II SA/Gl 942/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.),, Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Protokolant starszy referent Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2020 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badanie lekarskie oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] r. Prokurator Prokuratury Rejonowej S. wniósł o skierowanie skarżącego G. S. na badanie lekarskie w celu stwierdzenia istnienia uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu jego zdrowia jako kierowcy. Prokurator wyjaśnił, że w toku postępowania karnego skarżący został poddany badaniom sądowo-psychiatrycznym. Biegli psychiatrzy stwierdzili u niego zespół zależności alkoholowej. Skarżący posiada prawo jazdy kat. B. Zatem istnieje uzasadniona wątpliwość, czy stan jego zdrowia pozwala na bezpieczne prowadzenie pojazdów mechanicznych. Po zawiadomieniu o wszczęciu postępowania pismem z dnia [...] r. skarżący domagał się jego umorzenia. Jego zdaniem, Prokurator nie wskazał bowiem uzasadnionych wątpliwości co do aktualnego stanu zdrowia. Prawo jazdy wydano mu [...] r., a zatem już po sporządzeniu rzekomej opinii psychiatrycznej. Skarżący wniósł też o przesłuchanie świadków dla potwierdzenia, że nie nadużywa alkoholu. Do pisma dołączył odpis zaświadczenia [...] Terapii Uzależnień z dnia [...] r., potwierdzającego uczęszczanie od dnia [...] r. na zajęcia grupy terapii pogłębionej. Na wezwanie organu Prokurator nadesłał uwierzytelnioną część opinii sądowo-psychiatrycznej w sprawie [...]. W tym stanie rzeczy Prezydent Miasta J. decyzją z dnia [...] r. działając na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r. poz. 978 ze zm.), skierował skarżącego jako posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B na badanie lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Zdaniem organu, skierowanie na badania lekarskie jest uzasadnione w świetle informacji Prokuratora, stwierdzającego że skarżący cierpi na zespół zależności alkoholowej. W odwołaniu od decyzji skarżący domagał się jej uchylenia oraz zażądania odpisu opinii, przywołanej przez Prokuratora, a także ustalenia, czy skarżący był kiedykolwiek zatrzymany za prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu, spowodowanie wypadku lub innego przestępstwa. Zdaniem skarżącego, z pisma Prokuratora nie wynika, kiedy rzekoma opinia miała być wydana i jaka jest jej treść. Skarżący podał, że od dawna jest już abstynentem i nawet jeżeli w przeszłości miał problemy z nadużywaniem alkoholu, to nie może to rzutować na jego obecną sytuację. Jednakże zaskarżoną decyzją odwołania nie uwzględniono. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, Kolegium podało, że zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2019 r., poz. 341 ze zm.), badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega, z zastrzeżeniem ust. 4, osoba posiadająca prawo jazdy (...), jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. W art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b cyt. ustawy wskazano ponadto, że starosta (prezydent miasta na prawach powiatu) wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy (...) na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Powyższe stanowi realizację zasady określonej w art. 3 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, w myśl której kierującym pojazdem może być osoba, która osiągnęła wymagany wiek i jest sprawna pod względem fizycznym i psychicznym. Szczegółową regulację przeprowadzania ww. badań zawiera rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. z 2017 r., poz. 250). W ramach badania lekarskiego uprawniony lekarz dokonuje oceny stanu zdrowia osoby badanej w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, w zakresie podanym w § 4 ust. 1 pkt 9 ww. rozporządzenia. Uwzględnia u osoby badanej obecność i rodzaj schorzenia, stopień zaawansowania objawów chorobowych i ich dynamikę, z uwzględnieniem możliwości rozwoju choroby, jak i cofania się jej objawów, oraz rozważa zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu drogowego, jakie mogą mieć miejsce w przypadku kierowania przez tę osobę pojazdami (§ 4 ust. 2). Przesłanka uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia musi być interpretowana zgodnie z celem ustawy, którym jest zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym spowodowanym przez osoby, których stan zdrowia uniemożliwia sprawne prowadzenie pojazdów. Uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia dotyczyć powinny tego rodzaju aspektów stanu zdrowia osoby, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdu. Uprawnienie starosty do skierowania na badania lekarskie należy do szeroko pojętej profilaktyki w zakresie bezpieczeństwa na drogach, a celem przepisu art, 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy jest spowodowanie, by osoba, w stosunku do której zaistniały określone wątpliwości, została przebadana przez uprawnionego lekarza zanim dojdzie do sytuacji, w której osoba ta narazi siebie, jak też innych uczestników ruchu na utratę zdrowia, bądź życia. Z akt sprawy wynika, że niniejsze postępowanie w sprawie skierowania na badanie lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami zostało wszczęte z urzędu w związku z wnioskiem Prokuratura Prokuratury Rejonowej [...] w S. z dnia [...] r. W uzasadnieniu wniosku Prokurator wskazał, że w toku prowadzonego postępowania karnego - na podstawie opinii biegłych - stwierdzono u skarżącego zespół zależności alkoholowej. Dołączony do akt sprawy wyciąg z opinii biegłych sądowych lekarzy psychiatrów, sporządzonej do sprawy [...] potwierdza ustalenia Prokuratora. W opinii lekarze wyraźnie stwierdzili, że jest on uzależniony od alkoholu i zachodzi potrzeba podjęcia działań inspirujących leczenie odwykowe badanego. Zdaniem Kolegium, w rozpatrywanej sprawie zaistniały uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia strony wymagające skierowania na badanie lekarskie celem ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, potwierdzone dołączoną do akt sprawy opinią biegłych lekarzy specjalistów psychiatrów, z której wprost wynika rozpoznanie zespołu zależności alkoholowej. Wskazaną opinię Kolegium uznało za wystarczającą dla ustaleń faktycznych. Uzależnienie od alkoholu może powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów mechanicznych, zwłaszcza poprzez znaczne obniżenie sprawności psychomotorycznej kierującego pojazdem. Za skierowaniem na przedmiotowe badania dodatkowo przemawia fakt, iż zarówno polskie, jak i unijne prawodawstwo w sposób szczególny ogranicza możliwość uzyskania uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi przez osoby uzależnione od alkoholu (art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami). Skierowanie na przedmiotowe badania nie przesądza o istnieniu u strony przeciwwskazań do kierowania pojazdami, dopiero przeprowadzone przez lekarzy specjalistów w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy badanie lekarskie wyjaśni te okoliczności. Badanie lekarskie jest przeprowadzane na koszt osoby badanej (art. 76 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami). Kolegium podkreśliło, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie jest aktem związanym, tzn. w określonym stanie faktycznym organ ma obowiązek wydania decyzji o określonej treści. Przesądza o tym formuła przepisu: "starosta wydaje decyzję administracyjną". Stąd też odwołania nie uwzględniono. W skardze do sądu administracyjnego skarżący zarzucił naruszenie art. 78 § 1 i 2, art. 77 § 1 i art. 7 kpa – z powodu nieprzeprowadzenia żądanych przez niego dowodów z przesłuchania świadków, a w konsekwencji, nienależytego ustalenia stanu faktycznego. Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący ponowił dotychczasową argumentację. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. W toku rozprawy sądowej pełnomocnik skarżącego podkreślił, że dopuszczalne i celowe było przesłuchanie terapeuty dla ustalenia, że obecnie skarżący nie ma problemów z alkoholem. Jego zdaniem, skierowanie na badania lekarskie ma służyć ustaleniu występowania potencjalnych zagrożeń, a nie karaniu za problemy w przeszłości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. W niniejszej sprawie spełnione zostały materialnoprawne przesłanki do skierowania skarżącego na badania lekarskie. Przedłożony przez Prokuratora końcowy fragment odpisu opinii sądowo-psychiatrycznej, sporządzonej w postępowaniu karnym, w sposób wiarygodny potwierdza bowiem, że istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego z powodu rozpoznanego u niego zespołu zależności alkoholowej. Podana wyżej sygnatura sprawy karnej, świadczy o aktualności tej opinii. Została ona niewątpliwie sporządzona w [...] r. Wnioski końcowe tej opinii korelują z treścią zaświadczenia terapeuty, przedłożonego przez skarżącego. Skarżący od [...]r. uczęszcza na zajęcia grupy terapii pogłębionej. Gdyby nie uzależnienie alkoholowe, skarżący nie uczęszczałby na takie zajęcia, chyba że jego celem było uniknięcie odpowiedzialności karnej. Zatem fakt, że skarżący cierpi na zespół zależności alkoholowej, potwierdza także przedłożone przez niego zaświadczenie. Stąd też zbędne było przesłuchanie terapeuty w charakterze świadka, jak i przesłuchanie innych osób. Na tym etapie postępowania nie podlega bowiem badaniu, czy istnieją przeciwwskazania do kierowania przez skarżącego pojazdami. Stwierdzenie tej okoliczności możliwe jest wyłącznie poprzez badanie lekarskie przez uprawnionych lekarzy. Nie ma też prawnego znaczenia fakt, że skarżący posiada prawo jazdy od [...] r. Inny jest bowiem zakres badania osób ubiegających się o wydanie prawa jazdy niż badanie w celu stwierdzenia przeciwwskazań kierowcy (§ 10 i 11 rozp. Ministra Zdrowia z dnia 29 sierpnia 2019 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienie do kierowania pojazdami i kierowców, Dz. U. z 2019 r. poz. 1659). Podobnie przedstawiała się sytuacja na gruncie poprzednio obowiązującego rozp. przywołanego przez organ odwoławczy. Objawy, wskazujące na uzależnienie od alkoholu lub jego nadużywanie, są przedmiotem oceny uprawnionego lekarza (§ 4 ust. 1 pkt 9 rozp. z 2014 r. oraz § 4 ust. 1 pkt 10 rozp. z 2019 r.). Nie ma też znaczenia fakt, że skarżący do tej pory nie był karany, ani zatrzymany za przestępstwa, czy wykroczenia w ruchu drogowym. Celem skierowania na badania lekarskie jest bowiem prewencja. Ustawa o kierujących pojazdami, wyżej powołana, obliguje starostę do wydania decyzji o skierowaniu kierowcy na badania lekarskie zarówno wówczas, gdy kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu alkoholu, jak i wtedy, gdy istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do jego zdrowia (art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. a i b ustawy). W niniejszej sprawie wnioski opinii sądowo-psychiatrycznej i fakt, że skarżący uczęszcza na zajęcia terapii uzależnienia alkoholowego, wskazują zatem na zasadność wydania decyzji z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2019 r. sygn. akt I OSK 2407/17, LEX nr 2753249). Wbrew zarzutom skargi, sprawa została zatem należycie wyjaśniona do rozstrzygnięcia. Wnioski dowodowe skarżącego nie miały żadnego znaczenia i nie mogły podważyć wiarygodności opinii sądowo-psychiatrycznej i zaświadczenia terapeuty. Stąd też organy administracji nie naruszyły art. 7, 77 § 1 i 78 kpa. Fakt, że skarżący obecnie nie nadużywa alkoholu, nie zmienia oceny jego stanu, zawartego w tych dokumentach. Stąd też brak podstaw do ferowania zarzutu naruszenia art. 75 ust. 1 pkt 5 oraz art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami. Z tych wszystkich względów nie stwierdzając naruszenia prawa materialnego, ani uchybienia regułom procedury administracyjnej w stopniu skutkującym wznowieniem tego postępowania, bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.). ec