II SA/Gl 938/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Ewa Krawczyk,, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant Sekretarz sądowy Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2008 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. z dnia [...] r. nr [...] oraz orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 2. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J. działając na podstawie art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), decyzją z dnia [...] r. nr [...], nałożył na S. i M. M. obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie garażu wraz z zadaszeniem, wybudowanego w [...] r. bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie nieruchomości przy ul. [...] w J. – w terminie do dnia [...] r. Po rozpatrzeniu odwołania S. i M. M. decyzją z dnia [...]r. nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał powyższe rozstrzygnięcie w mocy. Skargę na powyższą decyzję ostateczną odrzucono na mocy postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 września 2007 r. sygn. akt II SA/Gl 558/07. Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J. decyzją z dnia [...]r. nr [...], nakazał M. M. rozbiórkę przedmiotowego garażu z zadaszeniem. Jako podstawę prawną decyzji powołano art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane z 1994 r. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że garaż konstrukcji drewnianej, kryty papą, dobudowany został do budynku mieszkalnego, zaś do garażu dobudowano zadaszenie konstrukcji drewnianej kryte gumolitem z przeznaczeniem do celów gospodarczych. Obiekty te zostały zrealizowane samowolnie przez M. M. w [...] r. W wyznaczonym terminie inwestor nie uzyskał pozwolenia na użytkowanie zgodnie z decyzją z dnia [...] r. W związku z tym organ I instancji zlecił ocenę stanu technicznego, którą wykonał J. G., legitymujący się uprawnieniami budowlanymi nr [...]. Z oceny tej wynika, że przedmiotowy garaż nie nadaje się do przebudowy i nie spełnia wymogów § 157 rozp. MAGTiOŚ z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki. Taki stan rzeczy zdaniem organu winien skutkować nakazem rozbiórki. W odwołaniu od decyzji S. M. i M. M. podnieśli, że postępowanie prowadzone jest bez udziału właścicieli nieruchomości, bądź ich pełnomocnika lub kuratora sądowego, czym naruszono art. 7 i 77 kpa. Nie dokonano też określenia działki, której dotyczy postępowanie oraz pominięto wytyczne, zawarte w poprzednich decyzjach organu odwoławczego. Wreszcie odwołujący się zarzucili, że nie zostali powiadomieni o powołaniu biegłego dla dokonania oceny stanu technicznego obiektu, zaś jako bezumowni użytkownicy nieruchomości, nie mogli uzyskać pozwolenia na użytkowanie, co uniemożliwia jego legalizację. Zaskarżoną decyzją, wydaną z up. [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, odwołania nie uwzględniono, podzielając pogląd organu I instancji co do istnienia ustawowych przesłanek do wydania nakazu rozbiórki z powodu niespełnienia przez przedmiotowy obiekt wymogów techniczno-budowlanych. Zdaniem organu odwoławczego, nie ma też prawnego znaczenia fakt, że odwołujący się nie są właścicielami nieruchomości w sytuacji, gdy są sprawcami samowoli budowlanej i inwestorem obiektu. Stąd też orzeczono o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. W skardze do sądu administracyjnego S. M. i M. M. wnieśli o uchylenie decyzji organu odwoławczego i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący ponowili zarzuty i argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Skargę M. M. odrzucono na mocy prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 stycznia 2008 r. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej. Rozpoznając skargę S. M., Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 28 kpa, stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. Zatem przymiot strony w niniejszej sprawie niewątpliwie przysługuje inwestorowi oraz właścicielowi nieruchomości, na której zrealizowano przedmiotowy obiekt. Tymczasem organy nadzoru budowlanego nie podjęły żadnej próby ustalenia osób, będących właścicielami posesji przy ul. [...] w J., aczkolwiek jest poza sporem, iż prawo własności nie przysługuje inwestorowi. Z braku innych możliwości należało zaś przynajmniej przesłuchać inwestora dla ustalenia kwestii, w jaki sposób wszedł on w posiadanie nieruchomości i na tej podstawie należało rozważyć konieczność wystąpienia do sądu o ustanowienie kuratora w trybie art. 30 § 5 kpa, o ile chodziłoby o spadek nieobjęty przez spadkobierców. Oczywiście, prawidłowo uznały jednak organy obydwu instancji, iż nakaz rozbiórki przedmiotowego garażu winien być skierowany do inwestora. Jednak działając z urzędu sąd administracyjny stwierdził, że stanowisko organów w tej kwestii jest całkowicie niekonsekwentne. Wszak decyzją z dnia [...]r. bezpośrednio poprzedzającą orzeczony nakaz rozbiórki, obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie samowolnie zrealizowanego obiektu nałożono na S. i M. M. Skarżąca wnosiła też środki odwoławcze od wydanych uprzednio rozstrzygnięć, które były merytorycznie rozpatrywane, co oznacza, że organ odwoławczy nie kwestionował jej przymiotu strony. Jednakże w toku postępowania organ I instancji pominął całkowicie prawa skarżącej i nawet nie doręczano jej podjętych decyzji, w tym zwłaszcza decyzji o nakazie rozbiórki z dnia [...]r. Istotne jest zaś ustalenie, czy przedmiotowy garaż został zrealizowany ze środków, objętych ustawową wspólnością majątkową, bo wówczas inwestorami obiektu są oboje małżonkowie, którym przysługuje przymiot strony i oboje winni też być adresatami decyzji, podczas gdy w niniejszej sprawie z pominięciem gwarancji procesowych skarżącej, orzeczono nakaz rozbiórki obiektu, skierowany wyłącznie do M. M., co pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią ostatecznej decyzji z dnia [...] r. Co więcej, sama skarżąca w toku postępowania złożyła pisemne oświadczenie z daty [...]r. w którym podała, że w [...] r. dostawili garaż do ściany domu, potwierdzając w ten sposób fakt, że była również inwestorem (k. 3 akt adm.). Z też względów, mianowicie pozbawienia skarżącej udziału w postępowaniu administracyjnym, co stanowi przesłankę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 4 kpa oraz nienależytego wyjaśnienia sprawy w zakresie stanu prawnego nieruchomości i wadliwego skierowania nakazu rozbiórki wyłącznie do M. M., decyzje organów obydwu instancji nie mogły się ostać i podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Orzeczenie o niewykonalności zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku oparto na przepisie art. 152 cyt. ustawy. O kosztach postępowania obejmujących wpis sądowy w kwocie [...] zł, rozstrzygnięto na wniosek skarżącej po myśli art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 tej ustawy. Sąd administracyjny nie podzielił natomiast zarzutu skargi co do bezpodstawności prowadzenia odrębnego postępowania w sprawie przedmiotowego garażu. O ile na nieruchomości znajdują się inne obiekty, objęte postępowaniem przed organami nadzoru budowlanego, ich byt prawny może podlegać innym regulacjom Prawa budowlanego. Stąd też celowe może być prowadzenie oddzielnych postępowań administracyjnych – przy ewentualnym wykorzystaniu dowodów, zgromadzonych w jednym z postępowań. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji winien zatem zgodnie z powyższymi wskazaniami poczynić ustalenia co do stanu prawnego nieruchomości, na której zrealizowano przedmiotowy garaż oraz zapewnić udział w sprawie także skarżącej - o ile obiekt ten zrealizowano ze środków, objętych wspólnością majątkową. W razie stwierdzenia przesłanek przymusowej rozbiórki z art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), adresatem nakazu winni być też w takiej sytuacji oboje małżonkowie (art. 38 Prawa bud. z 1974 r.). Brak tytułu prawnego do nieruchomości nie jest jednak przeszkodą do wydania decyzji o rozbiórce przedmiotowego obiektu, z tym że właściciele nieruchomości - (o ile będzie możliwe ich ustalenie), maja przymiot strony w postępowaniu administracyjnym.