II SA/Gl 910/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.), Protokolant specjalista Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji oddala skargę. Decyzją z dnia [...], nr [...] Starosta B. (dalej: Starosta) zatrzymał prawo jazdy M. C. (dalej: strona) do czasu ustania przyczyn zatrzymania, czyli przedłożenia orzeczenia potwierdzającego poddanie się wymaganemu badaniu lekarskiemu (na które został skierowany decyzją Starosty z [...]). W decyzji tej zobowiązano stronę do niezwłocznego złożenia prawa jazdy w Wydziale Komunikacji i Transportu. Ponadto poinformowano adresata decyzji, że w przypadku zatrzymania prawa jazdy na okres przekraczający 1 rok, warunkiem wydania prawa jazdy będzie uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji (egzamin teoretyczny i praktyczny). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej decyzją z dnia [...] decyzją nr [...] utrzymało w mocy ww. rozstrzygnięcie Starosty. W dniu 23 maja 2018 r. do organu I instancji wpłynęło orzeczenie lekarskie nr [...], stwierdzające brak przeciwwskazań lekarskich do kierowania pojazdami przez stronę. Z uwagi na to, że od dnia zatrzymania prawa jazdy, tj. 21 grudnia 2016 r., upłynął okres przekraczający rok, Starosta działając na podstawie art. 102 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, decyzją z dnia [...], nr [...], orzekł o skierowaniu M. C. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Następnie, w wyniku postępowania w sprawie wniosku o zwrot prawa jazdy, decyzją z dnia [...], nr [...] Starosta odmówił stronie wydania prawa jazdy. W odwołaniu od decyzji z dnia [...] strona wniosła o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania pierwszej instancji, względnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Przesłanka zatrzymania prawa jazdy, jaką miało być "prawdopodobieństwo niewystarczających predyspozycji do kierowania pojazdami", według ustaleń dokonanych w odrębnym postępowaniu okazała się fałszywa. Do wydania orzeczenia mogło dojść jedynie dlatego, że pomimo wyraźnego stanowiska skarżącego, organ I instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego i ograniczył się do potwierdzenia okoliczności przytaczanych przez inny organ. Ponieważ okoliczności te nie były prawdziwe, merytoryczne podstawy zatrzymania prawa jazdy zostały obalone. Tym samym pozbawienie uprawnień do kierowania pojazdami było legalne tylko w sensie proceduralnym, natomiast z punktu widzenia prawa materialnego było niedopuszczalne. Decyzją z [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej utrzymało w mocy w całości zaskarżone orzeczenie. Jak wyjaśniono w uzasadnieniu, powodem zatrzymania prawa jazdy nie była przesłanka wskazywana w odwołaniu, lecz niewykonanie nakazanych badań w terminie. Strona sama przyczyniła się do długotrwałego zatrzymania prawa jazdy, trwającego znacznie dłużej niż rok, poddając się z opóźnieniem nakazanym badaniom lekarskim. Zatrzymanie prawa jazdy nastąpiło w dniu 2.12.2017r., a przyczyna zatrzymania ustała dopiero od dnia 20.02.2018 r. Wskazano także, iż lekarz w drugiej instancji wyznaczył bardzo bliski termin następnego badania (20 sierpnia 2018 r.), a termin ten już upłynął; w związku z tym konieczne będzie powtórzenie badań lekarskich. W skardze z dnia 19 września 2018 r. M. C. (skarżący) , działając przez pełnomocnika, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji. W jego ocenie, zasadniczym dla sprawy problemem jest kwestia terminu początkowego okresu zatrzymania prawa jazdy. W decyzji Kolegium termin ten określono na 2 grudzień 2017 r. Być może chodzi tutaj o oczywistą omyłkę pisarską. Pomyłka ta jest jednak o tyle znamienna, że odnosi się właśnie do terminu początkowego biegu okresu zatrzymania prawa jazdy. Ponadto, organ zupełnie niewłaściwie pojmuje instytucję tzw. decyzji związanej. Taki status prawny decyzji nie upoważnia bowiem do pominięcia przez organ obowiązków przewidzianych w art. 75, 77 i 78 k.p.a. Ustawodawca przesądził możliwość prowadzenia dowodów przeciwko treści dokumentu urzędowego, a taki dokument stoi u podstawy rozstrzygnięcia na niekorzyść skarżącego. Twierdzi on, że badanie lekarskie było nie tylko niewiarygodne, ale także odpowiedni dokument jest sporządzony niezgodnie z zasadami reprezentacji instytucji opiniującej. Postanowieniem z dnia [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej, działając na podstawie art. 113 § 1 k.p.a., sprostowało oczywistą pomyłkę: w zdaniu "zatrzymanie prawa jazdy nastąpiło jednak w dniu: 2.12.2017 roku". Zastąpiono to datą: "21.12.2016". W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej wniosło o oddalenie skargi. W uzasadnieniu podtrzymano argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Powołano się także na ww. postanowienie z dnia [...], prostujące pomyłkę pisarską. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skarg oraz wskazaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie została podjęta z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 102 ust. 2 z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 978, dalej: ustawa), zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem upłynął okres przekraczający rok, warunkiem wydania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Przepis ten (zdanie drugie) pozostaje w związku z art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy, zgodnie z którym sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, którego była pozbawiona na okres przekraczający rok. Z zestawienia treści ww. przepisów wynika jednoznacznie, że jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem upłynął okres przekraczający rok, warunkiem wydania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Wobec tego, zwrot zatrzymanego prawa jazdy, którego kierowca był pozbawiony na okres przekraczający rok, uzależniony jest od uzyskania pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Ustawodawca jednoznacznie wskazał, że tą przesłanką jest upływ okresu przekraczającego rok liczony od dnia zatrzymania prawa jazdy. Dla spełnienia tej przesłanki istotne jest, aby to był okres ciągły, nieprzerwany przekraczający okres roku od dnia zatrzymania prawa jazdy. Natomiast nie ma prawnego znaczenia na jakiej podstawie prawnej doszło do zatrzymania prawa jazdy. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że decyzją z dnia [...] zatrzymano prawo jazdy kat. A,B wydane w dniu 16 kwietnia 2010 r. przez Starostę B. Przyczyną zatrzymania prawa jazdy było niewykonanie obowiązku poddania się badaniom lekarskim, na które skarżący został skierowany decyzją Starosty z [...], podjętą na podstawie art. 99 ust. 1 pkt. 2 lit b ustawy, ze względu na zastrzeżenia co do stanu jego zdrowia. W dniu 23 maja 2018 r. skarżący przedłożył orzeczenie lekarskie z 20 lutego 2018 r., wystawione przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu , stwierdzające brak przeciwwskazań lekarskich do kierowania pojazdami silnikowymi. Zatem przyczyna zatrzymania prawa jazdy ustała z dniem uzyskania informacji o wyniku tych badań przez Starostę, tj. 23 maja 2018 r. Wobec tego stan "zatrzymania" prawa jady trwał ponad rok, nawet jeśliby przyjąć, iż termin końcowy to dzień uzyskania orzeczenia lekarskiego (20 luty 2018 r.). Nie budzi wątpliwości wobec tego to, że tak długi okres zatrzymania prawa jazdy wyczerpuje hipotezę art. 102 ust. 2 w tej części, która dotyczy podstawy do wydania decyzji o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Od dnia zatrzymania prawa jazdy skarżącemu do ustania przyczyny zatrzymania upłynął okres przekraczający rok. Co za tym idzie, zachodziły pełne podstawy do wydania przez Starostę decyzji z dnia [...]. o skierowaniu skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji oraz do utrzymania w mocy tego rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy. Dla przedmiotowej sprawy nie ma znaczenia to, że skarżący uzyskał pozytywne orzeczenie uprawnionej jednostki medycznej o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, bowiem, jak wykazano wyżej, z punktu wodzenia normy zawartej w art. 102 ust. 2 ustawy istotny jest stan "zatrzymania" prawa jazdy, a nie przyczyny, które go spowodowały. W przepisie tym, co należy podkreślić , nie chodzi o nałożenie na kierującego pojazdem dodatkowej sankcji (obok zatrzymania prawa jazdy), ale o realizacje pewnych działań o charakterze prewencyjnym. Jeśli osobie takiej zatrzymano prawo jazdy i tym samym uniemożliwiono wykonywanie uprawnień z niego wynikających (kierowanie pojazdami po drogach publicznych) przez okres dłuższy niż rok, to zachodzi prawdopodobieństwo utraty pewnych umiejętności teoretycznych i praktycznych, warunkujących bezpieczny (nie tylko dla tej osoby) udział w ruchu drogowym. W związku z tym, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a, należało skargę oddalić.