II SA/Gl 908/05
WyrokWSA w Gliwicach2006-06-07
Skład orzekający: Ewa Krawczyk, Iwona Bogucka, Barbara Brandys-Kmiecik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy obowiązek właściciela nieruchomości polegający na przyłączeniu nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, określony w tytule wykonawczym, jest zgodny z prawem, jeśli jego wykonanie obejmuje odcinek, który może być uznany za fragment sieci, a nie przyłącza?Ratio decidendi
Sąd uznał, że obowiązek właściciela nieruchomości polegający na przyłączeniu nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, określony w tytule wykonawczym, jest zgodny z prawem, nawet jeśli jego wykonanie obejmuje odcinek, który może być uznany za fragment sieci, a nie przyłącza. Sąd oparł się na definicji przyłącza kanalizacyjnego obowiązującej w dacie orzekania przez organy, zgodnie z którą przyłącze rozpoczyna się za pierwszą studzienką od strony budynku, a w przypadku jej braku od granicy nieruchomości. Sąd podkreślił, że definicja ta nie nawiązuje do stosunków własnościowych, a koszt budowy przyłącza obciąża właściciela nieruchomości.Stan faktyczny
Właścicielka nieruchomości A. P. została wezwana do podłączenia swojej posesji do sieci kanalizacyjnej. Po bezskutecznym upływie terminu, Prezydent Miasta R. wystawił tytuł wykonawczy. A. P. zgłosiła zarzuty, kwestionując treść obowiązku, błędne oznaczenie osoby zobowiązanej oraz niewykonalność obowiązku. Organ egzekucyjny oddalił zarzuty, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. A. P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), Asesor WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Protokolant ref.-staż. Jolanta Czarnata, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi A. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego obowiązku podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej oddala skargę
W związku z powstaniem w R. przy ul. A kanalizacji sanitarnej, pismem z dnia [...] 2004 r., doręczonym adresatowi [...] 2004 r., A. P., jako właściciel posesji przy ul. A [...], została wezwana do wykonania obowiązku przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacji w terminie do [...] 2004 r. W upomnieniu Prezydent Miasta R. poinformował, że obowiązek podłączenia do sieci wynika bezpośrednio z przepisu art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 1996 r., nr 132, poz. 622 ze zm.). Niewykonanie tego obowiązku jest zagrożone wszczęciem postępowania egzekucyjnego z zastosowaniem środków egzekucyjnych w postaci grzywny oraz wykonania zastępczego.
W następnej kolejności [...] 2005 r. Prezydent Miasta R. wystawił w stosunku do zobowiązanej A. P. tytuł wykonawczy nr [...]. Jako podstawa prawna obowiązku został podany art. 5 ust. 6 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. W tytule wskazano, że A. P. jest zobowiązana do podłączenia posesji do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej a realizację przyłącza do sieci zapewnia właściciel na własny koszt (art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. nr 72, poz. 747 ze zm.). Zobowiązana nie spełniła obowiązku przyłączenia do kanalizacji ani w czasie jej budowy w roku 2003, ani przed upływem terminu wskazanym w upomnieniu. Obowiązek jest wymagalny, w związku z tym wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne. Tytuł został opatrzony klauzulą o skierowaniu do egzekucji. Jako środek egzekucyjny zostało wskazane wykonanie zastępcze. Zobowiązaną pouczono o możliwości zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Zobowiązana pismem z dnia [...] 2005 r. zgłosiła zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego, zarzucając iż egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, powstał błąd co do osoby zobowiązanego zaś obowiązek jest niewykonalny. W uzasadnieniu zobowiązana podała, że nie kwestionuje obowiązku podłączenia do sieci kanalizacji. Jednakże Prezydent Miasta określił treść obowiązku niezgodnie ze stanem prawnym, albowiem wskazał na obowiązek wykonania przyłącza do sieci, która biegnie pod drogą krajową, od środka drogi do granicy posesji. Tymczasem zgodnie ze stanem prawnym przyłącze kanalizacyjne to odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką, licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku, od granicy nieruchomości. Sieć stanowią natomiast przewody wraz z uzbrojeniem i urządzeniami, którymi odprowadzane są ścieki, będące w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego. Odcinek w części przebiegającej pod drogą krajową nie może zatem stanowić przyłącza, a musi być fragmentem sieci, gdyż zobowiązana, jako osoba nie będąca właścicielem tego gruntu, nie może być właścicielem położonej w tym gruncie instalacji. W stosunku do tego fragmentu zobowiązana nie byłaby także w stanie zapewnić niezawodnego działania instalacji kanalizacyjnej. Z tych powodów sporny odcinek musi stanowić fragment sieci kanalizacyjnej a nie przyłącze. Zarzucono, że ustawowy obowiązek dotyczy wykonania przyłącza, a nie budowy fragmentu sieci, a zatem treść obowiązku określono w tytule wykonawczym niezgodnie z treścią wynikającą z ustawy.
