II SA/Gl 910/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant st. sekretarz sądowy Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2013 r. sprawy ze skargi H. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zgłoszenia eksploatacji przydomowej oczyszczalni ścieków oddala skargę. Pismem z dnia 11 stycznia 2013 r., sprecyzowanym kolejnym pismem z dnia 31 stycznia 2013 r. H. Z. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. w sprawie zgłoszenia eksploatacji przydomowej oczyszczalni ścieków o przepustowości 0,145 m3 na dobę, położonej w R. ul. [...], domagając się stwierdzenia nabycia prawa jej eksploatacji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. zawiadomieniem z dnia 19 lutego 2013 r. przekazało wniosek Wójtowi Gminy K. wg właściwości. Decyzją z dnia [...] r. nr [...], podjętą na podstawie art. 152 ust. 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r., Nr 25, poz. 150 ze zm.), Wójt Gminy K. wniósł sprzeciw w sprawie rozpoczęcia eksploatacji przedmiotowej oczyszczalni ścieków, zlokalizowanej na działce nr 1 w R.. W uzasadnieniu organ powołał się na brak zgłoszenia budowy tej oczyszczalni w Starostwie Powiatowym w C. oraz fakt budowy sieci kanalizacji sanitarnej i oczyszczalni ścieków przez Gminę K. obejmujący ul. [...], przy której położona jest posesja H. Z. Nadto, wskazał na nieprzedłożenie przez wnioskodawcę dokumentów, z których wynikałby tytuł prawny do nieruchomości. W odwołaniu od decyzji H. Z. podniósł, że już w dniu 30 sierpnia 2012 r. dokonał zgłoszenia rozpoczęcia eksploatacji przydomowej oczyszczalni ścieków, do którego Wójt Gminy K. nie wniósł skutecznie sprzeciwu. Następnie pismami z dnia 8 listopada 2012 r. i z dnia19 listopada 2012 r. dokonał sprostowania określając przepustowość ścieków na 0,145 m3 na dobę, czego Wójt nie podważył. Stąd też wydaną decyzję odwołujący się uznał za manipulację. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, orzekło o uchyleniu decyzji organu I instancji i umorzeniu postępowania w sprawie zgłoszenia rozpoczęcia eksploatacji przedmiotowej oczyszczalni ścieków. Zdaniem Kolegium, pisma H. Z. z dnia 8 i 19 listopada 2012 r. odnosiły się do sprawy, zakończonej decyzją Kolegium z dnia [...] r., która dotyczyła przydomowej oczyszczalni ścieków o dobowej przepustowości powyżej 5m3, stąd za kolejne zgłoszenie należało uznać pismo z dnia 11 stycznia 2013 r., które przekazano organowi właściwemu w dniu 20 lutego 2013 r. Wniesienie sprzeciwu nastąpiło zatem w ustawowym 30-dniowym terminie, lecz Kolegium stwierdziło, że przywołane przez organ I instancji okoliczności nie zostały oparte na ustawowych przesłankach, wymienionych w art. 152 ust. 4a ustawy – Prawo ochrony środowiska. Nie wykazano również, aby dopuszczenie do funkcjonowania instalacji było sprzeczne z innym przepisem prawa powszechnie obowiązującego. Kolegium podniosło przy tym, że organ I instancji nie zbadał czy zgłoszenie dotyczyło lokalizacji tej samej oczyszczalni, wobec której organ ten wniósł sprzeciw, utrzymany w mocy decyzją Kolegium z dnia [...] r., na którą skarga została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w sprawie sygn. akt II SA/Gl 26/10. Nadto, organ odwoławczy dopatrzył się braków formalnych zgłoszenia, bowiem oprócz określenia rodzaju instalacji, jej lokalizacji i dobowej przepustowości, wnioskodawca nie zawarł w zgłoszeniu innych informacji, o których mowa w art. 152 ust. 2 ustawy. Jednakże organ I instancji zaniechał wezwania do uzupełnienia zgłoszenia w trybie art. 64 § 2 kpa. Uzupełnienie tych braków nie jest przy tym możliwe na obecnym etapie postępowania, bowiem upłynął już 30-dniowy termin na wniesienie sprzeciwu, gdyż wniesienie odwołania od decyzji o sprzeciwie nie spowodowało przedłużenia terminu materialnoprawnego. W takim stanie rzeczy Kolegium stwierdziło, że nie jest dopuszczalne uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji w celu usunięcia wskazanych uchybień. Stąd też, nie można mówić o skutecznym złożeniu zgłoszenia, a zatem brak było podstaw prawnych do wniesienia sprzeciwu, gdyż postępowanie było bezprzedmiotowe. Jednakże Kolegium stwierdziło nadto, że wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania w sprawie, nie stwarza po stronie odwołującego się prawa do legalnego użytkowania przydomowej oczyszczalni ścieków. W skardze do sądu administracyjnego H. Z. domagał się wydania rozstrzygnięcia umożliwiającego legalne użytkowanie przedmiotowej oczyszczalni. Skarżący podniósł, że Kolegium nie uwzględniło typu tej oczyszczalni, stanowiącej pionowy filtr piaskowy, do którego nie odnoszą się odległości wymagane prawem wobec tradycyjnych oczyszczalni. Do skargi dołączono mapę do celów projektowych. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. W pierwszym rzędzie wyjaśnić przyjdzie, że sąd administracyjny dokonuje kontroli aktów administracji w aspekcie ich zgodności z prawem, nie rozstrzygając spraw administracyjnych. Zatem wbrew żądaniom skarżącego nie było możliwe wydanie przez sąd rozstrzygnięcia umożliwiającego legalne użytkowanie przedmiotowej oczyszczalni ścieków, objętej zgłoszeniem z dnia 11 stycznia 2013 r. Dokonując zaś oceny zaskarżonej decyzji, skład orzekający nie stwierdził naruszenia prawa materialnego ani też uchybienia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Prawidłowo bowiem Kolegium wskazało na braki samego zgłoszenia oraz niewyjaśnienie przez Wójta Gminy K. kwestii, czy obecne zgłoszenie dotyczy tego samego obiektu, w stosunku, do którego dokonano skutecznego wniesienia sprzeciwu, co było przedmiotem postępowania przed tut. Sądem w sprawie sygn. akt II SA/Gl 26/10. Wskazanych braków nie był władny uzupełnić organ II instancji, rozpatrując odwołanie od decyzji Wójta Gminy K. wnoszącej sprzeciw ani też skarżący nie może złożyć dodatkowych wyjaśnień w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jako że sądowa kontrola sprawowana jest na podstawie stanu faktycznego i prawnego z daty wydania zaskarżonej decyzji, zatem późniejsza zmiana okoliczności sprawy nie może stanowić podstawy uwzględnienia skargi. Jak prawidłowo wskazało Kolegium, wymogi formalne zgłoszenia instalacji reguluje przepis art. 152 ust. 2 ustawy – Prawo ochrony środowiska, wyżej powołanej. I tak, zgłoszenie powinno zawierać: 1) oznaczenie wprowadzającego instalację, jego adres zamieszkania lub siedziby, 2) adres zakładu, na terenie którego prowadzona jest eksploatacja instalacji, 3) rodzaj i zakres prowadzonej działalności, w tym wielkość produkcji lub wielkość świadczonych usług, 4) czas funkcjonowania instalacji (dni tygodnia i godziny), 5) wielkość i rodzaj emisji, 6) opis stosowanych metod ograniczania wielkości emisji, 7) informację, czy stopień ograniczania wielkości emisji jest zgodny z obowiązującymi przepisami. Jednocześnie do zgłoszenia, przepis art. 64 § 2 kpa stosuje się odpowiednio. Oznacza to, że jeżeli zgłoszenie nie czyni zadość wymaganiom ustalonym w przepisie art. 152 ust. 2 ustawy, należy wezwać wnoszącego podanie (zgłoszenie) do usunięcia braków w terminie 7 dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. W niniejszej sprawie zgłoszenie skarżącego z dnia 11 stycznia 2013 r. określało jedynie położenie przydomowej oczyszczalni ścieków i ilość dobowej przepustowości. W zgłoszeniu tym, w żaden sposób nie wskazano jednak lokalizacji obiektu w konkretnym miejscu na działce przy ul. [...] w R., ani nie zawierało