II SA/Gl 91/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie NSA Łucja Franiczek (spr.), WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant ref. Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu w dniu 08 lutego 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi T. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość przejętą na rzecz Skarbu Państwa oddala skargę Wnioskiem z dnia [...] 2004 r., T. G. jako spadkobierca K. S. zwrócił się o wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, położoną w Ż. przy ul. A. Po rozpatrzeniu wniosku decyzją z dnia [...] r. nr [...], podjętą z up. Starosty Ż. na podstawie art. 128 ust. 1 i art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.), orzeczono o odmowie wypłaty odszkodowania za nieruchomość przejętą na rzecz Skarbu Państwa, oznaczoną nr A, położoną w Ż. przy ul. A . W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż działka ta nie była objęta postępowaniem wywłaszczeniowym, ani też nabycie na rzecz Skarbu Państwa nie nastąpiło w trybie przepisów, wymienionych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przejęcie tej nieruchomości od K. S., której wnioskodawca jest spadkobiercą, nastąpiło bowiem w związku z postępowaniem sądowym, zakończonym postanowieniem Sądu Grodzkiego w Ż. z dnia [...] r. nr akt [...] ( Dz. U. Nr 17, poz. 96). Pomimo starań, K. S. nie odzyskała własności nieruchomości i na podstawie decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] r. nr [...], wpisano przejęcie jej na rzecz Skarbu Państwa. Nadto, organ I instancji wyjaśnił, iż toczyło się postępowanie o stwierdzenie nieważności tej decyzji, które zostało zakończone decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] r. nr [...], zaś skarga na decyzję została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 lipca 2001 r. sygn. akt I SA/ 2/2000. W tej sytuacji organ orzekający uznał, iż skoro przejęcie nieruchomości nie nastąpiło w trybie przepisów wywłaszczeniowych, brak podstaw do ustalenia odszkodowania. W odwołaniu od decyzji T. G. podniósł, iż skoro nieruchomość została przejęta na rzecz Skarbu Państwa bez prawomocnego wyroku, oczywiste jest, że przysługuje mu odszkodowanie z odsetkami. Zaskarżoną decyzją, wydaną z up. Wojewody [...], orzeczono o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji jako zgodnej z prawem, bowiem K. S. utraciła własność przedmiotowej nieruchomości w związku z postępowaniem, prowadzonym na podstawie ustawy z dnia 6 maja 1945 r. o wyłączeniu ze społeczeństwa polskiego wrogich elementów ( Dz. U. Nr 17, poz. 96 ), zakończonym postanowieniem b. Sądu Grodzkiego w Ż. z dnia [...] r. Zatem zdaniem organu II instancji, w niniejszej sprawie nie mają zastosowania przepisy art. 128 i art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowiące o odszkodowaniu, skoro działka nr A nie była objęta postępowaniem, wymienionym w tych przepisach. Obecnie zaś właścicielem działki jest Gmina Ż. na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...]. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego T. G. powołując się na trudną sytuację majątkową, ponowił żądanie przyznania należnego zadośćuczynienia z odsetkami za bezprawne jego zdaniem przejęcie nieruchomości, bez wydania prawomocnego wyroku orzekającego przepadek majątku K. S.. Skarżący wyjaśnił, że K. S. odzyskała nieruchomość w latach 60 – tych i ponownie utraciła ją na początku lat 70 – tych. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Wyjaśnić przyjdzie w pierwszym rzędzie, iż przedmiotem niniejszego postępowania nie była kwestia zgodności z prawem przejęcia przez Skarb Państwa nieruchomości, stanowiącej działkę nr A. Stąd też zarzuty skarżącego o bezprawności działania organów nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Inną rzeczą jest też roszczenie odszkodowawcze, które przysługuje stronie w razie poniesienia szkody na skutek wydania decyzji z naruszeniem prawa albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji. Odszkodowanie za poniesioną wówczas szkodę dochodzone może być wyłącznie przed sądem powszechnym. W niniejszej sprawie skarżący jako spadkobierca K. S. wystąpił do Starosty Ż. o przyznanie odszkodowania za wywłaszczoną, jego zdaniem, nieruchomość. Tak określone żądanie obligowało organ I instancji do rozpatrzenia wniosku w trybie obowiązującej od dnia 1 stycznia 1998 r. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. nr 261, poz. 2603 ze zm.). Zgodnie z art. 129 ust. 5 tej ustawy, Starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej wydaje decyzję o odszkodowaniu m.in. w przypadku, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Zatem dla rozstrzygnięcia sprawy istotne jest stwierdzenie, czy prawo do odszkodowania wynika z przepisów, na podstawie których nastąpiło pozbawienie prawa do nieruchomości. Sam fakt pozbawienia własności nieruchomości nie uzasadnia bowiem przyznania odszkodowania z tego tytułu. Jak wynika z akt postępowania, postanowieniem z dnia [...] r. nr akt [...] Sąd Grodzki w Ż. odrzucił wniosek K. S. o rehabilitację i orzekł przepadek całego mienia. Prawidłowo zatem stwierdziły organy obydwu instancji, iż przejęcie nieruchomości przez Skarb Państwa nastąpiło w trybie ustawy z dnia 6 maja 1945 r. o wyłączeniu ze społeczeństwa polskiego wrogich elementów ( Dz. U. Nr 17, poz. 96 ze zm.). Ustawa ta nie przewidywała prawa do odszkodowania, co jest oczywiste w sytuacji, gdy przepadek mienia następował w trybie karnym. Następnie K. S. ubiegała się w postępowaniu sądowym o zwolnienie nieruchomości spod zajęcia i zarządu Skarbu Państwa oraz o wydanie nieruchomości, lecz bezskutecznie. Taki stan rzeczy wynika z treści decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] r. nr [...], mocą której utrzymano w mocy decyzję Prezydium WRN w K. z dnia [...] r. znak [...] w sprawie uchylenia z urzędu w trybie art. 137 § 1 pkt 2 kpa postanowienia Prezydium PRN w Ż. z dnia [...] r. Znak [...] o przywróceniu K. S. posiadania nieruchomości w Ż. przy ul. A. Bezskuteczne okazały się również działania o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji z dnia [...] r. Na tej podstawie przyjąć należało, iż K. S. jedynie przejściowo odzyskała posiadanie nieruchomości, lecz pozbawienie prawa własności nastąpiło z mocy orzeczenia sądu powszechnego, orzekającego przepadek majątku. W tej zaś sytuacji pozbawienie prawa do nieruchomości nastąpiło bez odszkodowania. Skoro przepisy, na podstawie których nastąpiło przejęcie nieruchomości na rzecz Skarbu państwa nie przewidywały odszkodowania, organy administracji rozpatrując wniosek skarżącego nie były władne do jego uwzględnienia. Organy te działają bowiem jedynie w granicach i na podstawie prawa oraz w zakresie przyznanych im kompetencji. Tymczasem wniosek o przyznanie odszkodowania nie mógł odnieść skutku w świetle art. 129 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, określającego zakres działania Starosty do wydania decyzji o odszkodowaniu. Z tych wszystkich względów skarga podlegała oddaleniu jako nieuzasadniona na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).