Niewykonalność obowiązku uzasadniono koniecznością uzyskania zgody Krajowego Zarządu Dróg Publicznych oraz Komendy Policji, co oceniono jako niemożliwe. Błędne określenie osoby zobowiązanej polegało w ocenie składającej zarzuty na pominięciu skutków wynikających z uchwały Rady Miasta R. nr [...], uznającej za zasadną skargę na Prezydenta Miasta R. oraz uchwały Rady Miasta nr [...] zmieniającej budżet miasta i przyznającej środki na wykonanie prac pozwalających podłączenie posesji do sieci kanalizacji.
Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], doręczonym [...]r., Prezydent Miasta R., jako organ egzekucyjny, oddalił zgłoszone zarzuty. W uzasadnieniu podał, że określony w tytule obowiązek odpowiada treścią obowiązkowi wynikającemu z art. 5 ust. 6 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz z art. 15 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Prezentowane przez zobowiązaną stanowisko, że odcinek od studni na sieci do granicy nieruchomości lub pierwszej studzienki za budynkiem, stanowi fragment sieci, oceniono jako sprzeczne ze stanem prawnym. Odcinek ten w przekonaniu organu egzekucyjnego jest właśnie przyłączem.
Za nieuzasadniony uznano też zarzut błędnego oznaczenia osoby zobowiązanej, którą jest właściciel nieruchomości, a nie Prezydent Miasta. Co do przywołanych uchwał Rady Miasta wyjaśniono, że "nie zostały one wykonane w roku 2004 w zakresie dokończenia sieci kanalizacji w ul. A". Natomiast zadanie inwestycyjne, w ramach którego wykonano m. in. kanalizację w ul. A, zostało wykonane zgodnie z projektem, zakończone, odebrane protokołem odbioru robót z dnia [...] 2003 r., przyjęte dowodem przyjęcia środka trwałego z dnia [...] 2003 r., i przekazane Zakładowi Wodociągów i Kanalizacji w R. do eksploatacji umową użyczenia z dnia [...] 2003 r. Środki natomiast zarezerwowane w budżecie na rok 2005 zostaną przeznaczone na sfinansowanie kosztów wykonania zastępczego.
Nie podzielono też zarzutu co do niewykonalności obowiązku. Organ podał, że w trakcie budowy kanalizacji zostały zapewnione możliwości techniczne i finansowe do dokonania przyłączenia, zaś co do konieczności uzyskania pozwoleń na roboty w pasie drogi powołano się na deklaracje gminy o udzieleniu w tym zakresie niezbędnej pomocy. W konsekwencji uznano, że zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 3,4 i 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie są uzasadnione.
W złożonym zażaleniu A. P. zarzuciła , iż podstawą oddalenia zarzutów co do błędnego oznaczenia treści obowiązku była wadliwa interpretacja przez organ egzekucyjny przepisów ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, związana z definicją przyłącza kanalizacyjnego. Podkreślając, iż definicja tego przyłącza w praktyce budziła wątpliwości interpretacyjne, wskazano na nowelizację ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków z dnia [...] 2005 r., którą zmieniono tę definicję a ten sposób, iż zdefiniowano przyłącze jako "odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy, za pierwszą studzienką, licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku do granicy nieruchomości gruntowej". W ocenie składającej zażalenie nie ma znaczenia fakt, że nowelizacja ta obowiązuje od dnia 17 sierpnia 2005 r., albowiem "nie zmienia meritum, lecz podaje prawidłową interpretację definicji przyłącza".
Co do niewłaściwego określenia podmiotu zobowiązanego, zarzucono, że Prezydent Miasta, przyznając fakt podjęcia przez Radę Miasta wskazanych w zarzutach uchwał, nie wyjaśnił, dlaczego ich nie wykonał. Niewykonalność obowiązku w dacie składania zażalenia uzasadniono dodatkowo tym, że obowiązek ten został już w trybie wykonania zastępczego spełniony, co w przekonaniu składającej zażalenie, skutkuje dla zobowiązanej odpowiedzialnością za stan techniczny instalacji, biegnącej pod drogą krajową
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta oddalające zarzuty. W uzasadnieniu podkreślono, że nie budzi wątpliwości ani strony, ani organów, że na właścicielu nieruchomości ciąży obowiązek wykonania na własny koszt przyłącza do sieci kanalizacji. Podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w świetle zgłoszonych zarzutów ma zatem ustalenie rozumienia terminów "przyłącze kanalizacyjne" i "sieć", zależy bowiem od niego rozgraniczenie obowiązków właściciela nieruchomości i przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego.
Prowadząc rozważania Kolegium zauważyło, że ustawa nie definiuje wewnętrznej instalacji kanalizacyjnej. Zgodnie natomiast z definicjami legalnymi zawartymi w art. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, przyłącze to odcinek przewodu łączący wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką , licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku, od granicy nieruchomości. Kolegium zwróciło uwagę, że powołany przepis rozróżnia dwie sytuacje, związane z istnieniem lub brakiem na nieruchomości studzienki.
W pierwszej instalacja wewnętrzna obejmuje instalację w budynku oraz jej przedłużenie do pierwszej studzienki, licząc od strony budynku. Za pierwszą studzienką zaczyna się przyłącze kanalizacyjne. W tym przypadku bez znaczenia pozostaje przebieg granic nieruchomości gruntowej. Obowiązek właściciela nieruchomości wykonania na własny koszta przyłącza obejmuje budowę tej części kanalizacji, która zaczyna się za pierwszą studzienką od strony budynku i kończy włączeniem do sieci.
W drugiej sytuacji instalacja wewnętrzna obejmuje instalację w budynku oraz jej przedłużenie do granic nieruchomości gruntowej. Za granicą nieruchomości zaczyna się przyłącze, w stosunku do którego właściciel jest zobowiązany do wykonania na swój koszt. Kolegium podkreśliło, że zawarte w ustawie definicje pozostają bez związku i wpływu na stosunki własnościowe. Definicja przyłącza nie przesądza statusu własnościowego elementów składających się na kanalizację, nie nawiązuje również do części składowej nieruchomości gruntowej i szczególnego statusu własnościowego urządzeń służących do odprowadzania ścieków.