ono w ogóle opisu stosowanych metod oraz charakterystyki obiektu. W szczególności nie wiadomo też, czy chodzi o obiekt już funkcjonujący, czy też o nową instalację. Faktem jest, że skarżący uprzednio kilkakrotnie dokonywał zgłoszenia eksploatacji przydomowej oczyszczalni ścieków, lecz w każdym wypadku chodzi o odrębne postępowanie, zainicjowane konkretnym wnioskiem. Tak więc, nie można domniemywać, że zgłoszenie z dnia 11 stycznia 2013 r. dotyczy identycznej instalacji, jak w zgłoszeniu z dnia 30 sierpnia 2012 r. Stąd też obowiązkiem organu I instancji było wezwanie skarżącego do uzupełnienia braków ustawowych zgłoszenia. Jednak organ ten zaniechał zbadania dopełnienia wymogów zgłoszenia, określonych w art. 152 ust. 2 ustawy, wnosząc sprzeciw, który w ocenie Kolegium nie został oparty na przesłankach ustawowych. Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu odwoławczego, że w sytuacji, gdy ustawodawca obwarował 30-dniowym terminem dopuszczalność wniesienia sprzeciwu (art. 152 ust. 4 ustawy), po upływie tego terminu nie jest już możliwe wezwanie wnioskodawcy do uzupełnienia braków zgłoszenia w trybie art. 64 ust. 2 kpa. Nadto, skoro jedynie wniesienie sprzeciwu do zgłoszenia następuje w drodze decyzji administracyjnej, brak podstaw prawnych do wydania orzeczenia w formie decyzji, postanowienia bądź innego aktu z zakresu administracji, potwierdzającego przyjęcie zgłoszenia bez sprzeciwu. W takim wypadku przyjęcie zgłoszenia następuje zatem milcząco. Brak wydania decyzji o sprzeciwie w terminie 30 dni od dokonania zgłoszenia rodzi też skutek z mocy prawa – możliwość przystąpienia do eksploatacji (art. 152 ust. 4 ustawy). Zdaniem składu orzekającego, ocena skutków umorzenia postępowania w sprawie zgłoszenia wykracza poza ramy niniejszego postępowania. Regulacja prawna jest bowiem niekonsekwentna, skoro również pozostawienie zgłoszenia bez rozpoznania następuje milcząco. Jednak, aby możliwe było stwierdzenie skutku z art. 64 ust. 2 kpa, niezbędne jest uprzednie wezwanie do usunięcia braków podania w terminie 7 dni i pouczenie o skutkach zaniedbania. Zaskarżoną decyzją Kolegium orzekło zaś jedynie o umorzeniu postępowania wskutek odwołania od decyzji o sprzeciwie, co oznacza tylko tyle, że wobec zgłoszenia nie został wniesiony sprzeciw. O ile w takim stanie rzeczy skarżący rozpoczął eksploatację instalacji, to ocena skutków takiego działania możliwa jest jedynie w odrębnym postępowaniu na gruncie ustawy – Prawo ochrony środowiska, bądź też przed organem nadzoru budowlanego w trybie ustawy – Prawo budowlane. Oczywiście nie sposób też odmówić racji Kolegium, że z braku jakichkolwiek danych, co do rodzaju i charakterystyki przydomowej oczyszczalni ścieków, w obiektywny sposób nie będzie możliwe stwierdzenie, że chodzi o obiekt wymieniony w zgłoszeniu z dnia 11 stycznia 2013 r. Zatem przystępując do eksploatacji oczyszczalni skarżący niewątpliwie działać będzie na własne ryzyko wdrożenia postępowania, zakazującego mu wprowadzania ścieków do ziemi. W konsekwencji, skoro nie jest możliwe przesądzenie w niniejszej sprawie o legalności użytkowania oczyszczalni ścieków, skarga nie mogła odnieść skutku. Kolegium nie było wszak władne wydać innego rozstrzygnięcia niż utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji o wniesieniu sprzeciwu, co byłoby niekorzystne dla skarżącego w oczywisty sposób, bądź też uchylenie decyzji o sprzeciwie i umorzenie postępowania z mocy art. 105 § 1 kpa wobec upływu 30-dniowego terminu od daty zgłoszenia i niemożności wezwania skarżącego do uzupełnienia braków zgłoszenia, jak to uczyniło zaskarżoną decyzją. Z tych wszystkich względów skarga, jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). mw