II SA/Gl 946/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu postanawia: 1) zwolnić skarżącą z wpisu od skargi, 2) oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie W skardze z dnia [...] H.N. zawarła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych powołując się na ciężką sytuację materialną. Do skargi dołączono szereg dokumentów, które obrazowały wysokość dochodu wnioskodawczyni, kwoty przeznaczane na niektóre wydatki związane z utrzymaniem się oraz stan zdrowia skarżącej i jej małżonka. Na wezwanie Sądu strona złożyła ów wniosek w formie przewidzianej przepisami prawa, tj. na druku urzędowego formularza. W oparciu o powyższe ustalono, że H.N. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze swoim małżonkiem – J.M. utrzymując się z własnej emerytury oraz renty męża. Łączna wysokość tych świadczeń to [...] zł netto miesięcznie. Przeciętnie, stałe miesięczne wydatki skarżącej i jej małżonka kształtują się na poziomie około [...] zł i składają się na nie: spłata raty zaciągniętego kredytu – [...] zł, rachunek za telefon – [...] zł, opłata za odprowadzanie ścieków – [...] zł (w ujęciu dwumiesięcznym), opłata za dostarczanie gazu – [...] zł (rozliczeniu dwumiesięcznym), opłata za energię elektryczną – [...] zł (w rozliczeniu dwumiesięcznym) oraz wykup niezbędnych lekarstw - w miesiącu [...] była to kwota [...] zł. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. W istocie rzeczy jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się wyłącznie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Zasadność wniosku strony oceniana jest w dwóch aspektach - z jednej strony uwzględnienia się wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z pod uwagę brane są jej możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). W rozpoznawanej sprawie okoliczności dotyczące stanu majątkowego skarżącej przemawiają za zwolnieniem jej z wpisu od skargi. Nie można jednak stwierdzić, że jej sytuacja materialna jest wyjątkowo trudna, co uzasadniałoby uwzględnienie w całości złożonego wniosku. Zestawiając uzyskiwany dochód z udokumentowanymi wydatkami ustalono, że przeciętnie do dyspozycji H.N. pozostaje co miesiąc kwota około [...] zł ([...] zł – [...] zł). Nie można tym samym zaaprobować twierdzenia, że jest to kwota na tyle niska, że oczekiwanie poniesienia kosztów postępowania jest w odniesieniu do skarżącej nieuzasadnione. W przeliczeniu na osobę daje bowiem około [...] zł, co pozwala pokryć bieżące potrzeby. Trzeba przy tym pamiętać, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym jest obwarowane bardzo surowymi kryteriami. Tylko więc osoba, która nie uzyskuje żadnego dochodu, lub której dochód jest na tyle niski, że nie w pełni zaspokaja potrzeby egzystencjalne może liczyć na uwzględnienie takiego wniosku. W rozpoznawanej sprawie brak jest dostatecznych podstaw do przyjęcia, że tego rodzaju okoliczności zachodzą w odniesieniu do skarżącej. Nie mniej jednak zdecydowano o zwolnieniu strony z wpisu od skargi. Orzekając w tym zakresie pod uwagę wzięto fakt, że jest to zasadniczy wydatek, do poniesienia którego strona jest zobowiązana na obecnym etapie postępowania sądowego. Ze względu na przedmiot skargi wpis ten będzie miał charakter stosunkowy - zależny do wartości przedmiotu zaskarżenia. Oznacza to, że wynosi [...] zł (zgodnie z treścią § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Konieczność uiszczenia takiej kwoty mogłaby rzeczywiście sprawić skarżącej trudność, stąd zdecydowano o uwzględnieniu jej wniosku w tym zakresie. W oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.