W skardze do sądu administracyjnego A. P. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, podtrzymując zarzuty i argumentację przedstawione w zażaleniu do organu II instancji. Nadto skarżąca podała, że w jej ocenie Kolegium nie wskazało kryterium odróżniającego sieć kanalizacyjną od przyłącza i pominęło kwestie związane z własnością poszczególnych elementów sieci a w konsekwencji z odpowiedzialnością poszczególnych podmiotów za ich funkcjonowanie. Wskazała, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie określiło, gdzie ma początek sieć kanalizacyjna, a tym samym kończy się przyłącze. W ocenie skarżącej, wbrew stanowisku organu, istotne są stosunki własnościowe, albowiem odbiorca usług musi być właścicielem przyłącza, aby sprostać wymaganiom z art. 5 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Zarzuciła również, że Kolegium nie odniosło się do zarzutu niewykonalności obowiązku i błędu co do osoby zobowiązanego.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:
W rozpoznawanym przypadku przedmiotem egzekucji jest obowiązek wynikający z przepisu prawa. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r . o utrzymaniu porządku i czystości w gminach (Dz. nr 132, poz. 622 ze zm.), właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku poprzez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Art. 5 ust. 6 ustawy przewiduje, iż obowiązek ten podlega egzekucji administracyjnej i nadzorowany jest przez wójta burmistrza lub prezydenta miasta.
Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, wystawionego zgodnie z art. 27 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. (Dz. U z 2002 r., nr 110, poz. 968 ze zm.).Wystawienie tytułu winno być poprzedzone wystosowaniem do zobowiązanego upomnienia. W niniejszej sprawie procedura ta została dopełniona, a wystawiony tytuł zawiera wszystkie konieczne elementy. Należy co prawda zwrócić uwagę, że jako podstawa obowiązku podlegającego egzekucji podany został w pkt 24 tytułu art. 5 ust. 6 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Niewątpliwie nie jest to podstawa prawna prawidłowa, albowiem to przepis art. 5 ust 1 pkt 2 ustawy kreuje obowiązek będący przedmiotem egzekucji. Uchybienie to, o charakterze proceduralnym, należy jednak zakwalifikować jako pozostające bez wpływu na rozstrzygnięcia organów, zwłaszcza że w pkt 25 tytułu prawidłowo już został przytoczony w całości przepis art. 5 ust.1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości w gminach.
Jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego, w którym m.in. winna zostać określona osoba zobowiązanego, treść obowiązku oraz zawarte stwierdzenie o jego wykonalności.
W toku postępowania egzekucyjnego zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji. Zarzuty te są prawnym środkiem ochrony przed naruszeniem podstawowych zasad postępowania egzekucyjnego. W art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w sposób wyczerpujący podane zostały podstawy wniesienia zarzutów. Skarżąca wskazała na podstawy wymienione w art. 33 pkt 3, pkt 4 i pkt 5 ustawy.
W pierwszej kolejności skarżąca zarzuciła, że treść obowiązku została określona niezgodnie z prawem, albowiem Prezydent Miasta nałożył na nią obowiązek wykonania części instalacji kanalizacyjne, która nie jest przyłączem, lecz fragmentem sieci. Rozbieżność między treścią obowiązku podanego w tytule wykonawczym a treścią obowiązku określonego w przepisie prawa, przewidziana w art. 33 pkt 3 ustawy w ocenie Sądu w sprawie nie zachodzi.
W kwestionowanym tytule wykonawczym z dnia [...] r. określono, że skarżąca jako właścicielka nieruchomości jest zobowiązana do dokonania podłączenia do sieci kanalizacji sanitarnej istniejącej w ul. A. Wystawiony tytuł nie precyzuje ani długości ani przebiegu przyłącza, wskazując wyłącznie na konieczność dokonania przyłączenia. Należy jednak przy tym zauważyć, że istniejąca sieć kanalizacji w ul. A w R. ma określony przebieg faktyczny, co w sytuacji pokonywania przyłączenia skutkuje koniecznością wykonania konkretnej instalacji o określonych parametrach i przebiegu. Słusznie zatem Kolegium w zaskarżonym postanowieniu podniosło, że zasadnicze znaczenie dla ustalenia treści obowiązku ma dokonanie rozróżnienia pomiędzy terminami sieć i przyłącze. O tym, co w ramach wykonania obowiązku ma być przez właściciela nieruchomości wykonane decyduje nie zapis w tytule wykonawczym, lecz postanowienia przepisów prawa. Rozważenia zatem wymaga, czy obowiązek podłączenia nieruchomości skarżącego do kanalizacji w ulicy A w R. odpowiada ustawowemu obowiązkowi dokonania przyłącza kanalizacyjnego. Podstawą do takich ustaleń musi być stan prawny istniejący w dacie orzekania przez organy.
