II SA/Gl 930/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2009 r. sprawy ze skargi małoletniej D. Z. reprezentowanej przez matkę I. W. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie wymeldowania oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r., zawierającą prawidłowe pouczenie o trybie i terminie wniesienia odwołania, Burmistrz C. orzekł o wymeldowaniu małoletniej D. Z. z pobytu stałego w C. w budynku przy ul. [...]. Decyzja została doręczona na adres I. W., przedstawicielki ustawowej małoletniej i odebrana w dniu [...] r. przez dorosłego domownika, R. Z., syna I. W. Pismem z dnia [...] r. I. W. wniosła odwołanie od tej decyzji. Pismo zostało złożone w siedzibie organu w dniu [...] r. Odwołanie zostało przez organ I instancji przesłane do organu wyższego stopnia wraz z pismem przewodnim z dnia [...] r., w którym podano, że odwołanie zostało złożone po terminie. Pismo to zostało doręczone także I. W. w dniu [...] r. W aktach brak jest jednak dowodów, że skarżąca podjęła w związku z tą wiadomością jakieś działania, w szczególności czy złożyła wniosek o przywrócenie terminu. Zaskarżonym postanowieniem Wojewoda [...] stwierdził wniesienie odwołania z uchybieniem terminu, podając w podstawie prawnej art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.). W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że decyzja została prawidłowo doręczona w sposób określony w art. 43 k.p.a. w dniu [...] r., w związku z czym termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem [...] r. Po tej dacie decyzja ustala się ostateczna. Odwołanie zostało wniesione po terminie w dniu [...] r. a strona nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu. W skardze do sądu administracyjnego I.W. zwróciła się o uchylenie postanowienia Wojewody i przywrócenie jej terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Podała, że po otrzymaniu pisma informującego o przekazaniu odwołania Wojewodzie [...], zawierającego uwagę o wniesieniu odwołania po terminie, zwróciła się z zapytaniem do pracowników urzędu co ma w tej sytuacji zrobić, lecz nie uzyskała wiążącej odpowiedzi. Zarzuciła, że z art. 43-44 k.p.a. wynika zasada, że pisma winny być doręczane adresatom do rąk własnych. Doręczenia zastępcze, jako wyjątek od zasady, winny być stosowane z dużą ostrożnością. Podała, że jest matką samotnie wychowująca dwójkę dzieci, pracuje w sklepie w systemie dwuzmianowym. Przesyłkę syn przekazał jej dopiero [...] r. i od tej daty skarżąca liczyła termin do wniesienia odwołania. Organ nie pouczył jej o treści przepisu art. 58 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wyjaśnić skarżącej, że sąd administracyjny uprawniony jest wyłącznie do kontroli zgodności z prawem rozstrzygnięć wydawanych przez organy administracji. Taki zakres kompetencji sądów administracyjnych wynika z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). W razie braku naruszenia prawa przez organ sąd skargę oddala, natomiast stwierdzając naruszenie prawa, sąd uprawniony jest do uchylenia lub stwierdzenia nieważność wydanego przez administrację aktu. Sąd natomiast nie jest uprawniony do zastępowania organów administracji i wydawania rozstrzygnięć w sprawach administracyjnych. W konsekwencji Sąd nie mógł rozpoznać wniosku skarżącej o przywrócenie jej terminu do wniesienia odwołania, nie należy to bowiem do kompetencji sądu. Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu administracyjnym należy do organów administracji i to do nich, na odpowiednim etapie postępowania, wniosek taki winien być złożony. Tylko bowiem organ odwoławczy może przywrócić termin do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji, o czym stanowi art. 59 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego. Badając zaskarżone postanowienie Sąd doszedł do przekonania, że nie naruszono nim przepisów prawa, a tylko taka sytuacja może stanowić podstawę do uchylenia rozstrzygnięcia organu administracji, zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Decyzja organu I instancji została skarżącej doręczona prawidłowo. Doręczenia w procedurze administracyjnej regulują przepisy rozdziału 8 kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 40 k.p.a. pisma dla osoby reprezentowanej przez przedstawiciela, co ma miejsce w niniejszym przypadku, doręcza się temu przedstawicielowi. I. W., jako przedstawicielka ustawowa małoletniej strony, jest osobą fizyczną. Stosownie zatem do przepisu art. 42 § 1 k.p.a. pisma winny być jej doręczane w mieszkaniu lub miejscu pracy. Wysłanie pisma za pokwitowaniem przez pocztę na adres zamieszkania było działaniem odpowiadającym przepisom prawa. Kolejną kwestią jest odbiór tak przesłanego pisma. Istotnie z art. 42 § 1 k.p.a. wynika zasada osobistego doręczenia pisma adresatowi. Jeżeli jednak doręczyciel nie zastanie adresata w jego miejscu zamieszkania, doręczenie może nastąpić w sposób określony w art. 43 k.p.a. Przepis ten przewiduje kilka przesłanek, które muszą być spełnione, aby doręczenie było skuteczne. Po pierwsze, pismo powinno być doręczone za pokwitowaniem. Po wtóre, jeśli doręczane jest domownikowi, winien być on osobą pełnoletnią, nadto winien podjąć się doręczenia pisma adresatowi. Dopiero brak możliwości doręczenia pisma do rąk dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcy domu, możliwe jest zastosowanie trybu "awizowania" pisma i pozostawienia go w placówce pocztowej do odbioru przez adresata. W badanym przypadku pismo zostało odebrane przez dorosłego domownika adresata, syn I. W. w dacie odbioru był już osobą pełnoletnią, jak zostało bowiem podane w złożonym do sądu wniosku o przyznanie prawa pomocy, R. Z. urodził się [...] r. zaś doręczenie decyzji organu I instancji miało miejsce [...] r. Nie jest również negowane w sprawie, że R. Z. wywiązał się z obowiązku i przekazał przesyłkę matce. Jak wskazano w skardze, nastąpiło to [...], zatem znacznie przed upływem terminu do wniesienia odwołania. W skardze I. W. przyznała, że uchybienie w istocie spowodowane zostało nie wadliwym doręczeniem, ale wadliwym obliczeniem przez nią okresu terminu. Na okoliczność tę nie miała jednak wpływu działalność organu. W pouczeniu doręczonej decyzji wyraźnie podano, że odwołanie może być wniesione w terminie 14 dni od doręczenia. Osoba biorąca udział w postępowaniu administracyjnym winna dołożyć należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw. Działanie zasady ignorantia iuris nocet w postępowaniu administracyjnym jest złagodzone, na organach ciąży obowiązek informowania i pouczania stron m. in. o stanie prawnym. Organ o terminie prawidłowo pouczył. Brak jest podstaw do przyjęcia, że pouczenie to mogło być niezrozumiałe do odbiorcy o przeciętnym poziomie wykształcenia i doświadczenia życiowego i w efekcie skutkować liczeniem terminu nie od daty doręczenia przez organ lecz zapoznania się z pismem przez adresata. Brak jest w aktach również jakichkolwiek śladów aktywności strony po uzyskaniu wiedzy o tym, że odwołanie została zakwalifikowane jako wniesione z uchybieniem terminu. Z tego powodu zarzuty skargi, że organ zignorował pytania przedstawicielki strony o możliwe sposoby przeciwdziałania skutkom uchybienia terminu, nie mogły być uznane za wiarygodne i nie mogły odnieść skutku. Mając na uwadze podane okoliczności i argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.