II SA/Gl 955/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędzia WSA Artur Żurawik, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi M.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 16 maja 2024 r. nr SKO.4106.55.2024 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy i Miasta K. z dnia 19 grudnia 2023 r. nr [...]. Burmistrz Gminy i Miasta K. decyzją z 19 grudnia 2023 r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 17 ust. 1b, ust. 5 pkt. 2 i art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 29 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił M. G. (dalej jako strona lub skarżąca) przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad matka. W uzasadnieniu organ ten przedstawił sytuację faktyczna strony i wskazał, że mieszka wspólnie z matka oraz ojcem, który nie jest mężem matki. Matka strony jest osobą niepełnosprawną legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności, z kolei strona jest uczennicą II klasy liceum ogólnokształcącego w chmurze. Ponadto wskazano, że momentu powstania niepełnosprawności matki nie da się określić. W tych okolicznościach uznano, że strona nie spełnia wymogów wynikających z treści art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z decyzją tą nie zgodziła się strona, która pismem z 5 stycznia 2024 r, wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie. W odwołaniu tym wyraziła niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. W odwołaniu tym przybliżyła schorzenia matki i podkreśliła, że wymaga stałej opieki drugiej osoby. Z uwagi na stan zdrowia matki i konieczność sprawowania opieki przeszła na nauczanie domowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie decyzją z 16 maja 2024 r. Nr SKO.4106.55.2024 wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania organ ten przytoczył przepisy dotyczące przyznawania wnioskowanego świadczenia. W dalszej części uzasadnienia podkreślono, że osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia musi spełnić wszystkie przesłanki pozytywne oraz nie może wystąpić przesłanka negatywna. Następnie przybliżono sytuację zdrowotną matki strony oraz przedstawiono sytuację prawną i faktyczną strony. W kolejnej części uzasadnienia zauważono, że organ pierwszej instancji dokonał wadliwej wykładni art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, jednakże w ocenie organu odwoławczego uchybienie to nie skutkowało uwzględnieniem wniesionego odwołania, albowiem w ocenie tegoż organu w sprawie brak jest związku przyczynowego między rezygnacją z pracy a koniecznością sprawowania opieki nad osobą tego wymagającą z uwagi na naukę w szkole średniej. W konkluzji swojego stanowiska organ odwoławczy uznał, że w sprawie tej brak jest sygnalizowanego związku przyczynowego między rezygnacją z pracy a sprawowaniem opieki. Z powyższą decyzją nie zgodziła się strona, która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji i wskazała w niej, że nie jest do przyjęcia stanowisko prezentowane przez organy administracji publicznej. W skardze tej podkreśliła, że z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad matką przeszła na edukację domową. Po zakończeniu nauki nie będzie w stanie podjąć zatrudnienia z uwagi na stan zdrowia matki i konieczność sprawowania opieki nad nią. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje; Skarga zasługuje na uwzględnienie Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 poz. 1267) wykazała, że decyzja ta narusza wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. Nr 935 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każde uchybienie ze strony organu administracji uzasadnia uwzględnienie skargi, a jedynie takie, które miało lub mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny został wyjaśniony w sposób umożliwiający podjęcie finalnego rozstrzygnięcia, jednakże interpretacja norm prawnych mających zastosowanie w sprawie oraz zestawienie ich z ustalonym stanem faktycznym pozwala dostrzec, że organy administracji wydały rozstrzygnięcia z naruszeniem poczynionych ustaleń. Stan normatywny w zakresie przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych został przez organ administracji publicznej drugiej instancji przedstawiony w sposób bardzo rozbudowany, tym samym zbędne jest powielanie tych rozważań. Podkreślenia jedynie wymaga to, że stan prawny został przez wskazany organ przedstawiony rzetelnie i w tym zakresie nie można zgłaszać do niego żadnych uwag. Stan faktyczny w sprawie przedstawia się w ten sposób, że skarżąca jest uczennicą liceum w chmurze, mającego swoją siedzibę w W., zatem oznacza to, że nie uczęszcza ona na tradycyjne zajęcia szkolne. W momencie wszczęcia przedmiotowego postępowania była uczennica klasy II tegoż liceum. Dodatkowo zamieszkuje ona wspólnie z rodzicami, przy czym rodzice skarżącej nie pozostają w formalnym związku, a tym samym w tej sprawie nie mają zastosowania te regulacje, które wskazują na pierwszeństwo współmałżonka w ubieganiu się o wskazane świadczenie. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie sytuacja prawna i faktyczna ojca skarżącej nie odgrywa żadnej roli i nie determinuje ona podejmowanego rozstrzygnięcia. Z akt administracyjnych wynika również, że stan zdrowia osoby wymagającej opieki, czyli matki skarżącej jest taki, że posiada ona ustalony znaczny stopień niepełnosprawności i wymaga opieki ze strony innej osoby. Taka konkluzja zamieszczona została w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym w ramach tego postępowania. W przedstawionym stanie faktycznym organ pierwszej instancji wskazał na treść art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych jako powód odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ponadto podkreślono, że stan zdrowia i zakres sprawowanej opieki i wyczerpują znamiona przyznania świadczenia. Z koli organ odwoławczy w swoim uzasadnieniu uznał, że w przypadku skarżącej przesłanka przewidziana treścią art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie ma zastosowania, z uwagi na powszechnie przyjmowaną linię orzeczniczą sądów administracyjnych, jednakże organ ten uznał, że zakres sprawowanej opieki nie daje podstaw dla przyznania wnioskowanego świadczenia. W skardze do tutejszego Sądu skarżąca podniosła, że stan zdrowia matki ulega pogorszeniu, a ona podjęła naukę w liceum w chmurze, aby móc sprawować jej opiekę. Koleją kwestią, która musi być rozpoznana, to zagadnienie związku przyczynowego między rezygnacją z zatrudnienia, czy jego nie podejmowania a niezbędnością sprawowania opieki nad osobą tego wymagającą. Organ odwoławczy w swoim uzasadnieniu zaakcentował, że w sprawie tej brak jest takiego związku przyczynowego, jednakże stanowisko takie nie jest trafne. Skarżąca w swoich pismach kierowanych do organów administracji, jak również w oświadczeniach składanych w trakcie prowadzonego postępowała, wskazywała że z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad matka zmieniła formę kształcenia i wybrała taką, która umożliwia jej z jednej strony sprawowanie opieki i uczenie się. Okoliczność ta w ocenie składu orzekającego daje podstawy dla uznania, że w sytuacji gdyby nie konieczność sprawowania opieki nad matką to skarżąca przy takim sposobie kształcenia mogłaby podjąć zatrudnienie. Oznacza to, że w realiach rozpoznawanej sprawy skarżąca spełnia wymóg wynikający z przewidywanego związku przyczynowego, albowiem nie podejmuje zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki. Fakt kształcenia się w przedstawionej formie jest jedynie potwierdzeniem stanowiska prezentowanego przez skarżącą. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy w rozbudowanym uzasadnieniu odwołał się do zakresu sprawowanej opieki i w następstwie przeprowadzonej analizy doszedł do przekonania, że zakres tej opieki nie uprawnia skarżącej do ubiegania się o wnioskowane świadczenie. W tym miejscu przyjdzie zauważyć, że organ odwoławczy nie przeprowadzał we własnym zakresie uzupełniającego postępowania dowodowego i w tym zakresie opierał się na materiale zgromadzonym przez organ pierwszej instancji. W tym kontekście skład orzekający dostrzega przejaw niekonsekwentnej oceny sytuacji występującej w rozpoznawanej sprawie. Z jednej strony pracownik organu pierwszej instancji przeprowadzający wywiad środowiskowy stwierdza, że stan zdrowia i niepełnosprawność matki skarżącej uzasadniają stałą opiekę nad nią, a z drugiej strony organ odwoławczy nie przeprowadzając dodatkowego postępowania wyjaśniającego stwierdza, że zakres sprawowanej opieki nie daje podstaw dla przyznania wnioskowanego świadczenia. W świetle powyższego dostrzec należy występowanie rozbieżności między stwierdzeniami zamieszczanymi w dokumentacji zgromadzonej w trakcie prowadzenia postępowania wyjaśniającego, a argumentacją zamieszczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Treść uzasadnienia organu odwoławczego nie znajduje umocowania w zgromadzonym materiale dowodowym. Stwierdzenia zamieszczone w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego pozostają w opozycji do ustaleń zawartych w wywiadzie środowiskowym. W konsekwencji organ odwoławczy nie odniósł się do zgromadzonego materiału dowodowego i nie przedstawił argumentacji przemawiającej za odmiennym odczytaniem zamieszczonych w nim informacji o sytuacji osoby wymagającej opieki i skarżącej sprawującej tę opiekę. W konsekwencji przyjdzie stwierdzić, że organy administracji publicznej dopuściły się naruszenia postanowień art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego i wyczerpana została przesłanka uwzględnienia skargi przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji przeprowadzi uzupełniające postępowanie wyjaśniające stosownie do podniesionych powyżej wskazań co do dostrzeżonych uchybień. W szczególności organ ten w sposób pogłębiony ustali, czy osoba wymagająca opieki wymaga opieki ze strony skarżącej w zakresie pozwalającym na skuteczne ubieganie się o przyznanie wnioskowanego świadczenia. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w sposób wyczerpujący organ pierwszej instancji podejmie stosowne rozstrzygnięcie uwzględniające interpretację norm prawnych oraz występujący stan faktyczny. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. "a" i "c" wyżej wymienionej ustawy uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu pierwszej instancji.