Istotnie, na co zwracała uwagę skarżąca, art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz innych ustaw (Dz. U. nr 85, poz. 729) dokonano z dniem 17 sierpnia 2005 r. zmiany art. 2 pkt 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę. Zmiana polegała na nowelizacji definicji przyłącza kanalizacyjnego. Aktualnie przez przyłącze kanalizacyjne rozumie się odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką, licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku do granicy nieruchomości gruntowej. Zmiana ta nie może jednak mieć znaczenia dla rozpoznania niniejszej sprawy, ustawodawca nie przewidział bowiem retroakcyjności dokonanej nowelizacji. Brak też jest podstaw do przeprowadzania zabiegów interpretacyjnych z uwzględnieniem dokonanych zmian. Przepis art. 2 pkt 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę ma bowiem charakter definicji legalnej, czyli wiążącego ustalenia znaczenia określonego terminu prawnego. Jakkolwiek zatem definicja taka, jak każda wypowiedź, podlega interpretacji sensu largo, to jednak nie można do niej stosować dyrektyw interpretacyjnych, zmierzających do odstąpienia od brzmienia literalnego na rzecz interpretacji celowościowej. Nie budzi zaś wątpliwości, że w stanie prawnym obowiązującym w dacie orzekania przez organy, istniała odmienna definicja legalna przyłącza kanalizacyjnego. Gdy na nieruchomości istniała studzienka, przyłącze to zaczynało się za pierwszą studzienka, licząc od strony budynku. W przypadku braku studzienki na nieruchomości mającej być podłączoną do sieci, przyłącze to zaczynało się od granicy nieruchomości. Ustawodawca nie podał przy tym, do jakiego punktu przewód prowadzony od studzienki lub granicy działki ma być doprowadzony. Skoro jednak celem wykonania przyłącza ma być podłączenie do kanalizacji, należy uznać iż punktem tym ma być istniejąca sieć, niezależnie od miejsca jej położenia.
Skład orzekający podzielił stanowisko organu II instancji, iż ustawowa definicja przyłącza kanalizacyjnego nie nawiązywała do stosunków własnościowych. Zgodnie z § 122 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r.
w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 77, poz. 690 ze zm.), instalację kanalizacyjną stanowi układ połączonych przewodów wraz z urządzeniami, przyborami i wpustami odprowadzającymi ścieki oraz wody opadowe do pierwszej studzienki od strony budynku. Zatem za pierwszą studzienką od strony budynku rozpoczyna się przyłącze kanalizacyjne, a w przypadku braku studzienki, przyłączem jest odcinek od granicy nieruchomości, kończący się włączeniem do sieci. O miejscu włączenia do sieci decyduje podmiot, realizujący samą sieć. Sieć stanowią zaś przewody wodociągowe lub kanalizacyjne wraz z uzbrojeniem i urządzeniami, którymi dostarczana jest woda lub odprowadzane są ścieki, będące w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego (art. 2 pkt 5 i 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków).
