II SA/Gl 931/24
WyrokWSA w Gliwicach2024-11-27
Skład orzekający: Stanisław Nitecki, Grzegorz Dobrowolski, Wojciech Gapiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prawo rodziny zastępczej do świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania osoby pełnoletniej, która przebywała w pieczy zastępczej, jest warunkowane realizacją przez tę osobę postanowień indywidualnego programu usamodzielnienia, czy też wystarczy samo podjęcie lub kontynuowanie przez nią formalnej edukacji?Ratio decidendi
Prawo rodziny zastępczej do świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania osoby pełnoletniej przebywającej w pieczy zastępczej jest uzależnione od kontynuowania przez tę osobę nauki, a nie od realizacji indywidualnego programu usamodzielnienia. Niska frekwencja lub złe wyniki w nauce nie wpływają na prawo do świadczenia, lecz mogą mieć znaczenie dla pomocy na kontynuowanie nauki.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania pełnoletniej osoby (Wychowanki) przebywającej w pieczy zastępczej. Organ I instancji i organ odwoławczy uznały, że świadczenie nie przysługuje za pewne okresy z powodu niespełnienia warunków dotyczących nauki i frekwencji, w tym realizacji indywidualnego programu usamodzielnienia. Skarżąca kwestionowała te ustalenia, argumentując, że formalna kontynuacja edukacji powinna wystarczyć do przyznania świadczenia.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 listopada 2024 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 29 kwietnia 2024 r. nr SKO.PS/41.5/68/2024/1689 w przedmiocie pokrycia kosztów utrzymania osoby, która osiągnęła pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 11 grudnia 2023 r. nr [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej – organ odwoławczy, Kolegium) decyzją z dnia 29 kwietnia 2024 r. nr SKO.PS/41.5/68/2024/1689, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 - dalej k.p.a.), po rozpoznaniu odwołania E.P. (dalej – Skarżąca), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. (dalej – organ I instancji) z dnia 11 grudnia 2023 r. nr [...] zmieniającą z dniem 1 marca 2023 r. decyzję nr [...] z dnia 21 października 2022 r. w sprawie przyznania świadczeń na pokrycie kosztów utrzymania osoby, która osiągnęła pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej, tj. A.P. (dalej – Wychowanka) w ten sposób, że:
1) przyznał Skarżącej świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania osoby, która osiągnęła pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej na okres: od dnia 1 marca 2023 r. do dnia 10 marca 2023 r. w kwocie 383,55 zł miesięcznie;
2) przyznał Skarżącej świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania osoby, która osiągnęła pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej na okres: od dnia 1 kwietnia 2023 r. do dnia 31 maja 2023 r. w kwocie 1.189 zł miesięcznie;
3) przyznał Skarżącej świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania osoby, która osiągnęła pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej na okres: od dnia 1 października 2023 r. do dnia 30 września 2026 r. w kwocie 1.361 zł miesięcznie.
Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Prezydent Miasta decyzją z dnia 21 października 2022 r. nr [...] przyznał Skarżącej świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania osoby, która osiągnęła pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej na okres: od dnia 1 października 2022 r. do dnia 30 września 2025 r. w kwocie 1.189 zł miesięcznie.
Decyzją z dnia 26 kwietnia 2023 r. organ I instancji nr [...] zmienił z dniem 1 marca 2023 r. decyzję nr [...] z dnia 21 października 2022 r. w ten sposób, że:
1) przyznał Skarżącej świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania osoby, która osiągnęła pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej na okres: od dnia 1 marca 2023 r. do dnia 10 marca 2023 r. w kwocie 383,55 zł miesięcznie;
2) przyznał Skarżącej świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania osoby, która osiągnęła pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej na okres: od dnia 1 kwietnia 2023 r. do dnia 31 maja 2023 r. w kwocie 1.189 zł miesięcznie;
3) przyznał Skarżącej świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania osoby, która osiągnęła pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej na okres: od dnia 1 czerwca 2023 r. do dnia 31 stycznia 2025 r. w kwocie 1.361 zł miesięcznie.
Wskutek odwołania Skarżącej, Kolegium decyzją z dnia 21 lipca 2023 r. nr SKO.PS/41.5/673/2023/13814 uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Przyczyną wydania rozstrzygnięcia kasacyjnego było naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.).
Po ponownym przeprowadzeniu postępowania Prezydent Miasta decyzją z dnia 21 sierpnia 2023 r. nr [...] zmienił z dniem 1 marca 2023 r. decyzję nr [...] z dnia 21 października 2022 r. w ten sposób, że:
1) przyznał Skarżącej świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania osoby, która osiągnęła pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej na okres: od dnia 1 marca 2023 r. do dnia 10 marca 2023 r. w kwocie 383,55 zł miesięcznie;
2) przyznał Skarżącej świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania osoby, która osiągnęła pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej na okres: od dnia 1 kwietnia 2023 r. do dnia 31 maja 2023 r. w kwocie 1.189 zł miesięcznie;
3) przyznał Skarżącej świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania osoby, która osiągnęła pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej na okres: od dnia 1 września 2023 r. do dnia 31 stycznia 2025 r. w kwocie 1.361 zł miesięcznie.
Decyzją z dnia 10 listopada 2023 r. nr SKO.PS/41.5/1155/2023/21405 Kolegium po raz drugi uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazano na potrzebę ustalenia, komu należy wypłacać środki na utrzymanie Wychowanki (tj. Skarżącej, czy też jej byłemu mężowi), a także wskazano na konieczność dokonania uzasadnienia rozstrzygnięcia zgodnie z regułami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a.
Kolejną decyzją z dnia 11 grudnia 2023 r. organ I instancji zmienił z dniem 1 marca 2023 r. decyzję nr [...] z dnia 21 października 2022 r. w ten sposób, że:
1) przyznał Skarżącej świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania osoby, która osiągnęła pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej na okres: od dnia 1 marca 2023 r. do dnia 10 marca 2023 r. w kwocie 383,55 zł miesięcznie;
2) przyznał Skarżącej świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania osoby, która osiągnęła pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej na okres: od dnia 1 kwietnia 2023 r. do dnia 31 maja 2023 r. w kwocie 1.189 zł miesięcznie;
3) przyznał Skarżącej świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania osoby, która osiągnęła pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej na okres: od dnia 1 października 2023 r. do dnia 30 września 2026 r. w kwocie 1.361 zł miesięcznie.
W uzasadnieniu przywołano treść art. 37 ust. 1 i 2, a także art. 82 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (obecnie t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 177 z późn. zm. – dalej u.w.r.). W oparciu o nie wyjaśniono, że odmówiono wypłaty świadczenia za okres od 11 do 31 marca 2023 r., ponieważ Wychowanka uczestniczyła w zajęciach [...] Uniwersytetu [...] do dnia 10 marca 2023 r., a ze studiów zrezygnowała formalnie w dniu 14 marca 2023 r. Jak następnie zaznaczono, w dniu 10 marca 2023 r. Wychowanka zapisała się do Szkoły Policealnej [...] w K. (dalej – Szkoła Policealna) na kierunek [...], lecz w miesiącu tym (marcu 2023 r.) nie uczestniczyła w zajęciach.
Natomiast – jak wskazał organ I instancji - nie przyznano prawa do świadczenia za okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 sierpnia 2023 r. ze względu na fakt, że frekwencja Wychowanki w miesiącu czerwcu była niższa niż 50%, a to przełożyło się także na prawo do świadczenia w okresie wakacyjnym tym bardziej, że nie uzyskała ona promocji na następny semestr, a w dniu 17 lipca 2023 r. zrezygnowała z kontynuacji nauki w Szkole.
Prezydent Miasta podniósł, że skoro od 1 października 2023 r. Wychowanka jest studentką na kierunku [...] Uniwersytetu [...], to brak jest podstaw do ustalenia prawa do świadczenia za wrzesień 2023 r., co wyinterpretowano z art. 82 ust. 1b u.w.r.
W odwołaniu z dnia 15 stycznia 2024 r. Skarżąca podniosła, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem pierwszoinstancyjnym, tj. punktem 1 decyzji w całości, punktem 2 w części dotyczącej okresu przyznania świadczenia oraz punktem 3 w części dotyczącej okresu przyznania świadczenia. Wniosła o uchylenie punktu 1, zmianę punktu 2 przez przyznanie świadczenia na okres 1 marca 2023 r. do dnia 31 maja 2023 r. w kwocie 1.189 zł oraz zmianę punktu 3 przez przyznanie świadczenia na okres od 1 czerwca 2023 r. do dnia 30 września 2026 r. w kwocie 1.361 zł.
W uzasadnieniu odwołania wskazano, że w okresie nauki Wychowanki w szkole podstawowej, gimnazjum i liceum jej frekwencja kontrolowana była w okresie semestru. Według Skarżącej, kontrola frekwencji w wymiarze miesięcznym nie wynikała z ustalanych przez organ I instancji "Modyfikacji indywidualnego programu usamodzielnienia". Zasada ta wprowadzona została dopiero do wspomnianego dokumentu w dniu 5 kwietnia 2023 r. Dlatego, w jej ocenie, winna mieć ona zastosowanie na przyszłość. W kwestii spełnienia warunku frekwencji podniosła również, że pomimo złożenia przez Wychowankę w dniu 14 marca 2023 r. rezygnacji z nauki w szkole wyższej, formalnie była studentką do dnia 4 kwietnia 2023 r., czego dowodzi stosowne zaświadczenie. Ponadto zauważyła, że będąc jeszcze studentką zapisała się w dniu 10 marca 2023 r. do Szkoły Policealnej. Jednak z racji na fakt, że zajęcia odbywały się w soboty i niedziele nie mogła w nich uczestniczyć, gdyż w tych dniach świadczyła pracę, a pracodawca nie wyrażał zgody na ich zmianę na dni od poniedziałku do piątku. Skarżąca zauważyła przy tym, że Wychowanka musiała wykazać się zatrudnieniem, aby móc ubiegać się o przydział mieszkania. Frekwencja poniżej 50% powstała w czerwcu 2023 r. wynika z kolei z podjęcia zatrudnienia, gdzie praca musiała być świadczona również w soboty w systemie zmianowym. Jednak wyjaśnienia kierowane do organu I instancji, w tym przedstawienie grafiku godzin pracy Wychowanki – jak podniosła Skarżąca - nie przyniosły rezultatu.
W kwestii okresu wakacyjnego Skarżąca stwierdziła, że w tym czasie można mieć tylko status słuchacza/ucznia. Zatem prawo do świadczenia nie może być warunkowane frekwencją w zajęciach szkolnych. Dodała, że okoliczność pozostawania uczniem Szkoły Policealnej udokumentowane zostało stosownym zaświadczeniem. Zauważyła przy tym, że wniosek o przystąpienie do egzaminów poprawkowych można złożyć jeszcze w sierpniu, a ponieważ Wychowanka uczestniczyła w rekrutacji na studia wyższe to decyzję w tej kwestii odłożyła w czasie. W efekcie zaniechała poprawiania egzaminów, gdyż w lipca 2023 r. otrzymała informację o zakwalifikowaniu się na kierunek [...] Uniwersytetu [...]. W tej sytuacji, zdaniem Skarżącej, nie zasadnym jest odnoszenie niskiej frekwencji w czerwcu 2023 r. do prawa do świadczenia za lipiec i sierpień 2023 r.
Wyjaśniła, że nieprawdą jest, aby Wychowanka zrezygnowała z nauki w Szkole Policealnej w dniu 17 lipca 2023 r. W dniu tym jedynie odbierała świadectwo maturalne niezbędne do rekrutacji na studia. Z uwagi na zburzenia przetwarzania słuchowego nieświadomie podpisała pismo o rezygnacji z nauki myśląc, że jest to potwierdzenie odbioru świadectwa. Wobec wyjaśnienia tego nieporozumienia, pismo to zostało wycofane. W tej sytuacji Wychowanka była uczniem Szkoły Policealnej do dnia 31 sierpnia 2023 r., co potwierdzono stosowanym zaświadczeniem, a także wskazano na to w "Modyfikacji ..." z dnia 18 września 2023 r. Natomiast świadczenie za wrzesień 2023 r. jest należne z racji na kontynuację nauki w szkole wyższej, tj. przyjęcie na studia. Zaznaczyła Skarżąca, że została wprowadzona w błąd przez pracownika organu I instancji, który zapewniał ją o tym, że takie świadczenie otrzyma za wrzesień 2023 r.
Kolegium nie uwzględniając argumentacji odwołania, decyzją z dnia 29 kwietnia 2024 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinsatncyjne. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podzielił tezy i stanowisko przedstawione w decyzji organu I instancji.
W skardze z dnia 12 czerwca 2024 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Skarżąca zarzuciła decyzji Kolegium błędne ustalenie stanu faktycznego przez przyjęcie wyjaśnień organu I instancji i nieuwzględnienie wniosków dowodowych i wyjaśnień Skarżącej, a także naruszenie art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w odmówieniu mocy dowodowej i wiarygodności przedstawionym materiałom dowodowym, z czym wiąże się domniemanie istnienia faktów w nim stwierdzonych, co w konsekwencji doprowadziło do wskazywanych przez Skarżącą okoliczności za nieudowodnione.
Wobec tych zarzutów Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także o zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. W motywach skargi posłużono się argumentacją zaprezentowaną w odwołaniu.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Kolegium z dnia 29 kwietnia 2024 r., którą utrzymano w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne w przedmiocie ustalenia w poszczególnych okresach wysokości świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania osoby, która osiągnęła pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej.
Przystępując do rozważań przedstawić należy obowiązujący w sprawie stan prawny. W tym względzie w pierwszej kolejności przywołać należy art. 37 ust. 1 u.w.r. Stanowi on, że objęcie dziecka jedną z form pieczy zastępczej następuje na okres nie dłuższy niż do osiągnięcia pełnoletności. Wyjątek od tej zasady sformułowany został w art. 37 ust. 2 u.w.r. Stwierdza się w nim, że osoba, która osiągnęła pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej, może przebywać w dotychczasowej rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej albo regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej za zgodą odpowiednio rodziny zastępczej, prowadzącego rodzinny dom dziecka, dyrektora placówki opiekuńczo-wychowawczej albo dyrektora regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej, nie dłużej jednak niż do ukończenia 25. roku życia, jeżeli: 1) uczy się w szkole; 2) uczy się w uczelni; 3) uczy się u pracodawcy w celu przygotowania zawodowego; 4) uczy się na kursach, jeżeli ich ukończenie jest zgodne z indywidualnym programem usamodzielnienia; 5) legitymuje się orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności.
Zgodnie z art. 80 ust. 1 u.w.r. rodzinie zastępczej oraz prowadzącemu rodzinny dom dziecka, na każde umieszczone dziecko, przysługuje świadczenie na pokrycie kosztów jego utrzymania. Należne jest ono także również po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności, jeżeli nadal przebywa w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka, na zasadach określonych w art. 37 ust. 2-6 u.w.r. (art. 82 ust. 1 u.w.r.) W takim przypadku świadczenia oraz dodatki przysługują w czasie trwania odpowiednio roku szkolnego, roku akademickiego, kursu albo przygotowania zawodowego (art. 82 ust. 1a u.w.r.).
Zauważyć dodatkowo należy, że myśl art. 82 ust. 1b u.w.r. w przypadku gdy po ukończeniu:
1) nauki w szkole ponadgimnazjalnej lub ponadpodstawowej osoba, która osiągnęła pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej, o której mowa w art. 37 ust. 2-4 i 6, lub osoba opuszczająca rodzinną pieczę zastępczą jako niepełnoletnia, o której mowa w art. 37 ust. 5 i 6, została przyjęta w tym samym roku kalendarzowym na studia wyższe lub do zakładu kształcenia nauczycieli,
2) studiów pierwszego stopnia osoba, która osiągnęła pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej, o której mowa w art. 37 ust. 2-4 i 6, lub osoba opuszczająca rodzinną pieczę zastępczą jako niepełnoletnia, o której mowa w art. 37 ust. 5 i 6, została przyjęta w tym samym roku kalendarzowym na studia drugiego stopnia
świadczenia oraz dodatki przysługujące rodzinie zastępczej oraz prowadzącemu rodzinny dom dziecka przysługują także za wrzesień.
Z przywołanych uregulowań wynika, że osoba przebywająca w pieczy zastępczej może w niej pozostać pod pewnymi warunkami do dnia ukończenia 25 roku życia. Rodzina zastępcza, w której pozostaje pełnoletnie dziecko, zachowuje na ten czas prawo do świadczenia na pokrycie kosztów jego utrzymania. Przesłanką przyznania świadczenia jest podjęcie lub kontynuowanie przez wychowanka nauki, o czym stanowi wprost art. 82 ust. 1 w związku z art. 37 ust. 2-6 u.w.r.
W kontrolowanej sprawie de facto spór koncentruje na tym, czy realizację obowiązku edukacyjnego przez Wychowankę - co daje prawo rodzinie zastępczej do pobierania świadczenia pokrywającego koszty jej utrzymania - odnieść należy do założeń zawartych w "Indywidualnym programie usamodzielnienia".
Zajmując się tą materią wskazać należy na chronologię wydarzeń. Otóż po ukończeniu liceum ogólnokształcącego Wychowanka podjęła studia na kierunku [...] na [...] Uniwersytetu [...]. W związku z niezaliczeniem pierwszego semestru, w dniu 14 marca 2023 r. Wychowanka złożyła rezygnacje ze studiów. Zgodnie z decyzją Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 14 marca 2023 r. Wychowanka z tą samą datą została skreślona z listy studentów (według zaświadczenia wydanego w dniu 11 kwietnia 2023 r. przez [...] U[...] skreślenie z listy studentów nastąpiło z dniem 4 kwietnia 2023 r.).
Jeszcze przed złożeniem rezygnacji ze studiów, tj. 10 marca 2023 r., Wychowanka zapisała się do Szkoły Policealnej na kierunek "[...]". Do końca semestru jej frekwencja w zajęciach przedstawiała się następująco: marzec – 0%, kwiecień – 60%, maj – 100%, czerwiec – 33%. Z powodu braku ocen cząstkowych i nieprzystąpienia do egzaminów semestralnych nie uzyskała promocji na semestr drugi (zaświadczenia Szkoły Policealnej z dnia 4 i 7 lipca 2023 r.). Zgodnie z informacją zawartą w zaświadczeniu Szkoły Policealnej z dnia 7 lipca 2023 r. Wychowanka nie złożyła podania o powtórzenie semestru. Z kolei w dniu 17 lipca 2023 r. Wychowanka złożyła rezygnację z nauki w Szkole Policealnej (zaświadczenie Szkoły Policealnej z dnia 1 sierpnia 2023 r.), która według stanowiska Skarżącej, została dokonana pod wpływem błędu. Mianowicie w przekonaniu Wychowanki poświadczała ona odbiór świadectwa maturalnego potrzebnego jej do rekrutacji na studia. Zaświadczeniem z dnia 9 sierpnia 2023 r. potwierdzono, że Wychowanka nadal jest słuchaczem Szkoły Policealnej.
W dalszej kolejności w lipcu 2023 r. Wychowanka zakwalifikowała się na kierunek [...] na Wydziale [...] Uniwersytetu [...]. Z akt administracyjnych wynika, że Wychowanka nie zaliczyła jednak pierwszego semestru w związku z czym decyzją Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 3 kwietnia 2024 r. została skreślona z listy studentów z dniem 3 kwietnia 2024 r.
Wcześniej przed skreśleniem z listy studentów Wydziału [...], bo w dniu 28 lutego 2024 r., Wychowanka został przyjęta do Szkoły Policealnej na kierunek "[...]" (zaświadczenie Szkoły Policealnej z dnia 14 marca 2024 r.).
Zestawienie powyższych zdarzeń pozwala na stwierdzenie, że po ukończeniu szkoły średniej Wychowanka w ciągu następnych dwóch lat czterokrotnie rozpoczynała naukę na nowych kierunkach. Jednak zachowana został ciągłość nauki.
W świetle przywołanych uregulowań stwierdzić należy, że rodzina zastępcza i prowadzący rodzinny dom dziecka otrzymują przewidziane w ustawie świadczenie i przysługujący do niego dodatek wyłącznie wówczas, gdy spełnione zostaną dwa warunki określone w art. 82 ust. 1 u.w.r., a mianowicie – dalsze przebywanie dziecka w danej formie pieczy zastępczej oraz kontynuowanie przez nie nauki, ewentualnie legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W kwestii wystąpienia wspomnianych przesłanek zauważyć należy, że nie jest kwestionowane to, że w spornym okresie Wychowanka pozostawała w pieczy zastępczej. Natomiast zajmując się drugą z przesłanek (tj. kontynuowaniem nauki) zwrócić należy uwagę, iż art. 82 ust. 1a u.w.r. stanowi, że świadczenia i dodatki do tego świadczenia przysługują w czasie trwania odpowiednio roku szkolnego, roku akademickiego, kursu albo przygotowania zawodowego. Nie warunkuje zatem prawa do świadczenia realizacja przez Wychowankę postanowień "Indywidualnego programu usamodzielnienia". Przyjmuje się bowiem, że indywidualny program usamodzielnienia jest formą umowy zawieranej przez osobę usamodzielnianą z kierownikiem PCPR powiatu właściwego do ponoszenia wydatków na finansowanie pomocy na kontynuowanie nauki i usamodzielnienie. Jest to więc akt, który nie kreuje obowiązków wobec rodziny zastępczej. W tej sytuacji stwierdzić należy, że dla zaistnienia omawianej przesłanki wystarcza sam fakt, że Wychowanka podjęła formalnie dalszą edukację. Natomiast niska frekwencja w zajęciach szkolnych, czy też złe wyniki w nauce, pozostają bez znaczenia dla omawianej okoliczności. Takie sytuacje wpływają z kolei na pomoc na kontynuowanie nauki udzielaną osobie usamodzielnianej, o której mowa w art. 146 ust. 1 u.w.r. Mianowicie nieuzasadniona trzykrotna zmiana placówki edukacyjnej na tym samym poziomie przez osobę usamodzielnianą stanowi negatywną przesłankę dla udzielenia takiej pomocy (art. 147 pkt 2 u.w.r.). Brak realizacji "Indywidualnego programu usamodzielnienia" stanowi podstawę do zawieszenia takiej pomocy (art. 148 ust. 1 pkt 2 u.w.r.).
Uwzględniając fakt, że rok szkolny trwa od 1 września do 31 sierpnia, z kolei rok akademicki – od 1 października do 30 września, to za okresy te winno być wypłacone Skarżącej świadczenie na utrzymanie pełnoletniej Wychowanki. Zatem nieuprawnionym było pozbawienie Skarżącej świadczenia za okresy: od 11 do 31 marca 2023 r., a także od czerwca do sierpnia 2023 r. Formalnie w tym czasie Wychowanka była bowiem uczniem/słuchaczem Szkoły Policealnej. Słusznie natomiast organ I instancji odmówił świadczenia Skarżącej za wrzesień 2023 r. Rok szkolny w Szkole Policealnej zakończył się z upływem sierpnia 2023 r. Natomiast rok akademicki na kierunku [...] rozpoczął się z dniem 1 października 2023 r. Zwrócić należy uwagę, że wbrew twierdzeniu Skarżącej, nie może tu znaleźć zastosowania art. 82 ust. 1b pkt 1 u.w.r. Otóż dotyczy to wyłącznie sytuacji, gdy bezpośrednio po ukończeniu szkoły ponadpodstawowej osoba pełnoletnia pozostająca w pieczy zastępczej zostaje przyjęta na uczelnię wyższą. W rozpatrywanej sprawie taka sytuacja nie zaistniała, gdyż Wychowanka zakończyła naukę w szkole pomaturalnej, by studiować [...] na uczelni wyższej.
Z tego też względu w ramach ponownie prowadzonego postępowania – w myśl art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm. - dalej p.p.s.a.) - organ I instancji uwzględni stanowisko Sądu wyrażone w niniejszym uzasadnieniu.
Wobec naruszenia przepisu prawa materialnego, tj. art. 82 ust. 1 i 1a u.w.r., Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, a to w związku z wnioskiem Kolegium w tym zakresie i brakiem żądania strony o przeprowadzenie rozprawy, przy czym strona została pouczona o możliwości zgłoszenia takiego żądania w terminie 14 dni od zawiadomienia o treści wniosku Kolegium.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło