II SA/Gl 917/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.C. (C.) na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Skarżący w skardze na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu powołując się na trudną sytuację materialną. Na podstawie nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz innych dokumentów, o które wnioskodawca był wzywany ustalono, że źródłem jego utrzymania się jest świadczenie emerytalne uzyskiwane w kwocie [...] zł netto miesięcznie. Skarżący jest właścicielem lokalu mieszkalnego o pow. [...] m2, samochodu osobowego marki [...] z [...] r. oraz garażu, którego dotyczy zaskarżona decyzja. Wnioskodawca posiada zgromadzone na rachunku bankowym oszczędności w wysokości [...] zł. Przeciętne wydatki związane z utrzymaniem się obejmują czynsz za lokal mieszkalny w wysokości [...] zł, opłaty za energię elektryczną w wysokości [...] zł (w rozliczeniu dwumiesięcznym), opłaty za usługi telekomunikacyjne w kwocie [...] zł oraz koszty zakupu gazu w wysokości [...] zł (w rozliczeniu dwumiesięcznym). Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. W istocie rzeczy jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się wyłącznie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Zasadność wniosku strony oceniana jest w dwóch aspektach - z jednej strony uwzględnienia się wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z pod uwagę brane są jej możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). W rozpoznawanej sprawie brak jest dostatecznych podstaw do przyjęcia, że J.C. jest osobą, dla której poniesienie kosztów sadowych i wydatków związanych ze skorzystaniem z usług adwokata jest obiektywnie niemożliwe. W pierwszej kolejności zauważyć przyjdzie, że twierdzenia o wyjątkowo ciężkiej sytuacji materialnej strony dyskwalifikuje fakt, iż posiada ona oszczędności w kwocie [...] zł. Środki te z powodzeniem pozwalają na pokrycie kosztów postępowania sądowego oraz na opłacenie usług fachowego pełnomocnika. Niepodobna bowiem przyjąć, że w takiej sytuacji Skarb Państwa winien zrezygnować z należnego dochodu zaś pozostali obywatele powinni ponieść koszty usług świadczonych dla skarżącego przez adwokata. Ponadto twierdzeniom o braku możliwości poniesienie kosztów sądowych przeczy również okoliczność posiadania pojazdu mechanicznego. Mając na względzie bardzo restrykcyjne kryteria przyznawania prawa pomocy w zakresie całkowitym nie można uznać, że dysponowanie tego rodzaju składnikiem majątku nie pozostaje bez wpływu na ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. Trudno założyć, że koszty utrzymania takiego pojazdu (zakup paliwa, ubezpieczenie, koszty napraw i przeglądów) będą uzasadniały odstąpienie od pobierania należnego wpisu i innych kosztów sądowych oraz pokrycie wydatków związanych z zastępstwem procesowym. Na koniec wreszcie zauważyć trzeba, że osoba powołująca się na wyjątkowo ciężką sytuację materialną winna w pierwszej kolejności sama poszukać sposobów zdobycia środków na pokrycie wspomnianych wyżej kosztów. Dopiero wówczas, gdy okaże się to niemożliwe lub wyjątkowo trudne uzasadnione jest oczekiwanie wsparcia ze strony Sądu. W rozpoznawanej sprawie, ze względu na wskazane wyżej okoliczności nie zachodzą podstawy do uznania, że skarżący zasługuje zarówno na zwolnienie od kosztów sądowych jak i na ustanowienie dlań adwokata z urzędu. W oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.