Za takim stanowiskiem przemawia też wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 2004 r. sygn. akt III SK 39/04 (OSNP 2005/6/89). W uzasadnieniu tego wyroku Sąd Najwyższy stwierdził, iż osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci wodociągowo-kanalizacyjnej jest od dnia 14 stycznia 2002 r. obowiązana na własny koszt zapewnić wybudowanie przyłączy wodociągowo kanalizacyjnych, a po zintegrowaniu z siecią ponosi odpowiedzialność za ich niezawodne działanie, chyba że inaczej stanowi umowa o zaopatrzenie w wodę lub o odprowadzanie ścieków (art. 15 ust. 2 i art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r.). Umowa o zaopatrzenie w wodę lub o odprowadzenie ścieków określa tytuł prawny, na podstawie którego posiadacz nieruchomości musi w celu odpłatnego korzystania z takich usług "postawić" przyłącze do dyspozycji przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, gdyż przyłącze, mimo fizycznego połączenia z siecią, nie staje się automatycznie częścią składową przedsiębiorstwa (art. 49 kc). Sąd Najwyższy dostrzegając problem, iż osoba, która wybudowała przyłącze, może nie być właścicielem gruntu, stwierdził, iż status prawny przyłączy wodociągowo-kanalizacyjnych nie jest w pełni jasny. W zasadzie bowiem ustawodawca odmawia im charakteru części składowej przedsiębiorstwa, gdyż nie zalicza się do kategorii urządzeń wodociągowo-kanalizacyjnych, ale nie traktuje ich też jako elementu instalacji wewnętrznych. Dlatego też prawodawca potraktował przyłącze kanalizacyjne jako sui generis przedłużenie wewnętrznych instalacji, przy czym istotne jest, że prawodawca zdecydował, iż przyłącze powinien na własny koszt wybudować podmiot ubiegający się o przyłączenie nieruchomości do sieci i jego obarczył odpowiedzialnością za ich niezawodne działanie. Wynika stąd, że prawodawca uznał, że społeczność lokalna jako całość nie powinna być – poprzez mechanizm cenowy – obarczana kosztami budowy tej części infrastruktury wodociągowo-kanalizacyjnej, która służy głównie zaspokojeniu potrzeb poszczególnych konsumentów.
Z podanych względów Sąd podzielił argumentację Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uznając iż określony w tytule obowiązek odpowiada treścią obowiązkowi ustanowionemu w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości w gminach w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego postanowienia.
W konsekwencji nie znajduje także potwierdzania zarzut wadliwego oznaczenia podmiotu zobowiązanego, zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, obowiązek podłączenia do kanalizacji niewątpliwie obciąża właściciela nieruchomości, a nie przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne czy gminę. Podjęta przez Radę Miasta R. uchwała nr [...] z dnia [...] r. w sprawie poniesienia przez gminę koszów wykonania przyłączy od sieci do granic posesji oraz uchwała nr [...] z dnia [...] r. w sprawie zmiany budżetu miasta na 2004 r., nie miały waloru wiążącego dla Sądu, a przede wszystkim nie mogły zmieniać stanu prawnego i ustawowego obowiązku budowy przyłączy na własny koszt przez właściciela nieruchomości. Prezydent Miasta R. jako organ egzekucyjny zobligowany był do wdrożenia egzekucji i określenia egzekwowanego obowiązku zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku
w gminach, nie zaś zgodnie z treścią powołanych uchwał. Otwarta pozostaje jedynie kwestia, czy po wyegzekwowaniu obowiązku w drodze wykonania zastępczego, wyasygnowana z budżetu miasta kwota podlegać będzie uwzględnieniu przy rozliczeniu kosztów wykonania zastępczego (art. 133 ustawy z dnia 17 czerwca
1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.). Jednak na tym etapie postępowania skład orzekający nie jest władny do zajęcia stanowiska w tej sprawie, jako że nie ma to znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia w przedmiocie zarzutów
w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, jako podstawa zarzutu oznacza, że istnieją niezależne od zobowiązanego, trwałe przyczyny braku możliwości wykonania obowiązku. Przyczyny te nie mogą mieć charakteru trudności ekonomicznych, technicznych czy organizacyjnych. Względy finansowe i trudności organizacyjne nie uzasadniają zarzutu niewykonalności. Przyczyny faktyczne zaś muszą być tego rodzaju, że nie istnieją techniczne możliwości realizacji obowiązku. W niniejszej sprawie nie uzasadnia zarzutu niewykonalności fakt, ze wykonywanie robót w pasie drogowym nie jest dopuszczalne bez stosownych zgłoszeń i pozwoleń.
Mając na uwadze przedstawione argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 31 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło