II SA/Gl 920/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Protokolant st. sekr. Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi M. S. i L. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] r. A. S. zwrócił się o wymeldowanie żony M. S. wraz z małoletnim synem L. S. z pobytu stałego w mieszkaniu przy ul. [...] w S. Podał, że między małżonkami toczy się sprawa rozwodowa a żona wraz z dzieckiem przebywa u rodziców w O. Przeprowadzone zostały oględziny mieszkania, w których M. S., prawidłowo zawiadomiona, nie brała udziału. Stwierdzono, że w mieszkaniu brak jest rzeczy M. S. i dziecka. W piśmie z dnia [...] r. M. S. wyjaśniła, że w styczniu [...] r. została z dzieckiem wyrzucona z mieszkania przez męża, który pozbawił ją także kluczy do mieszkania. Przebywa zatem wraz z dzieckiem u rodziców, pobyt ten ma jednak charakter tymczasowy, albowiem ma prawo mieszkać w mieszkaniu w S. Organ pismem z dnia [...] r. poinformował skarżącą, że w przypadku naruszenia posiadania mieszkania jest uprawniona do wszczęcia postępowania przed Sądem Rejonowym w S. o przywrócenie naruszonego posiadania oraz wezwał do podania, czy z pozwem takim wystąpiła. W odpowiedzi skarżąca ponownie podała, że została zmuszona do opuszczenia mieszkania. Organ I instancji zwrócił się równocześnie do Sądu Rejonowego w S. o udzielenie informacji, czy z pozwu M. S. toczy się postępowanie w przedmiocie przywrócenia naruszonego posiadania. Sąd poinformował pismem z dnia [...] r., że powództwo takie w okresie od [...] do [...] r. nie wpłynęło. Ustalono również w oparciu o informację Sądu Okręgowego w K., że pomiędzy stronami toczy się z powództwa A. S. sprawa rozwodowa i nie jest rozpatrywana sprawa o utrudnianie korzystania z mieszkania przez A. S. Przesłuchana w charakterze strony skarżąca M. S. podtrzymała argumenty odnoszące się do braku dobrowolności w opuszczeniu mieszkania. A. S. podał, że odwiedza syna w O. a żona pracuje tam w szkole. Jak wynika z akt sprawy, nieprawomocnym wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w K. rozwiązał przez rozwód małżeństwo stron z winy powoda. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent S. orzekł o wymeldowaniu M. S. i małoletniego L. S. z pobytu stałego w S. przy ul. [...]. W podstawie prawnej decyzji podano art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.). W uzasadnieniu natomiast wskazano, że skarżąca wraz z synem opuściła miejsce zameldowania w styczniu [...] r. i aktualnie przebywa u rodziców. Wobec zarzutów o braku dobrowolności w opuszczeniu mieszkania została poinformowana o przysługujących środkach prawnych służących przywróceniu naruszonego posiadania, jednakże ze środków tych nie skorzystała. W tej sytuacji organ uznał, że spełnione zostały przesłanki wymeldowania strony. W złożonym odwołaniu M. S. podała, że nie mieszka i nie zamierza mieszkać w mieszkaniu w S. Przyznała, że pracuje i wraz z dzieckiem mieszka w O. Nie opuściła jednak mieszkania dobrowolnie, rozwód został orzeczony z winy męża. Podniosła, że zamierza dokonać podziału majątku dorobkowego, stąd postępowanie w sprawie wymeldowania winno być wstrzymane. Do odwołania dołączono kopię wniosku skierowanego do sądu cywilnego o podział majątku, w skład którego wnioskodawczyni zaliczyła przedmiotowe mieszkanie. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda S. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podano, że zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ wydaje decyzję o wymeldowaniu osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania. Postępowanie dowodowe wykazało, że przesłanki te zostały spełnione. Wyjaśniono także, że organy meldunkowe nie badają kwestii uprawnień do mieszkania, lecz jedynie ustalają, czy doszło do opuszczenia mieszkania. Odnosząc się do zarzutu braku dobrowolności w opuszczeniu mieszkania wskazano, że nie ma on przesądzającego znaczenia w sprawie, albowiem strona nie skorzystała ze środków prawnych mogących usunąć stan bezprawności. Organ podkreślił, że skarżąca zadeklarowała w istocie brak woli powrotu do mieszkania, jednakże negowała dopuszczalność wymeldowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy o podział majątku. W tym zakresie wyjaśniono, że ewidencja ludności służy wyłączanie rejestracji miejsca pobytu osób, nie ma związku z tytułem prawnym do lokalu i nie wpływa w żaden sposób na sferę uprawnień majątkowych. Wniesienie wniosku o podział majątku nie może też zostać zakwalifikowane jako podjęcie działań umożliwiających powrót do przedmiotowego lokalu. W postępowaniu cywilnym sąd orzeka bowiem o prawie do lokalu a nie o faktycznym w nim zamieszkiwaniu. W skardze do sądu administracyjnego M. S. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podała, że nie starała się o powrót do lokalu, albowiem nie wiedziała, że służą jej takie środki. Potwierdziła, że nie zamierza z dzieckiem powtórnie zamieszkać w lokalu, jednakże nie nastąpił jeszcze podział majątku i obawia się, że po wymeldowaniu nie będzie mogła wejść do mieszkania. Podkreśliła, że nie posiada miejsca stałego zameldowania a opuszczenie mieszkania zostało wymuszone przez męża, który wyrzucił ją z niego wraz z dzieckiem. W odpowiedzi na skargę Wojewoda S. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty podane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: Ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych przewiduje ewidencjonowanie przez właściwe organy miejsca pobytu osób, nakładając na nie obowiązek meldunkowy. Obowiązek ten polega, zgodnie z art. 4 ustawy, m.in. na zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego, jak i na wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego. Regulacja ta jest pochodną funkcji, jaką spełnia z założenia ewidencja ludności. Jej zadaniem jest odnotowywanie miejsca pobytu poszczególnych osób. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wymeldowania nie pozostaje zatem w związku z kwestią posiadania prawa do lokalu. O zameldowaniu przesądza stan faktyczny, polegający na rzeczywistym zamieszkiwaniu danej osoby pod określonym adresem. Dokonanie wymeldowania nie jest równoznaczne z utratą tytułu prawnego do lokalu. Z tego względu nie można podzielić przekonania skarżącej, że wydane rozstrzygnięcie o wymeldowaniu jest przedwczesne, albowiem postępowanie winno zostać zawieszone do czasu zakończenia postępowania dotyczącego podziału majątku dorobkowego. Orzeczenie to może rozstrzygać, któremu z małżonków przysługuje prawo do lokalu, co w przypadku powrotu do mieszkania uzasadnia dokonanie czynności zameldowania, potwierdzającego miejsce pobytu osoby. W przypadku osoby opuszczającej miejsce pobytu stałego lub czasowego, obowiązek meldunkowy polega na dokonaniu wymeldowania (art. 15 ust. 1 ustawy). Jeżeli strona takiego obowiązku nie dopełni, wówczas zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy, organ gminy na wniosek lub z urzędu wydaje decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przesłanką decyzji jest opuszczenie przez osobę miejsca stałego zameldowania. Okoliczność ta w sprawie jest w istocie bezsporna, skarżąca przyznała, że pracuje i mieszka poza S. Istotnie w orzecznictwie podkreśla się, że opuszczenie miejsca zameldowania winno mieć charakter dobrowolny i trwały, przy czym za dobrowolne uważa się także opuszczenie pod presją, jeżeli osoba zmuszona do opuszczenia zaniechała ochrony naruszonego posiadania. Odnosząc się do tej kwestii skarżąca podnosiła, że opuszczenie to nie miało charakteru dobrowolnego. Przeprowadzone postępowanie wykazało równocześnie, że organ I instancji wskazał stronie na możliwość wszczęcia postępowania skierowanego przeciwko skutkom wymuszonego opuszczenia mieszkania, skarżąca nie podjęła jednak prób powrotu do mieszkania. Zadeklarowała ona jednocześnie, że nie zamierza do mieszkania powrócić. W kontekście tych ustaleń organów za uzasadnioną należy uznać tezę, że w sprawie doszło do trwałego opuszczenia przez skarżącą miejsca stałego zameldowania, uzasadniającego zmianę w zapisach ewidencji ludności i wymeldowanie. Mając na względzie podaną argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.