II SA/Gl 928/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Protokolant starszy sekretarz sądowy Damian Szczurowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi K. L. (L.) na czynność Starosty Kłobuckiego z dnia 14 maja 2024 r. nr GKK.6640.544/2024 w przedmiocie dokonania aktualizacji danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; 2. zasądza od Starosty Kłobuckiego na rzecz skarżącego kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z 17 czerwca 2024 r. K. L. (dalej jako skarżący) reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na czynność materialno- techniczną dokonaną 14 maja 2024 r. przez Starostę K. polegającą na dokonaniu zmian w danych ewidencyjnych gruntów i budynków poprzez wpisanie w miejsce jedynej wyodrębnionej w ewidencji działki gruntów nr [...] trzech nowych działek gruntu o numerach [...], [...] i [...] z pominięciem formy decyzji administracyjnej ora z pominięciem procedury wcześniej wydanej decyzji innego organu (wójta) o zatwierdzeniu podziału nieruchomości. Takie działanie w ocenie wnoszącego skargę narusza postanowienia art. 24 ust. 2b pkt. 1 lit. h w związku z art. 20 ust. 2b ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Ponadto działaniu organu zarzucono dokonanie zmian w ewidencji gruntów i budynków polegających na wprowadzeniu w miejsce jednej działki trzech nowych, dokonując tym samym dowolnego, według własnego uznania co do przebiegi granic, podziału dotychczasowej nieruchomości o jednolitym prawnie charakterze na trzy nowe nieruchomości z pominięciem wymaganej procedury, co stanowi naruszenie postanowień art. 96 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W konsekwencji wystąpiono o stwierdzenie bezskuteczności wskazanej czynności i o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania w tym zastępstwa procesowego. W motywach wniesionej skargi przedstawiono działania podejmowane przez organ administracji publicznej jak również wskazano na konsekwencje działań podjętych przez ten organ, a związanych ze statusem prawnym spornej nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Starosta K. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wystąpił o uwzględnienie wniesionej skargi i o uznanie bezskuteczności dokonanej czynności materialno-technicznej. W motywach odpowiedzi przywołano stanowisko skarżącego zaprezentowane w skardze a następnie przedstawiono działania i podejmowane w sprawie rozstrzygnięcia, w tym także podejmowane przez Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i kartograficznego w Katowicach. Realizując wskazania zawarte w rozstrzygnięciu organu odwoławczego z 9 stycznia 2024 r. wystąpiono do jednostki wykonawstwa geodezyjnego o przeprowadzenie stosownych pomiarów. Do zasobu geodezyjnego i kartograficznego 30 kwietnia 2024 r. przyjęte zostało stosowne opracowanie i w ocenie organu administracji powinno ono stanowić podstawę dla dokonania stosownych zmian. Jednakże mając na uwadze argumentację zaprezentowaną w skardze organ administracji wnosi o jej uwzględnienie. W trakcie rozprawy odbytej przed tutejszym Sądem pełnomocnik organu zmienił stanowisko w sprawie i wystąpił o oddalenie skargi. Podkreślił, że czynność ta wykonana została w następstwie sporządzenia operatu przez uprawnionego geodetę na zlecenie organu pierwszej instancji. Udzielenie tego zlecenia wynikło z konieczności realizacji obowiązków nałożonych na organ we wcześniejszych decyzjach administracyjnych wydawanych w tej sprawie. Nowo utworzone działki mają precyzyjnie wyznaczone granice i wynikają one z przygotowanej dokumentacji geodezyjnej. Ponadto podkreślono, że przedmiotowa nieruchomość jest współwłasnością, w której Skarb Państwa posiada ¼, a pozostała część przynależy do skarżącego i innej osoby, w przypadku, której stwierdzono nieważność aktu własności ziemi. W replice na wystąpienie pełnomocnika organu pełnomocnik skarżącego podtrzymał zarzuty sformułowane we wniesionej skardze. W wyznaczonym terminie pełnomocnik organu uzupełnił brak formalny związany z jego reprezentacją przez sądem administracyjnym, tym samym stanowisko przez niego prezentowane w trakcie rozprawy mogło został uwzględnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje; Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), wynika, że w przypadku, gdy sąd uwzględnia skargę na akt lub czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt. 4 powyższej ustawy uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności, przy czym odpowiednio stosuje się postanowienia art. 145 § 1 pkt. tej ustawy a zatem, podejmuje takie rozstrzygnięcie jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie zauważyć, że skarga została uwzględniona. Sąd działając w oparciu o treść 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie jest związany skargą i zamieszczonymi w niej