II SA/Gl 910/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Protokolant specjalista Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2019 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę. Po rozpoznaniu wniosku skarżącej J. S. decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta M. przyznał jej świadczenie wychowawcze na małoletnią córkę W. S. w wysokości 500 zł miesięcznie na okres od 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 września 2017 r. Pismem z dnia 11 sierpnia 2019 r. Wojewoda Śląski powiadomił organ I instancji, że ojciec dziecka A. H. zamieszkuje na terenie [...], gdzie od [...] r. wykonuje działalność zawodową. W związku z tym od tego dnia do 30 września 2017 r. w zakresie świadczeń podlegał ustawodawstwu innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Zatem na mocy przepisów wspólnotowych skarżąca we wskazanym okresie była uprawniona na terenie [...] do świadczeń rodzinnych w odniesieniu do członków swojej rodziny, którzy zamieszkują w innym państwie, tak jakby zamieszkiwali oni na terytorium tego państwa. W tym stanie rzeczy organ I instancji pismem z dnia [...] r. powiadomił skarżącą o wszczęciu postępowania w sprawie uchylenia powyższej decyzji w związku z zastosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz pouczył o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i złożenia wyjaśnień w terminie 7 dni. Następnie decyzją z dnia [...] r. organ I instancji uchylił decyzję w sprawie świadczenia wychowawczego za okres od 1 stycznia do 30 września 2017 r. Po zacytowaniu treści art. 16 ust. 2 i 6 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2018 r. poz. 2134), organ administracji stwierdził bowiem, że w świetle pisma Wojewody, w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Zatem spełnione zostały ustawowe przesłanki do uchylenia decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń na rodzinę w innym państwie. W odwołaniu od decyzji skarżąca zarzuciła krzywdzące pozbawienie dziecka świadczenia wychowawczego, które zostało wydatkowane na potrzeby dziecka. Jednakże zaskarżoną decyzją odwołania nie uwzględniono. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, Kolegium po zrelacjonowaniu przebiegu postępowania, podzieliło bowiem pogląd tego organu, że w niniejszej sprawie ma zastosowanie art. 16 ust. 6 cyt. ustawy. Zatem organ ten nie był właściwy do przyznania świadczenia wychowawczego w okresie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Stąd też spełnione zostały ustawowe przesłanki do uchylenia decyzji w tej części. Wniosek skarżącej należy zaś przekazać Wojewodzie celem rozpatrzenia przez właściwy organ. Stąd też odwołania nie uwzględniono. W skardze do sądu administracyjnego skarżąca zarzuciła naruszenie: 1) zasady pierwszeństwa wypłacania świadczeń rodzinnych, wskazanej w art. 68 pkt b) iii Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. tj. miejsca zamieszkania dzieci, 2) art. 60 ust. 4 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania Rozporządzenia (WE) nr 883/2004, określającego procedury stosowania art. 67 i 68 rozporządzenia podstawowego. Skarżąca podniosła, że jako pierwsza złożyła wniosek o świadczenie wychowawcze. Wniosek w [...] został złożony później, co oznacza, że organ administracji przyznał świadczenie niezgodnie z przepisami unijnymi, skoro obie z córką zamieszkiwały w Polsce. Zgodnie z normami europejskimi, tytułem do poboru świadczenia wychowawczego w rozumieniu przepisów o koordynacji zabezpieczenia społecznego, jest miejsce zamieszkania dziecka. Zatem Kolegium nie uwzględniło faktu pierwszeństwa wniosku i miejsca zamieszkania dziecka. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. W toku rozprawy sądowej skarżąca podtrzymała skargę. Podała, że występując o świadczenie, nie wiedziała, iż ojciec córki mieszka w [...]. Przyznała, że otrzymała świadczenie tzw. [...], w tym za sporny okres, lecz w postępowaniu przed urzędem [...] przedłożyła zaświadczenie, że pobiera świadczenie wychowawcze w Polsce. Skarżąca okazała zaświadczenie z MOPS z dnia 2 stycznia 2017 r. Świadczenie otrzymała już po upływie okresu, na który przyznano je w Polsce. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. W świetle ustaleń Wojewody i twierdzeń samej skarżącej, w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki do uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia wychowawczego za wyżej wskazany okres. Wydanie takiej decyzji jest obligatoryjne z mocy art. 16 ust. 2 i 6 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, wyżej powołanej. Po wydaniu decyzji, przyznającej skarżącej prawo do tego świadczenia, stwierdzono bowiem, że ojciec dziecka przebywa i pracuje na terenie [...]. Wyjazd ten nie miał zatem charakteru pobytu turystycznego, czy leczniczego (art. 16 ust. 3 cyt. ustawy), co jedynie wyklucza uchylenie decyzji. Stosownie do art. 2 pkt 15 ustawy, przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, to przepisy unijne, która skarżąca przywołała w skardze. Celem stosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego jest rozwiązanie występujących przypadków kolizji norm i wyeliminowanie kumulacji świadczeń, a nie pozbawienie strony uprawnień do tych świadczeń. Akty te zawierają reguły pozwalające na unikanie negatywnych następstw podlegania systemom zabezpieczenia społecznego różnych państw w sytuacji, gdy osoby uprawnione do świadczeń objętych przepisami o koordynacji, podejmują pracę w jednym lub w kilku państwach członkowskich Unii. Umożliwiają ustalenie ustawodawstwa państwa, któremu podlega osoba pracująca lub prowadząca działalność za granicą (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 stycznia 2019 r. sygn. akt II SA/Sz 1074/18, LEX nr 2705627 oraz przywołane tam orzecznictwo). Oznacza to, że to Wojewoda ustala, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Dokonanie takich ustaleń obliguje organ do uchylenia uprzednio wydanej decyzji w sprawie świadczenia wychowawczego od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w zakresie świadczenia wychowawczego. Świadczenie wychowawcze należy traktować jako świadczenie rodzinne w rozumieniu rozporządzenia nr 883/2004. Przepisy unijne wykluczają pobieranie świadczeń rodzinnych w pełnej kwocie w różnych krajach. Uchylenie decyzji w trybie art. 16 ust. 6 ustawy, nie kończy jednak postępowania o przyznanie świadczenia wychowawczego. Oznacza jedynie zmianę właściwości organu. Wniosek podlega bowiem rozpatrzeniu przez wojewodę zgodnie z art. 16 ust. 7 ustawy. To wojewoda jest organem uprawnionym do rozpatrzenia sprawy o świadczenie wychowawcze w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego na podstawie art. 11 ustawy. Uchylenie decyzji w sprawie świadczenia wychowawczego nie oznacza zatem automatycznie, że świadczenie to nie przysługiwało za powyższy okres, za który skarżąca otrzymała takie świadczenie na terenie [...], co sama przyznała. Dla wyniku niniejszej sprawy bez znaczenia jest fakt, czy składając wniosek o przyznanie świadczenia skarżąca wiedziała o pobycie ojca dziecka za granicą. Niewątpliwie taką wiedzę posiadała już od dnia 1 stycznia 2017 r., skoro w dniu 2 stycznia 2017 r. legitymowała się już zaświadczeniem MOPS na użytek postępowania o przyznanie świadczenia rodzinnego na terenie [...]. Nieistotne jest też, że skarżąca znacznie później otrzymała świadczenie z urzędu [...], lecz obejmujące przedmiotowy okres oraz że nie zataiła przed tym organem faktu pobierania świadczenia wychowawczego w Polsce. Zmiana sytuacji w toku pobierania świadczenia wychowawczego jest bowiem również przesłanką uchylenia decyzji na podstawie art. 16 ust. 6 ustawy celem rozpoznania wniosku przez wojewodę jako organ właściwy z mocy art. 11. Miejsce zamieszkania skarżącej z dzieckiem wyznacza zaś właściwość danego wojewody. Podniesione przez skarżącą okoliczności mogą mieć znaczenie dopiero na etapie kolejnego rozpoznania jej wniosku przez właściwy organ w sytuacji, gdy ojciec dziecka przebywa i pracuje na terenie [...] i mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Zaskarżona decyzja nie narusza zatem prawa materialnego, ani też w toku postępowania organy administracji nie uchybiły regułom procedury w stopniu skutkującym wznowieniem postępowania, bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.). ec