II SA/Gl 942/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Asesor WSA Aneta Majowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 listopada 2021r. sprawy ze skargi G. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Z. (dalej jako organ lub Prezydent) na podstawie art. 2 pkt 2, art. 17 i art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2020.111 t.j., zwanej też dalej ustawą lub u.ś.r.) decyzją z dnia [...] r. nr [...] orzeczono o odmowie przyznania G.L. (dalej jako skarżąca) prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad jej niepełnosprawnym synem R.L. W uzasadnieniu decyzji jako przyczynę odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia Prezydent powołał się w związku z treścią art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. na okoliczność posiadania przez skarżącą prawa do emerytury oraz fakt przyznania jej niepełnosprawnemu synowi bezpłatnej pomocy w formie dziennego pobytu w ośrodku wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi w Z. W odwołaniu od tej decyzji reprezentowana przez adwokata skarżąca wnosząc o jej uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy, zarzuciła, że została ona wydana z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem prawa materialnego art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy poprzez uznanie, iż sam fakt pobierania przez nią emerytury stanowi negatywną przesłankę do przyznania wnioskowanego świadczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej jako SKO lub Kolegium) odwołania tego nie uwzględniło i zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 1, art. 2 pkt 2, art. 3 pkt 2, art. 17 u.ś.r., decyzję Prezydenta utrzymało w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia, po zrelacjonowaniu dotychczasowego postępowania w sprawie i po przytoczeniu treści art. 2 pkt 2, art. 17 ust. 1b i ust. 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych, stwierdziło w oparciu o akta sprawy, że syn skarżącej R.L. legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z. nr [...] z dnia [...] r. o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe. Z orzeczenia tego wynika, iż jego niepełnosprawność istnieje od urodzenia. Skarżąca zaś ma ustalone prawo do emerytury z ZUS oraz legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z. dnia [...] r. na stałe. Z orzeczenia tego wynika, że jest ona niezdolna do pracy. Jak wynika z przeprowadzonego w dniu [...] r. wywiadu środowiskowego, skarżąca jest opiekunem prawnym całkowicie ubezwłasnowolnionego syna. Pracownik socjalny ustalił, że na co dzień opiekuje się synem, pomaga mu usługowo, załatwia sprawy lekarskie i administracyjne i jest zaangażowana w jego życie, przygotowuje dla syna posiłki, kontroluje dokładne mycie ciała, szykuje czyste ubrania, podaje leki. Z ustaleń pracownika socjalnego wynika, że syn skarżącej objęty jest pomocą społeczną w formie usług w Środowiskowym Domu Samopomocy w Z., w którym dobrze funkcjonuje i chętnie bierze udział we wszystkich zajęciach. Z ustaleń poczynionych przez pracownika socjalnego wynika też m.in., że potrafi on dbać o czystość, jest samodzielny w obszarze treningu higienicznego, potrafi przygotować prosty posiłek i konstruktywnie spędzać czas wolny. Dalej powołując się na treść art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r. Kolegium podzieliło stanowisko Prezydenta, że odnośnie skarżącej występuje wymieniona w tym przepisie przeszkoda do przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji gdy ma ona ustalone prawo do emerytury. W światle jednoznacznej treści tego przepisu nie ma przy tym znaczenia, czy osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym faktycznie emeryturę pobiera. SKO stwierdziło też, że w rozpoznawanej sprawie przyczynę uniemożliwiającą przyznanie stronie prawa do wnioskowanego świadczenie pielęgnacyjnego stanowi brak spełnienia kluczowej przesłanki, od której ustawodawca uzależnia możliwość przyznania przedmiotowego prawa, polegającej na rezygnacji lub niepodejmowaniu zatrudnienia lub pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym członkiem rodziny. Z orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności skarżącej wynika bowiem wyraźnie, iż jest niezdolna do pracy. Tym samym niepodejmowanie przez skarżącą zatrudnienia jest spowodowane stanem jej zdrowia, a nie koniecznością sprawowania przez nią opieki nad niepełnosprawnym synem. W związku z powyższym twierdzenia pełnomocnika strony jakoby jego klientka mogła "dorobić" do emerytury gdyby nie to, że sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym synem są zdaniem Kolegium całkowicie nieuzasadnione. SKO w odniesieniu do zarzutów odwołania stwierdziło też, że ustawodawca nie uzależnił możliwości uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od stanu finansów państwa, niezależnie od tego, że Kolegium nie ma kompetencji prawnych do oceny stanu tych finansów. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję SKO, reprezentowana przez adwokata skarżąca wniosła o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją Prezydenta, o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. Zarzuciła, że decyzja SKO została wydana z naruszeniem: 1. prawa materialnego mającego istotny wpływ na jej wydanie tj. art. 17 ust. 4 u.ś.r. poprzez uznanie, że stan zdrowia skarżącej uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia, a więc w sprawie nie występuje związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia o sprawowaniem opieki, podczas gdy skarżącą nawet posiadając umiarkowany stopień niepełnosprawności może podjąć zatrudnienie, 2. prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie decyzji tj. art. 17 ust. 5 lit. a poprzez uznanie, że fakt nabycia przez skarżącą prawa do emerytury jest negatywną przesłanką do przyznania świadczenia, oraz żaden przepis prawa nie uprawnia organu do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy przyznaną emeryturą a wysokością świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy organ posiada takie uprawnienie dokonując prokonstytucyjnej wykładni przepisu. W odpowiedzi na skargę SKO wnosząc o jej oddalenie podtrzymało co do zasady stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nadto w odniesieniu do zarzutu sformułowanego w pkt 1 petitum skargi Kolegium podniosło, że z załączonego do akt sprawy orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności nr [...] wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z. w dniu [...]r. na stałe wynika, że G.L. jest niezdolna do pracy. Natomiast zgodnie z ugruntowanym poglądem judykatury organy ani sądy nie mają wiadomości specjalnych zezwalających na ocenę stanu zdrowia wnioskodawcy i wyważenia czy ów stan uniemożliwia podejmowanie przez wnioskodawcę zatrudniania, czy innej pracy zarobkowej tudzież sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i w związku z tym w tym zakresie organy są związane m.in. rozstrzygnięciami zawartymi w orzeczeniach o stopniu niepełnosprawności (zob. wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2020 r. sygn. akt I OSK 599/20). Nadto Kolegium wskazuje, że w doktrynie zważono na to, iż w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie zdefiniowano pojęcia "niezdolności do pracy", jednakże definicję tego pojęcia odnaleźć można w § 29 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności dalej "rozporządzenie" (zob. Włodarczyk Mirosław (red.). Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Komentarz do art. 4 - opublikowany w 2015 r. - dostępny w systemie LEK on-line 2021). W myśl przywołanego § 29 rozporządzenia niezdolność do pracy oznacza całkowitą niezdolność do wykonywania pracy zarobkowej z powodu fizycznego, psychicznego lub umysłowego naruszenia sprawności organizmu. Po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w składzie trzech sędziów, a to zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019.2325 t.j., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem brak jest dostatecznych podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa dającym podstawę do jej wzruszenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lub pkt 2 ustawy p.p.s.a. Jak to zasadnie stwierdziło SKO w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r., czego też strona skarżąca nie zakwestionowała, jedną z koniecznych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest ustalenie (wykazanie), że w związku ze sprawowaną opieką nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wnioskodawca rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej) w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Nie może ulegać w związku z tym warunkiem wątpliwości, że może być on spełniony jedynie przez osobę zdolną do podjęcia i wykonywania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Tylko taka może bowiem z tej możliwości zrezygnować w celu sprawowania opieki nad osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego podzielić należy stanowisko SKO, że ten konieczny warunek nie został w odniesieniu do skarżącej spełniony, a to w sytuacji gdy z zalegającego w aktach administracyjnych wydanego na stałe orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z. z dnia [...]r. nr [...] o stopniu niepełnosprawności skarżącej wynika, że jest ona odnośnie odpowiedniego zatrudnienia niezdolna do pracy. Gdy nadto zważy się, iż jak wynika z tego orzeczenia, nie wymaga ona szkolenia, w tym specjalistycznego oraz zatrudnienia w zakładzie aktywności zawodowej, to należy przyjąć, że jest ona niezdolna do podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o jakim mowa w analizowanym art. 17 ust. 1 u.ś.r. W związku z treścią tego orzeczenia, którym jako dokumentem urzędowym, zarówno organy orzekające jak i Sąd rozpoznający niniejszą skargę jest związany, na co trafnie zwróciło też uwagę Kolegium w odpowiedzi na skargę (zobacz w tym względzie m.in. wyrok WSA w Krakowie z dnia 15 października 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 538/21, Lex nr 3253739 i powołane w nim orzecznictwo) należało zatem przyjąć, że wbrew stanowisku zaprezentowanemu w skardze, skarżąca nie jest również zdolna do podjęcia pracy w warunkach pracy chronionej. Nawet gdy jednak przyjąć w tej kwestii inne zapatrywania, to skarżąca co najmniej nie uprawdopodobniła, że jednocześnie jako emerytka posiada realną możliwość takiego zatrudnienia i w związku ze sprawowaną opieką nad synem z możliwości tej nie korzysta. Wobec niespełnienia w/w koniecznej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego odmowa jego przyznania skarżącej odpowiada prawu. W związku z tym nie mogła mieć w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy wpływu na jej wynik kwestia naruszenia przez SKO art. 17 ust. 5 pkt 1a lit. a u.ś.r. poprzez przyjęcie, że w świetle tego przepisu sam fakt ustalenia na rzecz wnioskodawcy prawa do emerytury stanowi wystarczający warunek odmowy przyznania na jego rzecz prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W tym bowiem względzie Sąd jednoznacznie podziela ukształtowane już w orzecznictwie stanowisko, że odnośnie tego warunku odmowa jest uzasadniona jedynie w przypadku jednoczesnego korzystania z tego prawa, tj. pobierania emerytury, którą to przeszkodę można wyeliminować w następstwie zawieszenia pobierania tego świadczenia (zobacz w tym względzie m.in. wyroki NSA z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19, z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20, z dnia 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 764/20, z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1983/20 i z dnia 6 października 2021 r., sygn. akt I OSK 537/21). Z tych wszystkich względów skarga jako nieuzasadniona podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. mr