zarzutami, jak również nie jest związany stanowiskiem organu administracji wyrażonym w odpowiedzi na skargę. W rozpoznawanej sprawie Sąd dokonał analizy przedłożonych mu akt administracyjnych i uznał, że stanowisko prezentowane w skardze i w odpowiedzi na skargę zasługuje na uwzględnienie. Zmiana stanowiska przez pełnomocnika organu w trakcie rozprawy przeprowadzonej przed tutejszym Sądem, jak również zaprezentowana argumentacja, nie wpłynęła końcową ocenę podjętego rozstrzygnięcia. Stosownie do postanowień art. 24 ust. 2b pkt. 1 lit. h ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie: dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b tej ustawy. Zgodnie z przywołanym przepisem wykazanie w ewidencji gruntów i budynków podmiotów, o których mowa w ust. 2 pkt 1 lit. b powoływanej ustawy, może nastąpić w wyniku przeprowadzenia modernizacji tej ewidencji lub w ramach bieżącej jej aktualizacji przeprowadzonej w drodze decyzji administracyjnej. W świetle powyższego rozważyć należy, czy w rozpoznawanej sprawie wyczerpane zostały przesłanki wydania spornej czynności materialno-technicznej. Art. 24 ust. 2b ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne wymienia 9 przesłanek, których wystąpienie będzie uprawniało organ pierwszej instancji do aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w drodze czynności materialno-technicznej. W przywołanej formie wpisu dokonuje się na podstawie: przepisów prawa; wpisów w księgach wieczystych; prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu; ostatecznych decyzji administracyjnych; aktów notarialnych; aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych; zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu; wpisów w innych rejestrach publicznych; dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b. Z wymienionego katalogu przesłanek uprawniających dokonanie wpisu do przedmiotowej ewidencji, w rozpoznawanej sprawie na uwagę zasługuje ostatnia z nich, albowiem wszystkie pozostałe w sprawie tej nie mogą być zastosowane. Zgodnie z tą ostatnią przesłanką sformułowaną w art. 24 ust. 2b pkt. 1 lit. h ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie: dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b tej ustawy. Oznacza to, że dokumentacja stanowiąca podstawę dokonania przywoływanego wpisu musi zostać sporządzona w ramach stosownej modernizacji tej ewidencji lub też w ramach bieżącej aktualizacji dokonywanej w drodze decyzji administracyjnej. W rozpoznawanej sprawie żadna z tych okoliczności nie ma miejsca, albowiem jak wynika z oświadczenia pełnomocnika organu złożonego w trakcie rozprawy przed tutejszym Sądem dokumentacja geodezyjna przedmiotowej nieruchomości została wykonana w następstwie wskazań ze strony organu odwoławczego, uchylającego decyzję organu pierwszej instancji. W tej sytuacji pozostaje jedynie forma decyzji administracyjnej, a w rozpoznawanej sprawie wpis dokonany został w oparciu o przywołany opracowanie sporządzone przez uprawnionego geodetę na zlecenie organu administracji. Z treści przywołanych przepisów wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że wykazania zmian w ewidencji gruntów i budynków w przypadku wystąpienia sytuacji wskazanych w tym przepisie wymaga wydania decyzji administracyjnej. Stanowisko takie jest prezentowane we wniesionej skardze oraz w przywołanym w niej orzecznictwie sądów administracyjnych. Z takim stanowiskiem, pierwotnie zgodził się, w odpowiedzi na skargę organ, który dokonał wskazanej czynności, jednakże w trakcie postępowania zmienił swoje stanowisko. Argumentacja przemawiająca za zmianą stanowiska organu administracji wypowiadającego się w sprawie nie daje podstaw dla jego uwzględnienia, ponieważ nie odwołuje się do przesłanek wynikających z przepisów prawa, a do wskazań zamieszczonych w uzasadnieniu decyzji organu wyższego stopnia. W świetle powyższego czynność Starosty K. z 14 maja 2023 r. obarczona jest naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu uzasadniającym uwzględnienie wniesionej skargi, a tym samym wyczerpane zostały przesłanki jej uwzględnienia. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do postanowień art. 200 w związku z art. 205 § 3 i art. 210 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Równocześnie Sąd wyjaśnia, że nie zasądzono kosztów dojazdu pełnomocnika do siedziby sądu, albowiem z postanowień art. 205 § 2 powyższej ustawy wynika, że zwrot kosztów dojazdu przysługuje wyłącznie w przypadku nakazanego osobistego stawiennictwa w sądzie. W rozpoznawanej sprawie w zarządzeniu z 8 listopada 2024 r. takiego obowiązku nie nałożono na pełnomocnika skarżącego, lecz został on jedynie poinformowany o terminie rozprawy i składzie rozpoznającym sprawę oraz o osobie sędziego zastępcy. Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji.