II SA/Gl 932/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. S. na uchwałę Rady Gminy K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie upoważnienia wójta gminy do ustalenia ceny wykonania przyłączy wodnokanalizacyjnych na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego z urzędu postanawia: 1. zwolnić skarżącego z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Po wezwaniu skarżącego J. S. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi wniesionej na uchwałę Rady Gminy K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie upoważnienia wójta gminy do ustalenia ceny wykonania przyłączy wodnokanalizacyjnych, skarżący wniósł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego z urzędu. W uzasadnieniu tego wniosku wskazał, że osiągnięty w 2011 r. dochód z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej wyniósł 14609, 46 zł, zaś małżonki z tytułu umowy o pracę 11466,52 zł. Skarżący wyjaśnił, że jego córka podjęła w 2012 r. studia poza miejscem zamieszkania, co generuje dodatkowe koszty związane z jej utrzymaniem. Podkreślił, że jest obowiązany do spłaty dwóch kredytów zaciągniętych w 2007 r. celem nabycia samochodów potrzebnych do prowadzenia działalności gospodarczej, która przynosi coraz to niższe dochody. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i dwójką dzieci, jest właścicielem nieruchomości o powierzchni 121 m2, posadowionej na działce o powierzchni 0,24 ha. Poza samochodami ciężarowymi nabytymi na kredyt, dysponuje on samochodem osobowym z 1995 r. Nie posiada innego majątku ani oszczędności. W uzupełnieniu wniosku przy piśmie z dnia 24 października 2012 r. skarżący nadesłał szereg dokumentów obrazujących ponoszone przez niego wydatki, zaakcentował również, że jego dochód w 2012 r. będzie o wiele niższy niż w roku ubiegłym, o czym świadczą przedłożone deklaracje podatku VAT. Ponadto wyjaśnił, że prowadzi transakcje w formie gotówkowej, celem ograniczenia dodatkowych kosztów związanych z prowadzeniem rachunku bankowego. Postanowieniem z dnia 12 listopada 2012 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. J. S. wniósł w ustawowym terminie sprzeciw od tego postanowienia, w którym podniósł, że nadesłane do Sądu dokumenty wskazują jednoznacznie, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych oraz pokryć kosztów ustanowienia fachowego pełnomocnika. Skarżący pokreślił, że dochód jego rodziny w 2011 r. wyniósł 527 zł na osobę, a w bieżącym roku będzie jeszcze niższy. Ponownie zwrócił uwagę, że spłacany obecnie kredyt zaciągnął 2007 r., czyli przed wszczęciem niniejszego postępowania sądowego. Okoliczność ta nie powinna być zatem przeszkodą do przyznania mu prawa pomocy. Podobnie jak fakt, że jego córka podjęła studia poza miejscem zamieszkania, z czym związane są dodatkowe koszty. Nadto, skarżący wskazał, że we wrześniu br. jego żona miała zabieg operacyjny i od tego czasu przebywa na zwolnieniu lekarskim. Obowiązana jest również zażywać leki i zgłaszać się do kontroli lekarskich, co również wpłynęło na sytuację finansową rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej Ppsa, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Odnosząc się zatem do wniosku J. S., stwierdzić trzeba, że zgodnie z art. 245 § 1 w zw. z art. 243 § 1 Ppsa, strona może ubiegać się o przyznanie prawa w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa). Zgodnie zaś z art. 245 § 3 Ppsa, prawo pomocy w zakresie częściowym (obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika podatkowego) przysługuje wówczas, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa). Ponadto należy zauważyć, że przyznanie stronie takiego przywileju, jakim jest prawo pomocy, wobec generalnej zasady odpłatności obowiązującej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 199 Ppsa) wymaga prawidłowego wyważenia z jednej strony okoliczności związanych z rzeczywistym stanem majątkowym oraz rodzinnym wnioskodawcy, z drugiej zaś wzięcie pod uwagę konstytucyjnego prawa do sądu. Rozpoznając wniosek Sąd uznał, że stan majątkowy J. S. przemawia za zwolnieniem go od kosztów sądowych w części obejmującej wpis od skargi. Niewątpliwie wysokość miesięcznej raty kredytu (1048 zł) oraz zobowiązania finansowe wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (981 zł miesięcznie), a także koszty związane z utrzymaniem, w tym edukacją córki i leczeniem małżonki powodują, że dalszy wydatek w wysokości 300 zł, tytułem wpisu sądowego od skargi, mógłby spowodować powstanie uszczerbku w utrzymaniu wnioskodawcy i jego rodziny. Zdaniem Sądu skarżący nie wykazał natomiast, że w jego sytuacji zachodzą przesłanki dla całkowitego uwzględnienia zgłoszonego żądania. Jak wskazano bowiem na wstępie, prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Choć skarżący podkreśla, że dochód w 2012 r. będzie niższy niż w 2011 r. to nie można przyjmować na obecnym etapie postępowania, że dochód ten uniemożliwi pokrycie ewentualnych dalszych kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Również małżonka skarżącego, mimo że znajduje się obecnie na zwolnieniu lekarskim, otrzymuje stałe świadczenie w postaci zasiłku chorobowego. Należy mieć na uwadze, że strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy na każdym etapie postępowania sądowego aż do jego zakończenia (art. 243 § 1 Ppsa). Nadto postanowienia niekończące postępowania w sprawie – do których niewątpliwie należy niniejsze rozstrzygnięcie – mogą być uchylane i zmienianie wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne (art. 165 Ppsa). Wobec tego, jeżeli sytuacja skarżącego w odniesieniu do złożonego uprzednio wniosku ulegnie zmianie uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym będzie on mógł skorzystać z tego uprawnienia. Z tych powodów Sąd działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji.