II SA/Gl 91/15
PostanowienieWSA w Gliwicach2015-11-20
Skład orzekający: Łukasz Strzępek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego z urzędu może zostać oddalony, jeśli strona skarżąca nie przedstawiła wymaganych dokumentów potwierdzających jej aktualną sytuację materialną, mimo wcześniejszego zwolnienia z kosztów sądowych?Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia fachowego pełnomocnika został oddalony, ponieważ skarżący nie wykazał swojej trudnej sytuacji materialnej poprzez przedłożenie wymaganych dokumentów, mimo wcześniejszego zwolnienia z kosztów sądowych. Sąd podkreślił, że inicjatywa dowodowa leży po stronie wnioskodawcy, a zobiektywizowana przesłanka "wykazać" nakłada obowiązek udowodnienia obiektywnych okoliczności uniemożliwiających poniesienie kosztów.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata lub radcy prawnego z urzędu, powołując się na trudną sytuację materialną. Mimo zobowiązania do udokumentowania swojej sytuacji finansowej, skarżący nie przedstawił wymaganych dokumentów. Wcześniej skarżący był zwolniony z kosztów sądowych, jednak sąd uznał, że materiał dowodowy uległ dezaktualizacji.Rozstrzygnięcie
Oddalono wniosek o przyznanie prawa pomocy.Pełny tekst orzeczenia
Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji o pozwoleniu na budowę w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego z urzędu postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy
Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący zwrócił się o ustanowienie fachowego pełnomocnika – adwokata lub radcy prawnego z urzędu podnosząc, że nie dysponuje środkami pozwalającymi mu na poniesienie tego rodzaju wydatku. W treści formularza podał, że w gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną i synem, a w skład jego majątku wchodzi budynek mieszkalny o pow. 120 m2 oraz grunty rolne o pow. około 4,5 ha. Wnioskodawca zaznaczył, że źródłem utrzymania się jego rodziny jest dochód z pracy w gospodarstwie rolnym osiągany w wysokości około 800 zł oraz dochody z umowy o pracę jego żony w wysokości 1800 zł. Syn skarżącego studiuje i nie uzyskuje żadnego dochodu. W druku formularza J. W. powołał się na swoją trudną sytuację materialną i podniósł, że wspomniany dochód niemal w całości pochłaniają bieżące wydatki.
Pismem z dnia 19 października 2015 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez:
- udokumentowanie aktualnej wysokości wydatków związanych z utrzymaniem się, tj. opłat za energię elektryczną, dostawy wody, odbiór śmieci, usługi telekomunikacyjne, wykup lekarstw itp.,
- przedłożenia dokumentów potwierdzających aktualną wysokość dochodów uzyskiwanych przez Pana małżonkę z tytułu wynagrodzenia za pracę,
- nadesłanie zaświadczenia potwierdzającego, ze Pana syn nadal studiuje.
W odpowiedzi, w piśmie procesowym z dnia 29 października br. wnioskodawca zwrócił się o wydłużenie wspomnianego terminu, jednakże do dnia dzisiejszego nie nadesłał wspomnianych dokumentów.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje:
W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że postanowieniem referendarza sądowego z dnia 9 kwietnia br. skarżący został zwolniony z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w całości. Przedłożone wówczas dokumenty wskazywały bowiem na to, iż w jego sytuacji materialnej może mieć on znaczące problemy ze zgromadzeniem środków. Trzeba jednak pamiętać, iż orzeczenie to zapadło ponad sześć miesięcy temu, co oznacza, że zgromadzony wówczas materiał dowodowy uległ dezaktualizacji. Stąd też zaistniała potrzeba ponownej weryfikacji zarówno wysokości dochodów strony jak i ponoszonych przezeń wydatków, czego wszak nie da się zrobić, ze względu na brak wymaganych dokumentów.
Przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia fachowego pełnomocnika opłacanego ze środków publicznych może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.).
Nie ulega wątpliwości, że tylko w sytuacji, gdy sąd lub referendarz sądowy jest w pełni przekonany co do trudnej sytuacji materialnej strony, możliwe jest przyznanie prawa pomocy. Kluczowe jest więc przedstawienie informacji, które pozwolą stwierdzić, że rzeczywiście obiektywne okoliczności wykluczają lub też w sposób istotny ograniczają możliwość poniesienia przez stronę kosztów sądowych.
O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy użyte przez ustawodawcę słowo "wykazać", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319).
W realiach niniejszej sprawy nie można obecnie stwierdzić, że wnioskodawca nie dysponuje środkami, z których mógłby opłacić usługi fachowego pełnomocnika. Dochód w wysokości 2600 zł pozwala bowiem zaspokoić potrzeby trzyosobowej rodziny strony. W chwili obecnej trudno stwierdzić, czy skarżący nadal ma problemy z regulacją bieżących zobowiązań, co m.in. było podstawą uwzględnienia poprzednio złożonego wniosku.
Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło