pow. 873 m2 i [...] o pow. 91 m2. Dalej organ orzekający powołując się na wyniki przeprowadzonej w dniu [...] r. wizji na gruncie stwierdził, że działka nr [...] jest użytkowana przez D. i J. małżonków M. Jednocześnie stwierdził jednak, że wywłaszczona nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia tj. pod budowę osiedla mieszkaniowego przy ul. [...] w Z., a konkretnie pod garaże stanowiące część tego osiedla. Cel wywłaszczenia został zatem zrealizowany. Nadto aktem notarialnym z dnia [...] r. Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" stała się wieczystym użytkownikiem działki nr [...] o pow. 964 m2. W konsekwencji Starosta [...] stwierdził, że nie ma możliwości jej zwrotu pomimo, iż jest ona ogrodzona trwałym ogrodzeniem i zagospodarowana przez wnioskodawcę. W odwołaniu od tej decyzji J. M. wniósł o jej uchylenie i przyznanie mu prawa do działki o pow. około 300 m2 w granicach, w których jest przez niego ogrodzona i zagospodarowana roślinnością za zgodą byłego prezesa spółdzielni mieszkaniowej Pana K. Taki stan użytkowania trwa przy tym od ponad 30 lat. Wojewoda [...] odwołania tego nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 104 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 136, art. 137, art. 229 i art. 9a ustawy o gospodarce nieruchomościami utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia stwierdził, że w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości należy wziąć w pierwszej kolejności pod uwagę treść art. 229 ustawy, który w określonej w nim sytuacji wyłącza możliwość żądania zwrotu. Zgodnie z tym przepisem roszczenie o zwrot nie przysługuje jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Taka sytuacja zachodzi zdaniem Wojewody w niniejszej sprawie. Objęta wywłaszczeniem działka nr [...] o pow. 964 m2 na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] r. Nr [...] została oddana na mocy aktu notarialnego z dnia [...] r. Rep. A. Nr [...] w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]", zaś prawa wynikające z tej umowy zostały ujawnione w księdze wieczystej nr [...] w dniu [...] r. Uzasadniało to odmowę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję Wojewody [...] pełnomocnik J. M. wniósł o jej uchylenie jako wydanej "z rażącym naruszeniem stanu faktycznego i prawnego". Uzasadniając to żądanie podniósł, że nie doszło do wykorzystania całej nieruchomości zgodnie z celem wywłaszczenia. Jej część w granicach wybudowanego ogrodzenia bez przerwy aż do chwili obecnej użytkuje wciąż skarżący, który też zagospodarował ją roślinnością. Zdaniem pełnomocnika skarżącego należało zatem odpowiedzieć na pytanie kto jest właścicielem nieruchomości i czy dla realizacji celu wywłaszczenia było ono przez pozbawienie dotychczasowego właściciela władztwa, konieczne. W razie wątpliwości co do stanu zagospodarowania i użytkowania działki autor skargi wniósł o przeprowadzenie dowodu z wizji lokalnej. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie sądowej pełnomocnik skarżącego dla uzasadnienia żądań skargi powołał się dodatkowo na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 września 2012 r. sygn. akt P 12/11. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja odpowiada zdaniem Sądu obowiązującemu prawu. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze stan faktyczny sprawy w zakresie niezbędnym do jej rozpoznania został ustalony w postępowaniu administracyjnym prawidłowo i nie budzi wątpliwości. W tym względzie był bezprzedmiotowy, a w świetle treści art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej ustawą ppsa) również niedopuszczalny, wniosek skarżącego o dopuszczenie przez Sąd dowodu z oględzin nieruchomości. Skoro do przejęcia na rzecz Skarbu Państwa objętej postępowaniem nieruchomości doszło w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości, to zgodnie z art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami co do zasady skarżącemu przysługiwało prawo żądania zwrotu nieruchomości na warunkach określonych w rozdziale 6 działu III tej ustawy. Z akt sprawy wynika też i było między stronami bezsporne, że część wywłaszczonej nieruchomości, wyodrębniona zrealizowanym przez skarżącego ogrodzeniem, nie została wykorzystana pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]" w Z., na który to cel została ona przejęta w trybie wywłaszczenia w [...] r. Co do tej części nieruchomości zaistniały zatem co do zasady podstawy do jej zwrotu na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zasadnie jednak organy obu instancji stwierdziły, że również zwrot tej części nieruchomości na rzecz skarżącego jako jej poprzedniego właściciela nie jest możliwy, a to w związku z treścią art. 229 ustawy, w świetle której roszczenie to nie przysługuje jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami tj. przed 1 stycznia 1998 r. (art. 242 ustawy) na nieruchomości ustanowiono prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Właśnie taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie skoro ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, którego strona skarżąca nie zakwestionowała wynika, że już w [...] r. cała objęta przejęciem działka nr [...] o pow. 964 m2 została oddana w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej w Z. i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej już w dniu [...] r. (zobacz treść zawiadomienia Sądu Rejonowego w Z. Wydział Ksiąg Wieczystych Dz. Kw [...] z dnia [...] r. – w aktach organu II instancji, decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] r. i akt notarialny PBN w Z. z dnia [...] r. Rep. A. Nr [...] – karta 68 i 61 akt organu pierwszej instancji). Spółdzielnia ta jest przy tym niewątpliwie osobą trzecią w rozumieniu art. 229 ustawy i przysługujące jej prawo wieczystego użytkowania zostało ujawnione w księdze wieczystej przed [...] r. W świetle treści art. 229 ustawy oznacza to, że uprawnienie o zwrot przedmiotowej nieruchomości skarżącemu nie przysługuje i to niezależnie od tego że część nieruchomości nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia i niezależnie od tego jak długo i w jakim charakterze skarżący tę część posiada. Te okoliczności mogą mieć ewentualnie znaczenie ale w postępowaniu przed sądem powszechnym np. w sprawie o zasiedzenie. Treścią art. 229 ustawy zarówno organy orzekające jak i Sąd jest związany. W tym względzie nie ma znaczenia treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego na który powołał się pełnomocnik skarżącego na rozprawie sądowej, który dotyczył uregulowania zawartego w art. 137 ust. 1 a nie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z tych wszystkich względów skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy ppsa.