II SA/Gl 932/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Protokolant starszy referent Weronika Siedlaczek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2025 r. sprawy ze skargi T. S., A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 16 maja 2025 r. nr SKO.UL/41.7/458/2024/18911/AMak w przedmiocie przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżących kwotę 980 (dziewięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi T. S. i A. S. (dalej: Skarżący), reprezentowanych przez fachowego pełnomocnika, wniesionej w dniu 17 czerwca 2025 r. stała się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 16 maja 2025 r. nr SKO.UL/41.7/458/2024/18911/AMak w przedmiocie przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania działki. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym. Pismem z dnia 19 grudnia 2022 r. K. S., A. D. oraz B. K. wystąpili do Prezydenta Miasta T. (dalej: organ pierwszej instancji) z wnioskiem o wydanie decyzji nakazującej właścicielom nieruchomości nr [...] położonej w T. przy ulicy C. przywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania terenu poprzez likwidację nielegalnie działającej bazy budowlanej i placu składowego. Organ pierwszej instancji pismem z dnia 1 lutego 2023 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego decyzją nr [...] z dnia 12 września 2023 r. organ odmówił nakazania przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania terenu. Na skutek wniesionego odwołania, organ odwoławczy decyzją z dnia 20 listopada 2023 r. [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W toku ponownego rozpatrywania sprawy, do akt sprawy dołączono zdjęcia przedmiotowej działki nr [...] na ortofotomapach z lat 2005-2022, przesłuchano obecnie Skarżących oraz Uczestników postępowania, uzyskano informacje o interwencjach na przedmiotowej nieruchomości, a także odpis decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 lipca 2022 r. nr [...] o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie budowy placu składowego w centralnej i północnej części parceli nr[...] przy ul. [...] w T. bez wymaganego pozwolenia organu administracji architektoniczno-budowlanej. Organ ustalił, że działka nr [...] nie jest objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Nieruchomość położona jest na obrzeżu osiedla mieszkaniowego z zabudową jednorodzinną, której towarzyszy zabudowa gospodarcza, zespoły garaży i drobne usługi. W Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta T. teren został wskazany jako obszary zabudowy mieszkaniowo-usługowej niskiej (MU). Dla tego terenu wydano dwie decyzje o ustaleniu warunków zabudowy: z dnia 13 kwietnia 2011 r. nr [...] - dla budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego z garażem oraz z dnia 23 maja 2021 r. nr [...] - dla budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego z garażami dla samochodów osobowych. Działka posiada symbol użytku Bi, została nabyta przez Skarżących w roku 2015. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą polegająca na świadczeniu robót ziemnych i wyburzeniowych z wykorzystaniem własnego sprzętu specjalistycznego, zarejestrowaną pod innym adresem. Analizując zdjęcia lotnicze organ stwierdził, że w roku 2015 działka była na całej powierzchni zagospodarowana zielenią niską, a w części północnej również zielenią wysoką. Natomiast w 2017 r. widać zmianę zagospodarowania terenu w postaci utwardzenia ok. ¾ powierzchni i pojawienie się nowych obiektów kubaturowych przy wschodnim ogrodzeniu posesji. W następnych latach pojawiały się kolejne obiekty kubaturowe takie jak: budynek gospodarczy murowany, budynek gospodarczy drewniany oraz garaż blaszany z wiatą. Na zdjęciach widnieją również oprócz samochodów osobowych inne pojazdy mechaniczne ciężkie. Od kilku lat teren wykorzystywany jest do składowania sprzętu budowlanego i maszyn. O samowolnej zmianie zagospodarowania terenu świadczą ortofotomapy, dokumentacja fotograficzna i filmowa. Przy tych ustaleniach, organ pierwszej instancji decyzją nr [...] znak [...] z dnia 21 lutego 2024 r. nakazał Skarżącym, współwłaścicielom nieruchomości stanowiącej działkę nr [...]położoną przy ulicy [...] w T.,, przywrócenie poprzedniego zagospodarowania części wskazanej nieruchomości i doprowadzenie do pierwotnego wykorzystania terenu działki poprzez likwidację nielegalnego utwardzenia nieruchomości płytami betonowymi oraz zaprzestanie wykorzystywania posesji jako bazy dla sprzętu budowlanego w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą zarejestrowaną pod adresem ul. [...] w T. Jak wyjaśnił, konsekwencją stwierdzenia, że podejmowane przez inwestora działania są niedopuszczalne i nie istnieje możliwość wydania decyzji o warunkach zabudowy jest wydanie decyzji na podstawie art. 59 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (jedn. tekst Dz. U. z 2023 r., poz. 977 z późn., zm., dalej: u.p.z.p.) - przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania. Wskazał, iż przedmiotowa nieruchomość leży w strefie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej z obiektami i urządzeniami towarzyszącymi, uzupełniające funkcje odnoszą się do nieuciążliwych usług towarzyszących zabudowie mieszkaniowej. Dopuszczenie funkcji usługowych takich jak dla sprzętu budowlanego może powodować ograniczenia lub utrudnienia w korzystaniu z sąsiednich nieruchomości wykorzystywanych na cele zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Biorąc pod uwagę wymagania ładu przestrzennego stwierdził, że należy wykluczyć sposoby zagospodarowania mogące przyczynić się do pogorszenia estetyki otoczenia lub mogących być źródłem uciążliwości dla mieszkańców, obejmujące m.in. działalność generującą hałas i zanieczyszczenia powietrza. W odwołaniu od tej decyzji, Skarżący podnieśli zarzuty naruszenia: 1) art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. przez poczynienie dowolnych ustaleń, sprzecznych z przeprowadzonymi dowodami, a w konsekwencji niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy ustalenie, że: nieruchomość wykorzystywana jest jako baza transportowa dla sprzętu i pojazdów budowlanych, doszło do zmiany funkcjonalnego przeznaczenia nieruchomości, na nieruchomości dokonano zagospodarowania terenu wymagającego uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, obszar położenia nieruchomości i sposób wykorzystania gruntów sąsiednich wyklucza możliwość wykorzystania nieruchomości do czasowego i krótkotrwałego parkowania na niej maszyn budowlanych, 2) art. 107 § 1 pkt 4 i 6 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak powołania oraz wyjaśnienia podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia oraz wadliwe uzasadnienie faktyczne zaskarżonej decyzji, 3) art. 59 ust. 1 i 2 u.p.z.p. poprzez ich wadliwą wykładnię sprowadzającą się do przyjęcia, że zagospodarowanie terenu w sposób niewymagający prowadzenia jakichkolwiek robót budowlanych wymaga uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, 4) art. 59 ust. 3 pkt 2 u.p.z.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nałożenie obowiązku, w sytuacji, w której w pełni dopuszczalna pozostaje możliwość wydania decyzji na podstawie art. 59 ust. 3 pkt 1 u.p.z.p. Skarżący zaznaczyli m.in., że ich działania miały miejsce na długo przed wejściem w życie znowelizowanego brzemienia art. 59 u.p.z.p., a w poprzednim stanie prawnym decyzje administracyjne wymagane były tylko dla robót budowlanych powodujących zmianę zagospodarowania terenu lub użytkowania obiektu budowlanego w całości lub w części, a postępowanie nie wykazało aby na nieruchomości dokonano jakichkolwiek robót budowlanych oraz aby na nieruchomości posadowione były jakiekolwiek nielegalne obiekty. Wskazali, że organ nie wyjaśnił dlaczego w sprawie nie zachodzi możliwość zalegalizowania sposobu zagospodarowania terenu poprzez wydanie decyzji o warunkach zabudowy, pomijając jednocześnie istotną okoliczność, iż nieruchomość leży w bardzo bliskim sąsiedztwie trakcji kolejowej, a przejeżdżające regularnie pociągi generują hałas o znacznie wyższym natężeniu, aniżeli parkujące sporadycznie maszyny budowlane. Nadto organ nie wykazał i nie uzasadnił dlaczego w sprawie zachodzi konieczność zastosowania najsurowszej sankcji wynikającej z art. 59 ust. 3 pkt 2 u.p.z.p. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, decyzją z dnia 11 lipca 2024 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Po rozpoznaniu sprzeciwu wniesionego od tej decyzji przez Uczestników postępowania, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 30 września 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 1129/24 uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego z dnia 11 lipca 2024 r. Sąd stwierdził, że wydanie decyzji kasatoryjnej nie było uzasadnione. Po ponownym rozpoznaniu odwołania obecnie Skarżących, zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją nr SKO.UL/41.7/458/2024/18911/AMak z dnia 16 maja 2025 r., organ odwoławczy w oparciu o art. 59 ust. 3 u.p.z.p. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu, po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania, wyjaśnił, że w sprawie należy stosować przepisy w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r, poz. 1688), tj. w brzmieniu na dzień wydania rozstrzygnięcia. Wskazał też, że wypełniając wskazania zawarte w wyroku tut. Sądu z dnia 30 września 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 1129/24, postanowieniem z dnia 12 grudnia 2024 r. zlecił organowi pierwszej instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego. Następnie organ odwoławczy przywołał treść art. 59 u.p.z.p., a po dokonaniu analizy akt sprawy, stwierdził, że doszło do zmiany zagospodarowania terenu, określono datę oraz rodzaj zmiany zagospodarowania terenu. Zdaniem Kolegium ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że część działki została utwardzona płytami betonowymi, potwierdza to dokumentacja fotograficzna, oświadczenia Skarżących na temat celu systematycznego posadawiania płyt betonowych na działce, wizja lokalna z 27 kwietnia 2023 r. oraz z 13 lutego 2025 r., a także aktualna ortofotomapa. Organ pierwszej instancji wskazał również datę zmiany zagospodarowania terenu - 2017 r., a Kolegium uznaje postępowanie dowodowe przeprowadzone w tym zakresie za kompletne i potwierdzające fakt zmiany zagospodarowania terenu z terenów zielonych (w 2015 r.: dacie zakupu nieruchomości przez Skarżących) na działkę utwardzoną płytami betonowymi na ok ¾ powierzchni. Ponadto, podczas ostatniej wizji lokalnej potwierdzono, że na działce znajdują się dwa auta dostawcze oraz koparka. W części północno-wschodniej składowane są materiały budowlane i przęsła ogrodzeniowe. Na posesji znajdowała się również ubijarka/zagęszczarka do ubijania gruntu/betonu. Stan zagospodarowania działki do dnia wydania decyzji nie został przywrócony, zatem nie jest to zmiana trwająca krócej niż rok. W toku postępowania ustalono również, że obiekt kubaturowy (garaż) wymaga zgłoszenia, natomiast budowa garażu o powierzchni zabudowy powyżej 35 m2 wymaga pozwolenia na budowę, tym samym posadowienie wymienionych obiektów pozostaje poza zakresem niniejszego postępowania. W tych okolicznościach Kolegium uznało za zasadne utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Decyzja została doręczona w dniu 20 maja 2025 r. Z rozstrzygnięciem nie zgodzili się Skarżący. W skardze wniesionej w ustawowym terminie, sformułowali względem decyzji organu odwoławczego zarzuty naruszenia: 1) art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw w zw. z art. 59 ust. 3 u.p.z.p. poprzez niezgodnie z przepisem intertemporalnym oraz ustrojowymi zasadami porządku prawnego zastosowanie art. 59 ust. 3 u.p.z.p. w brzmieniu znowelizowanym, podczas gdy zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy nowelizującej, stosuje się przepisy u.p.z.p. w brzmieniu dotychczasowym, co dotyczy także postępowań wtórnych wobec postępowań w sprawie decyzji o warunkach zabudowy, a zatem postępowań z art. 59 ust. 3 u.p.z.p.; zastosowanie przepisów znowelizowanych dla oceny stanu faktycznego istniejącego przed dniem wejścia w życie nowelizacji (utwardzenie działki od 2016 do 2017 r.) narusza podstawowe zasady państwa prawnego, 2) art. 59 ust. 3 u.p.z.p. poprzez brak ustalenia, czy dokonane przez Skarżących utwardzenie części nieruchomości pozostaje zgodne z mającymi zastosowanie przepisami prawa dla tej nieruchomości, a zatem czy dopuszczalna pozostaje możliwość wydania decyzji o warunkach zabudowy legalizującej zagospodarowanie terenu, 3) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, gdy decyzja ta pozostawała w całości wadliwa z uwagi na naruszenia podniesione w odwołaniu, a to: art. 59 ust. 1 i 2 u.p.z.p. i art. 59 ust. 3 pkt 2 u.p.z.p. 4) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 84 k.p.a. przez niezebranie materiału w sposób wyczerpujący, brak weryfikacji i ustalenia, czy dokonane w ocenie organu zagospodarowanie nieruchomości pozostaje sprzeczne z mającymi zastosowanie wobec nieruchomości przepisami prawa, a zatem czy możliwe pozostaje wydanie decyzji legalizującej na podstawie art. 59 ust. 3 pkt 2 u.p.z.p., 5) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe uzasadnienie decyzji, w szczególności brak odniesienia się w sposób wyczerpujący do argumentów Skarżących podniesionych w odwołaniu, co utrudnia polemikę z rozstrzygnięciem oraz jego kontrolę instancyjną. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Skarżących przedstawił argumentację na poparcie zarzutów skargi, akcentował, iż w sprawie konieczne jest odniesienie się do stanu prawnego aktualnego na dzień podejmowania działań, zgodnie natomiast z poprzednim stanem prawnym, uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy wymagane było wyłącznie dla prowadzenia na nieruchomości robót budowlanych powodujących zmianę zagospodarowania terenu lub użytkowania obiektu budowlanego w całości lub w części. Zdaniem Skarżących, żadne z podejmowanych przez nich działań nie polegały na prowadzeniu jakichkolwiek robót budowlanych, a zatem nie podlegały takiemu obowiązkowi. Pełnomocnik zwrócił także uwagę na brak uzasadnienia, dlaczego organ odwoławczy uznał utwardzenie terenu jako nielegalne, nie wyjaśnił czy utwardzenie wymagało wydania decyzji o warunkach zabudowy, ani też nie wyjaśnił dlaczego nie zachodzi możliwość zalegalizowania sposobu zagospodarowania terenu. Podkreślił, że organy nie wskazały jakim przepisom prawa sprzeciwia się utwardzenie części przedmiotowej nieruchomości. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi oraz podtrzymał argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Uczestnicy postępowania, K. S., A. D. oraz B. K., w odpowiedzi na skargę z dnia 11 sierpnia 2025 r. wskazali, że treść skargi nie odpowiada rzeczywistemu stanowi faktycznemu, a działalność gospodarcza jest nieprzerwanie kontynuowana. Zaznaczono, że przejazd sprzętu ciężkiego i dojazdy kontrahentów dewastują teren, uniemożliwiają swobodne użytkowanie działki, nadto działka dojazdowa jest działką prywatną, nie droga gminną. Postanowieniem z dnia 1 września 2025 r. sygn. akt II SA/Gl 932/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej nakazania przywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania części wskazanej nieruchomości i doprowadzenie do pierwotnego wykorzystania terenu działki poprzez likwidację nielegalnego utwardzenia nieruchomości (pkt 1), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w pozostałym zakresie (pkt 2). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a. Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione wyżej kryteria, została objęta opisana na wstępie decyzja w przedmiocie przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania działki, a normatywną podstawę wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Odnotowania wymaga, iż Sąd przeprowadzając kontrolę sądowoadministracyjną bada legalność zaskarżonej decyzji, a dodatkowo w niniejszej sprawie działa w zakresie związania, o którym mowa w art. 153 p.p.s.a. W uzasadnieniu wyroku z dnia 30 września 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 1129/24 tut. Sąd wskazał, iż "ponownie rozpoznając sprawę, Kolegium powinno merytorycznie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę administracyjną, której przedmiotem pozostaje ustalenie czy na działce nr [...] doszło do zmiany jej zagospodarowania skutkującego możliwością wydania decyzji na podstawie 59 ust. 3 u.p.z.p. Jeżeli w trakcie postępowania odwoławczego organ II instancji uzna, że materiał zebrany w aktach administracyjnych jest niewystarczający, powinien go uzupełnić przy wykorzystaniu instytucji uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, w tym może w szczególności zlecić organowi I instancji jego stosowne uzupełnienie (zob. art. 136 § 1 i 2 in fine k.p.a.)". Po ponownym rozpoznaniu odwołania, Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Sądowa kontrola decyzji organu odwoławczego doprowadziła do stwierdzenia naruszenia prawa uzasadniającego zastosowanie kompetencji kasatoryjnych. W tym zakresie Sąd dostrzegł dwie kwestie, które stanowiły o takim rozstrzygnięciu. Pierwsza, błędne zastosowanie przepisów przejściowych. Jak wynika bowiem z akt administracyjnych sprawy, wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie wpłynął do organu pierwszej instancji w dniu 9 stycznia 2023 r. (karta nr 1 akt administracyjnych), pismem z dnia 1 lutego 2023 r. organ pierwszej instancji zawiadomił strony o wszczęciu postępowania (karta nr 4 akt administracyjnych). W takim stanie sprawy, należy zwrócić uwagę na treść art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw, zgodnie z którym do spraw dotyczących wydania decyzji o warunkach zabudowy, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 (ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym) w brzmieniu dotychczasowym. Nowelizacja ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym co do zasady weszła w życie z dniem 24 września 2023 r. (art. 78 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw). Z tego powodu w rozpoznawanej sprawie zastosowanie znajduje art. 59 u.p.z.p. w brzmieniu sprzed nowelizacji - Zmiana zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego, polegająca na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych, a także zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, z zastrzeżeniem art. 50 ust. 1 i art. 86, wymaga ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy. Przepis art. 50 ust. 2 stosuje się odpowiednio (ust. 1). Przepis ust. 1 stosuje się również do zmiany zagospodarowania terenu, która nie wymaga pozwolenia na budowę, z wyjątkiem tymczasowej, jednorazowej zmiany zagospodarowania terenu, trwającej do roku (ust. 2). W przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego budowa obiektów budowlanych, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, wymaga uzyskania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (ust. 2a). W przypadku zmiany zagospodarowania terenu, o której mowa w ust. 2, bez uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu nieruchomości: 1) wstrzymanie użytkowania terenu, wyznaczając termin, w którym należy wystąpić z wnioskiem o wydanie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy, albo 2) przywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania (ust. 3). Działania określone w art. 59 ust. 3 u.p.z.p. organ wykonawczy gminy może podjąć w przypadku zaistnienia tzw. samowoli urbanistycznej. Skoro postępowanie zostało wszczęte i niezakończone decyzją ostateczną przed wejściem w życie przywołanej wyżej ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw, zastosowanie w sprawie powinny znaleźć przepisy w brzmieniu sprzed nowelizacji, co odnosi się w szczególności do art. 59 u.p.z.p. Niewątpliwie błędne było w tym zakresie stanowisko organu odwoławczego wyrażone na str. 3 uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Druga natomiast kwestia, tut. Sąd w ww. wyroku z dnia 30 września 2024 r., wskazał wyraźnie, że do organu odwoławczego należy ocena, "czy na działce nr [...] doszło do zmiany jej zagospodarowania skutkującego możliwością wydania decyzji na podstawie 59 ust. 3 u.p.z.p.". Tymczasem organ odwoławczy w żaden sposób nie rozważył zastosowania pkt 1 przepisu art. 59 ust. 3 u.p.z.p. Ponadto, o ile organ pierwszej instancji podjął próbę uzasadnienia pkt 2 art. 59 ust. 3 omawianej ustawy, to analiza ta odnosiła się wyłącznie dla jednego z nałożonych obowiązków – zaprzestania wykorzystywania posesji jako bazy dla sprzętu budowlanego (str. 5 uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji). Zwrócić należy natomiast uwagę, że decyzją nakazano Skarżącym przywrócenie poprzedniego zagospodarowania części nieruchomości i doprowadzenie do pierwotnego wykorzystania terenu działki poprzez wykonanie nałożonych obowiązków - likwidacji nielegalnego utwardzenia nieruchomości płytami betonowymi oraz - zaprzestania wykorzystywania posesji jako bazy dla sprzętu budowlanego w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą zarejestrowaną pod innym adresem niż nieruchomość objęta niniejszym postępowaniem. Organ pierwszej instancji, jak wynika z uzasadnienia, rozważył jedynie brak możliwości prowadzenia na tym terenie usług związanych z wykorzystywaniem terenu dla sprzętu budowlanego, co zdaniem organu uzasadniało nałożenie obowiązków przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania. Nie poczynił natomiast analizy w odniesieniu do obowiązku likwidacji utwardzenia nieruchomości. Uchybienie to powielił organ odwoławczy. Zasadny jest zatem zarzut skargi, niedokonania przez organy analizy niezgodności z prawem dokonanego utwardzenia przedmiotowej działki. Choć w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśniono, że "punktem wyjścia dla tej oceny jest zidentyfikowanie zagospodarowania terenu, które jest zgodne z prawem dla danego obszaru oraz porównanie go z wprowadzoną przez określony podmiot zmianą," (str. 6 uzasadnienia zaskarżonej decyzji), mimo to, organ odwoławczy w tej materii analizy zgodnego z prawem zagospodarowania przedmiotowego obszaru, nie przeprowadził. Organ odwoławczy ponownie rozpoznając odwołanie, nie dokonał również stosownego rozważenia podnoszonej argumentacji przez odwołującą się stronę, co tyczy się w szczególności zarzutów określonych w pkt 3 i 4 odwołania, naruszenia art. 59 ust. 1 i 2 u.p.z.p. oraz art. 59 ust. 3 pkt 2 u.p.z.p., w tym argumentacji przedstawionej na poparcie tego stanowiska. Nie budziło wątpliwości Sądu, że w sprawie doszło do naruszenia art. 59 u.p.z.p. w zw. z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw. Ponadto organ winien tak prowadzić postępowanie, by wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kieruje się przy załatwieniu sprawy (zasada przekonywania, art. 11 k.p.a.), pogłębiać zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), co w przypadku organu odwoławczego koresponduje z wynikającą z art. 15 k.p.a. zasadą dwuinstancyjności postępowania. Uzasadnione stało się w rezultacie uchylenie zaskarżonej decyzji. Jednocześnie zauważone uchybienia nie pozwalają na odniesienie się do pozostałych zarzutów skargi. Odnotowania wymaga, że Sąd nie wskazuje rozstrzygnięcia, zauważa natomiast, że zastosowanie konsekwencji prawnych przewidzianych w art. 59 ust. 3 u.p.z.p., wymaga wyczerpujących ustaleń faktycznych, oraz zastosowania prawidłowej podstawy prawnej, z uwzględnieniem przepisów przejściowych. Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ponownie rozpatrując sprawę organ zastosuje się do wskazań, które wprost wynikają z przedstawionych powyżej rozważań Sądu, uzasadniając swoje stanowisko stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. orzeczono o kosztach postępowania, zasądzając na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 980 zł (pkt 2 sentencji wyroku), na które składa się uiszczony wpis sądowy w wysokości 200 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej w wysokości 480 zł ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst. jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 z późn. zm.). Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.