II SA/Gl 916/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.),, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant st. sekretarz sądowy Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2010 r. sprawy ze skargi Z. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Pismem z dnia [...] r. Zastępca Prezydenta Miasta J., działając m.in. na podstawie § 6 ust. 1 pkt 1 uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w J. z dnia [...]r. w sprawie ustalenia zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy miasta J. skierował Z. Z. i R. Z. do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego przy ulicy [...] w J. Umowa została zawarta na czas określony do [...]r. Notatką służbową, spisaną w dniu [...]r., "A" w J. otwierając lokal nr [...] położony w budynku nr [...] przy ulicy [...] w J. , potwierdziła, iż nikt w nim nie zamieszkuje od dłuższego czasu, co przyznali także lokatorzy mieszkań sąsiednich. W dniu tym sporządzono także protokół zdawczo-odbiorczy tego lokalu z uwagą, że Z. Z. porzuciła przyznany jej lokal socjalny a jej miejsce pobytu nie jest znane. Wnioskiem z dnia [...]r. Dyrektor Miejskiego Zarządu Nieruchomości Komunalnych w J. zwrócił się do Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego w J. o wymeldowanie Z. Z. z lokalu mieszkalnego przy ulicy [...] w J. Po wszczęciu (pismem z dnia [...]r.) postępowania i przeprowadzeniu niezbędnego postępowania dowodowego decyzją z dnia [...]r. Nr [...] podjętą, z upoważnienia Prezydenta Miasta J. , na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), orzeczono o wymeldowaniu Z. Z. z pobytu stałego w lokalu położonym w J. przy ulicy [...] . W uzasadnieniu organ pierwszej instancji przedstawił ustalony stan faktyczny sprawy, a mianowicie wskazał, że umowa najmu lokalu socjalnego zawarta została na czas określony – do dnia [...] r. W [...] r. w przyznanym mieszkaniu zameldowała się m.in. Z. Z. i jej córka B. O., która następnie wymeldowała się z pobytu stałego w dniu [...]r. Od wiosny [...] r. w mieszkaniu tym nikt nie zamieszkiwał. Z. Z. wyprowadziła się, wywożąc meble i inne sprzęty. Przedmiotowe mieszkanie zostało komisyjnie otwarte i odebrane (protokół z dnia [...]r.), a następnie jako pustostan przekazane do zasiedlenia. W dniu [...]r. do podpisania umowy najmu skierowano M. C. Organ pierwszej instancji ustalił, iż zainteresowana opuszczając przedmiotowe mieszkanie udała się do córki, mieszkającej w N., a obecnie przebywa w Samodzielnym Publicznym Szpitalu Wojewódzkim w G., na Oddziale Psychiatrii Sądowej o Wzmożonym Zabezpieczeniu. Po zacytowaniu obowiązujących przepisów, a w szczególności art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ uznał, iż w przedmiotowej sprawie ustalony stan faktyczny uzasadnia wydanie decyzji o wymeldowaniu Z. Z. W ocenie organu udowodnione zostało, iż zainteresowana opuściła trwale przedmiotowy lokal i pomimo jego opuszczenia nie dopełniła obowiązku wymeldowania. Organ podniósł, iż podstawowym kryterium zamieszkiwania w lokalu jest ześrodkowanie w nim swoich interesów życiowych, co wynika także z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, a w przedmiotowej sprawie nie ma może o tym być mowy w przypadku lokalu nr [...] zajmowanego przez zainteresowaną. Mając na uwadze, iż ewidencja ludności ma odzwierciedlać stan rzeczywisty, a nie pozorowany, utrzymanie zameldowania osoby faktycznie niezamieszkałej w tym lokalu prowadziłoby wprost do fikcji meldunkowej i obejścia ustawy. W związku z powyższym należało orzec jak w sentencji przedmiotowej decyzji. Odwołanie od tej decyzji wniosła Z. Z. Wskazała, iż wymeldowanie jej z pobytu stałego w J. grozi jej bezdomnością i utratą możliwości podjęcia jakiejkolwiek pracy czy otrzymaniem pomocy społecznej z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. Dlatego też wniosła o ponowne rozważne rozpatrzenie jej sprawy i pozostawienie chociaż "tymczasowego meldunku". Dodała, że jest to dla niej bardzo istotne także dlatego, by posiadać dowód osobisty i w przyszłości móc wyjechać do córki do Niemiec. Rozpatrując złożone odwołanie, Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Zdaniem organu odwoławczego rozstrzygnięcie oparto na przepisie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a jako podstawę faktyczną przyjęto ustalenia potwierdzające opuszczenie lokalu przez zainteresowaną, bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. Stwierdzono bowiem, po zgłoszeniach dozorcy i mieszkańców budynku, że zainteresowana w przydzielonym lokalu nie zamieszkuje, a wobec powyższego lokal zabezpieczono i następnie przydzielono nowemu najemcy. Postępowanie przeprowadzone przez organ pierwszej instancji wykazało, że zainteresowana nie zamieszkuje przedmiotowym lokalu, a obecnie przebywa na Oddziale Psychiatrii Sądowej o Wzmożonym Zabezpieczeniu Samodzielnego Publicznego Szpitala Wojewódzkiego w G. W odpowiedzi na zarzuty zainteresowanej zawarte w odwołaniu organ wyjaśnił, iż dokonując oceny, czy zainteresowana osoba zamieszkuje w konkretnym lokalu obowiązany jest przede wszystkim ustalić gdzie koncentrują się jej sprawy życiowe i osobiste. Zamieszkiwanie jest to bowiem taki stan faktyczny, w którym osoba przebywa w określonym lokalu z zamiarem pobytu stałego, ma w nim zgromadzone swoje rzeczy osobiste i przedmioty majątkowe, jej codzienne potrzeby zaspokajane są w tym mieszkaniu, stanowiącym centrum jej życia domowego, w szczególności nocowania, stołowania się i wypoczynku po pracy. Organ dodał, że przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie wiążą się w żaden sposób możliwości zameldowania czy wymeldowania danej osoby z problematyką dotyczącą bezdomności, szansy na znalezienie pracy itp., zaś sprawy administracyjne prowadzone w przedmiocie ewidencji ludności mają na celu wyłącznie potwierdzenie faktycznego miejsca pobytu stałego lub czasowego. Organ wyjaśnił nadto odwołującej się, że przepisy ustawy (art. 37 ust. 1 pkt 4) dopuszczają możliwość wydania dowodu osobistego osobie nie posiadającej zameldowania na pobyt stały lub czasowy trwający dłużej niż 3 miesiące. W skardze do sądu administracyjnego Z. Z. nie zgadzając się z decyzją Wojewody [...] wskazała, że decyzja pozbawia ją stałego zameldowania, co utrudni jej korzystanie z pomocy społecznej. Dodała, że po wyjściu ze Szpitala musi gdzieś mieszkać i posiadać meldunek. Pismem procesowym z dnia [...]r. pełnomocnik skarżącej zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa w postaci art. 12 § 1, art. 75 i art. 76 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez przyjęcie, iż skarżąca opuściła w sposób trwały i dobrowolny zajmowany lokal, bez wnikliwego postępowania dowodowego, na podstawie tylko kserokopii notatki, wniosła o jej uchylenie i zasądzenie kosztów nie opłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazała, iż zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, przyjętym jako podstawa prawna zaskarżonej decyzji, dla jego zastosowania niezbędnym jest ustalenie, iż opuszczenie lokalu miało charakter trwały i dobrowolny. Stanowisko takie wynika także z orzecznictwa sądów administracyjnych. Tymczasem z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że Z. Z. przebywa na Oddziale Psychiatrii Sądowej Samodzielnego Szpitala Wojewódzkiego w G. , co powinno budzić wątpliwości co do dobrowolności i trwałości opuszczenia przez skarżącą dotychczasowego miejsca zamieszkania, jako że pobyt związany z leczeniem należy traktować jako pobyt czasowy. Pełnomocnik skarżącej dodatkowo wskazała, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie jest wyczerpujący, nie wyjaśnia bowiem czy skarżąca dobrowolnie opuściła zajmowany lokal. Nie można za wystarczający dokument przyjąć sporządzonej w sprawie notatki, a brak mebli czy innych sprzętów w lokalu nie świadczy o porzuceniu lokalu przez skarżącą, lecz o jej trudnej sytuacji materialnej, która zmusiła ją do wyprzedaży wszystkich sprzętów, aby zaspokoić podstawowe potrzeby życiowe. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej, powtarzając argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu [...]r. pełnomocnik skarżącej potrzymała zarzuty skargi oraz wyrażone w piśmie procesowym z dnia [...]r.. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa materialnego, ani też organy administracji nie uchybiły regułom postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1290 ze zm.), jedynie stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa, skutkuje uwzględnieniem skargi. Wyjaśnić też przyjdzie, iż decyzja o wymeldowaniu z pobytu stałego nie zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, zaś sądowa kontrola decyzji sprawowana jest wyłącznie w aspekcie legalności, co oznacza, iż sąd administracyjny nie jest władny brać pod uwagę sytuacji osobistej i zdrowotnej strony, czy też zasad współżycia społecznego. Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), celem ewidencji ludności jest m.in. rejestracja danych o miejscu pobytu osób. Osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Niedopełnienie powyższego wymogu ustawowego, przewidzianego w art. 15 ust. 1 cyt. ustawy, obliguje organ gminy do wydania na wniosek strony lub z urzędu, decyzji w sprawie wymeldowania (art. 15 ust. 2 cyt. ustawy). Ewidencja ludności polega bowiem wyłącznie na rejestracji danych o miejscu pobytu osób, zaś osoba przebywająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana wykonywać obowiązek meldunkowy określony w ustawie, w tym obowiązek wymeldowania w razie opuszczenia miejsca pobytu. Ewidencja ludności służy zatem rejestracji stanu faktycznego. Obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Ewidencja ludności służy także ochronie interesów samych zainteresowanych oraz ochronie praw osób trzecich. W analizowanej sprawie ustalono w sposób jednoznaczny, iż skarżąca została skierowana do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego położonego w J.przy ulicy [...] wraz z rodziną. Nie podlega sporowi, że zawarła taką umowę – umowę najmu lokalu socjalnego na czas określony do dnia [...]r., uzyskując prawo do zajmowania tego lokalu do wymienionego dnia [...]r. Ustalono również, że zamieszkiwała w tym lokalu do wiosny [...] r., kiedy opuściła go zabierając ze sobą wszystkie swoje rzeczy i sprzęty – (lokal pozostał pusty). Fakt ten potwierdzili mieszkańcy budynku nr [...] położonego w gaworzenie przy ulicy [...]w czasie wykonywania komisyjnego otwarcia lokalu nr [...] w tym budynku (patrz notatka służbowa z [...] r.), jak również sama skarżąca w swoich pismach a także Urząd Miasta i Gminy w N. w piśmie z dnia [...]r. – informując, iż Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w N. prowadził sprawę skarżącej oraz sam ten Ośrodek dodając, iż obecnie skarżąca przebywa w Samodzielnym Publicznym Szpitalu Wojewódzkim w G. na Oddziale Psychiatrii Sądowej o Wzmocnionym Zabezpieczeniu dla Kobiet (pismo z dnia [...]r.). W świetle powyższego nie może budzić wątpliwości fakt, iż skarżąca opuściła zajmowany w J. lokal i samodzielnie, w sposób nie przymuszony, udała się do córki mieszkającej w N. , gdzie nawet była czasowo zameldowana do [...]r. Zasadnie zatem orzekające w sprawie organy przyjęły, że skarżąca opuściła zajmowany lokal i uczyniła to w sposób świadomy, dobrowolny i trwały. Podnieść trzeba, iż z odwołania skarżącej wynika, że nie ma ona zamiaru powrócić do lokalu w J., do którego nawiasem mówiąc nie posiada już tytułu prawnego (umowa najmu skończyła się w [...]r.), a jej zamiarem jest wyjazd do córki, przebywającej w Niemczech ("żebym miała dowód osobisty i mogła wyjechać do córki do Niemiec"). Także w swojej skardze podstawowym problemem dla skarżącej pozostawała sprawa meldunku, by nie być osobą bezdomną i móc korzystać w pomocy społecznej, nie zaś kwestia faktycznego powrotu do zajmowanego lokalu mieszkalnego. W takiej, przedstawionej powyżej sytuacji, nie sposób przyjąć, aby organy administracji dokonały dowolnej oceny zebranego materiału dowodowego, co mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie podlega bowiem dyskusji fakt, iż skarżąca w przedmiotowym lokalu nie przebywa od wiosny [...]r, pozostając obecnie pacjentem Samodzielnego Szpitala Wojewódzkiego w G. na Oddziale Psychiatrii Sądowej o Wzmożonym Zabezpieczeniu. Nie można jednak uznać, by fakt obecnego pobytu skarżącej w Szpitalu świadczył o czasowości opuszczenia zajmowanego przez nią lokalu mieszkalnego w J. Z ustaleń organów jednoznacznie wynika, iż w lokalu tym skarżąca mogła przebywać, zgodnie z umową, do [...]r., faktycznie opuściła ten lokal wiosną [...] r., następnie zamieszkiwała wraz z córka w N., gdzie była zameldowana na pobyt czasowy do końca [...]r. a dopiero obecnie przebywa w Szpitalu i pobyt ten trwa nadal. Wreszcie, wyjaśnić przyjdzie, iż nie można podzielić zarzutu naruszenia przez organ przepisów procedury administracyjnej, gdyż co prawda skarżąca z racji pobytu w szpitalu nie została przesłuchana w charakterze strony, ani też nie była obecna przy czynnościach procesowych organu, jednak była informowana o toczącym się postępowaniu, kierowane były do niej pisma, na które udzielała odpowiedzi w sposób wybiórczy, składając np. odwołanie, a nie udzielając odpowiedzi na skierowane do niej zawiadomienie o wszczęciu postępowania czy pismo z dnia [...]r. W takim stanie rzeczy sąd administracyjny nie dopatrzył się naruszenia art. 10 § 1, a także art. 77 § 1, art. 80 czy art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego – w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.