II SA/Gl 941/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 listopada 2025 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 20 maja 2025 r. nr SKO.4205.12.2025 w przedmiocie opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej oddala skargę. Postanowieniem z dnia 31 maja 2023 r. (sygn.[...]) Sąd Rejonowy w C., [...] Wydział [...] postanowił z urzędu w trybie pilnym, na czas trwania postępowania, umieścić małoletnią S. S. w instytucjonalnej pieczy zastępczej - placówce opiekuńczo-wychowawczej. W dniu 5 czerwca 2023 r. ww. małoletnia została umieszczona w [...] Placówce Wychowawczej "[...]" w C. W dalszej kolejności - postanowieniem z dnia [...] Sąd Rodzinny postanowił o ograniczeniu władzy rodzicielskiej matce małoletniej, A. S. W czasie pobytu dziecka w przedmiotowej placówce. Sąd Rejonowy w C., [...] Wydział [...], wydał postanowienie z dnia [...] o zastosowania środka tymczasowego w postaci umieszczenia dziecka w Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej Szpitalu [...] w T. Ograniczenie władzy rodzicielskiej zostało uchylone postanowieniem Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] zaś małoletnia została skreślona z listy wychowanek placówki opiekuńczej 3 lipca 2024 r. W sprawie zostało wszczęte postępowanie w sprawie ustalenia opłaty za pobyt małoletniej w pieczy zastępczej. W jego wyniku Prezydent Miasta C., decyzją z dnia 11 stycznia 2024 r. ustalił dla matki małoletniej opłatę za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Decyzja ta została jednak uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie decyzją z dnia [...] Pismem z dnia 26 kwietnia 2024 r. matka małoletniej wystąpiła do Prezydenta Miasta C. o odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Organ I instancji decyzją z dnia 17 lipca 2024 r. nr [...] odmówił udzielenia takiej ulgi. Decyzja ta stała się ostateczna. Podjęte zostało postępowanie w sprawie ustalenia wysokości opłaty za pobyt małoletniej w pieczy zastępczej. Ustalono, że koszty tego pobytu ponosiła [...] Placówka Wychowawcza "[...]" w C. Wydatki placówki obejmowały również pobyt małoletniej w SPZOZ Szpitalu [...] w T. W konsekwencji powyższych ustaleń Prezydent Miasta C. decyzją z dnia 29 stycznia 2025 r. nr [...] postanowił ustalić matce małoletniej: 1) opłatę w wysokości 4.050,80 zł. za pobyt dziecka w pieczy zastępczej w okresie od dnia 5.06.2023 r. do dnia 30.06.2023 r., 2) miesięczną opłatę w wysokości 4.574,00 zł. za pobyt dziecka w pieczy zastępczej w okresie od dnia 1.07.2023 r. do dnia 31.03.2024 r., 3) miesięczną opłatę w wysokości 5.083,00 zł. za pobyt dziecka w pieczy zastępczej w okresie od dnia 1.04.2024 r. do dnia 30.06.2024 r., 4) opłatę w wysokości 491,90 zł. za pobyt dziecka w pieczy zastępczej w okresie od dnia 1.07.2024 r. do dnia 3.07.2024 r. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 193 ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej rodzice za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej ponoszą miesięczną opłatę w wysokości średniego miesięcznego wydatku przeznaczonego na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Miesięczny wydatek przeznaczony na utrzymanie wychowanki w [...] Placówce Wychowawczej "[...]" w C. od dnia 1.04.2023 r. do 31.03.2024 r. wynosił: 4.674,00 zł., zaś od 1.04.2024 r. wynosił 5.083,00 zł. W myśl art. 193 ust. 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej za ponoszenie opłaty rodzice odpowiadają solidarnie. W związku z faktem, iż ojciec dziecka nie żyje, do ponoszenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej zobowiązana była matka biologiczna. Odwołanie od tej decyzji złożył jej adresatka reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Zarzuciła brak ustaleń co do okresu w jakim małoletnia przebywała w placówce pełniącą pieczę zastępczą. Zaskarżoną obecnie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy w pełni podzielając jego ustalenia i wywiedzione z nich skutki prawne. Podkreśliło, że zgodnie z art. 35 ust.1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej następuje na podstawie orzeczenia sądu, z zastrzeżeniem ust. 2 oraz art. 35a, art. 58 ust. 1 pkt 2 i 3 i art. 103 ust. 2 pkt 2 i 3. Po umieszczeniu dziecka rodzinie zastępczej oraz prowadzącemu rodzinny dom dziecka, na każde umieszczone dziecko, przysługuje świadczenie na pokrycie kosztów jego utrzymania (art.80 ust. 1). Świadczenia i dodatki, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81, przyznaje się od dnia faktycznego umieszczenia dziecka odpowiednio w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko lub osobę, o której mowa w art. 37 ust. 2 i 3, rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka (art. 87 ust. 1 pkt 1 ustawy). Analiza powołanych przepisów prowadzi do wniosku, że przyznanie świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania małoletniego w rodzinie zastępczej następuje od dnia faktycznego umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko rodziny zastępczej. Z akt rozpatrywanej sprawy wynika, że małoletnia postanowienia Sądu Rejonowego w C. z dnia 31 maja 2023r. sygn. akt [...] została umieszczona w instytucjonalnej pieczy zastępczej - placówce opiekuńczo - wychowawczej. W dniu 5.06.2023r. małoletnia została przyjęta do [...] Placówki Wychowawczej "[...]" w C.. W trakcie pobytu w tej placówce Sąd Rejonowy w C. postanowieniem z dnia [...] zastosował w stosunku do małoletniej środek tymczasowy w postaci umieszczenia w zakładzie leczniczym Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej Szpitala [...] w T. Następnie postanowieniem z dnia [...] sygn. akt [...] Sąd uchylił A. S. ograniczenie władzy rodzicielskiej nad małoletnią S. S. w postaci umieszczenia w instytucjonalnej pieczy zastępczej, które stało się prawomocne z dniem [...]. W oparciu o powyższe postanowienie Sądu małoletnia została skreślona z listy wychowanków placówki w dniu 3 lipca 2024 r. Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożyła jej adresatka reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Domagając się uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania zarzuciła SKO w Częstochowie naruszenie: 1) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego doprowadzając do błędu w ustaleniach faktycznych polegającego na błędnym przyjęciu, że małoletnia córka skarżącej przebywa w placówce opiekuńczo-wychowawczej, 2) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak rozważenia wszystkich istotnych okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy oraz błędne uzasadnienie decyzji ograniczające się jedynie do przytoczenia przepisów prawa, 3) art. 193 ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej przez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że małoletnia córka skarżącej przebywała w placówce opiekuńczej. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. WSA w Gliwicach zważył co następuje. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2024 r., poz. 1267) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Zgodnie z art. 193 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2025 r., poz. 49 – dalej "u.w.r.") za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę. Wysokość opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej zależna jest od formy pieczy zastępczej. W przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka rodzice ponoszą opłatę w wysokości przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 u.w.r. (art. 193 ust. 1 pkt 1 u.w.r.). W przypadku zaś umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym rodzice ponoszą opłatę w wysokości średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym (art. 193 ust. 1 pkt 2 u.w.r.). Opłatę rodzice ponoszą od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej i odpowiadają za nią solidarnie (art. 193 ust. 1a i ust. 2 u.w.r.). Opłatę ponoszą także rodzice pozbawieni władzy rodzicielskiej lub którym władza rodzicielska została zawieszona albo ograniczona (art. 193 ust. 6 u.w.r.). Opłatę ustala, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym (art. 194 ust. 1 u.w.r.). Stosownie do art. 194 ust. 2 u.w.r. rada powiatu określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1. Starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę, o której mowa w ust. 2, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1 (art. 194 ust. 3 u.w.r.). W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że skarżąca jest matką małoletniej, która została umieszczona w instytucjonalnej pieczy zastępczej, Nie jest także sporne, że postępowanie w przedmiocie odstąpienia od ustalenia skarżącej odpłatności za pobyt małoletniej w instytucjonalnej pieczy zastępczej zakończyło się decyzjami z o odmowie odstąpienia od ustalenia opłaty Decyzje te zostały doręczone skarżącej i są w świetle art. 16 § 1 i 2 k.p.a. decyzjami ostatecznymi i prawomocnymi. Jak wynika z akt sprawy córka skarżącej została, na drodze orzeczenia sądu powszechnego umieszczona w instytucjonalnej pieczy zastępczej - placówce opiekuńczo-wychowawczej. W ten sposób skarżącej ograniczono prawo wykonywania władzy rodzicielskiej. Data tego zdarzenia nie budzi wątpliwości. Drugą datą graniczną jest tu uchylenie postanowienia w przedmiocie ograniczenia sprawowania władzy rodzicielskiej (umieszczenia w pieczy zastępczej). Te dwie daty wyznaczają okres przebywania małoletniej w instytucjonalnej pieczy zastępczej. Jak wynika z akt administracyjnych organy prawidłowo ustaliły ten okres, od dnia 5 czerwca 2023 r. do dnia 3 lipca 2024 r. Okoliczność, że małoletnia przebywała przez znaczny okres tego czasu w szpitalu nie spowodował jednak, że piecza zastępcza "wygasła". Dalej pełniła ją [...] Placówka Wychowawcza "[...]" w C. Jak wynika z akt postępowania placówka ta zapewniała córce skarżącej odpowiednie środki, przekazywała do depozytu jej "kieszonkowe", czy też zapewniała prezenty okolicznościowe. Zatem zdaniem Sądu okres przebywania dziecka w pieczy zastępczej został ustalony prawidłowo i zarzuty skargi oznaczone cyframi 1 i 3 należy uznać za nieuzasadnione. Fakt przebywania małoletniej w pieczy zastępczej spowodował, że organ gminy został zobligowany do ustalenia opłaty za ten pobyt. Jak już wcześniej wspomniano, decyzja wydawana na podstawie art. 193 ust. 1 u.w.r. ma charakter aktu związanego za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę. W przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej rodzice ponoszą opłatę w wysokości średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w takiej instytucji (art. 193 ust. 1 pkt 2 u.w.r.). Te średnie miesięczne wydatki ustalono na podstawie zarządzenia Prezydenta Miasta C. i nie są one kwestionowane. Nie można wreszcie zgodzić się z treścią zarzutu skargi oznaczonego cyfrą 3. Organy administracji, zwłaszcza organ II instancji dokonały wykładni przepisów obowiązującego prawa. Przytoczyły również treść orzeczeń sądów administracyjnych. Nie można zatem mówić iż ograniczył się jedynie do "przytoczenia przepisów prawa". Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co uzasadniało oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.