II SA/Gl 938/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka,, Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Protokolant stażysta Beata Kapłon, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 lipca 2006 r. sprawy ze skargi R. M. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia wykonania rozbiórki obiektu budowlanego 1. Uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] r. nr [...]. 2. Orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości. Zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz R. M. [...]zł ([...]złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. postanowieniem z dnia [...] r. – na podstawie art. 32 i 122 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. z 1991 r. nr 36, poz. 161 z zm./ nałożył na R. M. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości [...] zł z powodu uchylania się od wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym nr PINB C. [...] z dnia [...].2005 r. W uzasadnieniu organ egzekucyjny podał, że decyzją PINB w B. z dnia [...] r. nakazano R. M. rozbiórkę ścianki wymurowanej na płycie balkonowej mieszkania nr X przy ul. [...] w C.. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ II instancji, a NSA wyrokiem z dnia 24.10.2002 r. sygn. akt II SA/Ka 2982 oddalił skargę R. M.. W dniu [...].2003 r. R. M. odebrał upomnienie wzywające go do wykonania obowiązku określonego w decyzji ostatecznej z zagrożeniem wszczęcia przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego. Ponieważ zobowiązany nie wykonał obowiązku w dniu [...].2005 r. organ egzekucyjny wystawił tytuł wykonawczy oraz wydał – wyżej przywołane – postanowienie. W zażaleniu R. M. podał, że spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu nr X przy ul. [...] już mu nie przysługuje /od dnia [...].2003 r./, o czym zawiadomił organ egzekucyjny w [...] 2004 r. i w związku z tym nie ma możliwości wykonania obowiązku. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżonym postanowieniem uchylił postanowienie organu I instancji w części dotyczącej terminu uiszczenia grzywny i wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym /jako nie odpowiadającego artykułowi 122 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym/ i wyznaczył termin wpłacenia grzywny – 7 dni od dnia otrzymania niniejszego postanowienia oraz identyczny termin dla wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym. W pozostałej części utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 144 kpa oraz art. 119, art. 121 § 2 i § 4 i art. 122 ustawy z 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Motywując rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał na zasadność wszczęcia postępowania i zastosowanego środka egzekucyjnego. W zakresie kwestionowanym przez skarżącego się organ wyraził pogląd, że obowiązek rozbiórki na podstawie art. 48 Prawa budowlanego został na skarżącego nałożony jako sprawcę samowoli, a nie z uwagi na jego status ówczesnego członka Spółdzielni. Zobowiązany jest nadal zameldowany w lokalu z tym, że lokatorskie spółdzielcze prawo do lokalu przysługuje aktualnie jego ojcu. Zdaniem organu nie zwalnia to zobowiązanego z wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zgodnie z art. 48 Prawa budowlanego nakaz rozbiórki może być skierowany do inwestora /sprawcy samowoli/ oraz do właściciela. Właścicielem spornego lokalu zarówno w dacie powstania obowiązku, jak i obecnie jest Spółdzielnia Mieszkaniowa. Członek Spółdzielni posiadający lokatorskie prawo do lokalu nie jest jego właścicielem, a więc nie doszło na skutek umowy z dnia [...].2003 r. o ustanowieniu spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu na rzecz A. M. /ojca zobowiązanego/ do zmiany właściciela lokalu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego R. M. wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia z uwagi na niemożność wykonania nałożonego na niego obowiązku na skutek utraty spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga musiała odnieść skutek, aczkolwiek z innych względów niż podnoszone przez skarżącego. Sąd badając legalność zaskarżonego aktu i orzekając w granicach sprawy, nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Instytucję grzywny w celu przymuszenia regulują przepisy rozdziału 2 działu III ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /t.j. Dz.U. z 2002 r. nr 110, poz. 968 z zm./ dotyczące egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Organ egzekucyjny przystępując do czynności egzekucyjnych doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, a w przypadku zastosowania grzywny w celu przymuszenia /art. 122 § 1/, postanowienie o nałożeniu grzywny i odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został doręczony wcześniej. Oznacza to, że wszczęcie egzekucji jest możliwe na podstawie tytułu wykonawczego, który musi odpowiadać wymogom art. 27 ustawy. Tytuł wykonawczy wystawia wierzyciel, a jeżeli wierzyciel jest równocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez siebie /art. 26 § 4/. Zgodnie z art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, organ egzekucyjny z urzędu bada dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Dotyczy to także przypadku gdy egzekucje wszczyna się z urzędu. Badanie dopuszczalności egzekucji obejmuje sprawdzenie czy obowiązek, którego dotyczy tytuł, podlega egzekucji administracyjnej a także czy tytuł spełnia wymogi określone w art. 27 § 1 i § 2 ustawy. Fakt dopuszczalności egzekucji administracyjnej i prawidłowości dokumentów potrzebnych do jej wszczęcia stwierdza się w tytule wykonawczym /art. 27 § 1 pkt 10/ przez umieszczenie w nim klauzuli organu egzekucyjnego. W tytule wykonawczym /art. 27 § 1 pkt 2/ wskazuje się m.innymi zobowiązanego. W rozpoznawanej sprawie skarżący został wskazany jako zobowiązany do wykonania obowiązku określonego w decyzji z PINB z [...] r., utrzymanej w mocy decyzją organu II instancji z [...] r. Obowiązek ten polegał na rozbiórce samowolnie wykonanej ścianki na płycie balkonowej lokalu stanowiącego własność spółdzielni mieszkaniowej, a do którego spółdzielcze lokatorskie prawo przysługiwało skarżącemu. Tytuł był zaopatrzony w pouczenie o przysługującym zobowiązanemu prawu zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W ocenie składu orzekającego omawiany tytuł wykonawczy odpowiadał wymogom art. 27 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, a ponieważ był poprzedzony upomnieniem, a sam obowiązek podlega egzekucji administracyjnej wszczęcie egzekucji nastąpiło w sposób prawidłowy. W szczególności w tytule tym zgodnie z prawem jako zobowiązanego wskazano skarżącego, na którego ostateczną decyzją został nałożony egzekwowany obowiązek. Obowiązek ten – rozbiórka samowolnie wykonanej ścianki został orzeczony na podstawie art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. i nałożony na skarżącego jako sprawcę samowoli – inwestora, a nie właściciela lokalu. Przymiot właściciela skarżącemu dysponującemu jedynie spółdzielczym lokatorskim prawem do lokalu nie przysługiwał. Właścicielem budynku, w którym znajdował się lokal zajmowany przez skarżącego w dacie powstania obowiązku, jak i w dacie wszczęcia i prowadzenia egzekucji była Spółdzielnia Mieszkaniowa w C.. Spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu jest nie zbywalne i niedziedziczne, a więc brak jest następstwa prawnego skutkującego przejściem z mocy prawa obowiązku administracyjnego na następcę prawnego zobowiązanego /art. 28a ustawy z 17.06.1966 r. oraz art. 30 § 4 kpa w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji/. Kontrola prawidłowości tytułu wykonawczego – mimo braku zarzutu skarżącego – została przez Sąd dokonana z urzędu, bowiem jedynie w niewadliwie wszczętym postępowaniu egzekucyjnym wydane postanowienia – w sprawie niniejszej o grzywnie w celu przymuszenia – mogą zostać uznane – w przypadku braku innych wad – za zgodne z prawem. W rozpoznawanej sprawie zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jak to kilka razy stwierdzono wyżej podstawą nałożonego ostateczną decyzją obowiązku był art. 48 Prawa budowlanego. W przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części grzywnę w celu przymuszenia oblicza się stosownie do art. 121 § 5 ustawy, czego nie dostrzegły organy orzekające w sprawie. W zażaleniu na postanowienie o wymierzeniu grzywny w celu przymuszenia skarżący nie kwestionował ani zastosowanego środka egzekucyjnego, ani wysokości samej grzywny. Podnosił jedynie niemożność wykonania obowiązku z uwagi na utratę lokatorskiego prawa do lokalu. W istocie więc skarżący w stosunku do zaskarżonego postanowienia sformułował zarzut określony w art. 33 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, który mógł być skierowany jedynie w zarzutach do tytułu wykonawczego, czego skarżący nie uczynił mimo prawidłowego pouczenia w tym zakresie w doręczonym mu tytule. Mając na uwadze przedstawione argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt c oraz art. 135, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270 z zm./ orzekł, jak w sentencji wyroku.