II SA/Gl 956/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu podnosząc, że nie dysponuje środkami pozwalającymi mu na poniesienie tego rodzaju wydatku, a zarazem, że nie zna się na obowiązujących przepisach i orzecznictwie sądów. W treści formularza podał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną i synem, nie posiada jakiegokolwiek majątku, a jedynym źródłem utrzymania się jego rodziny jest dochód osiąganych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości około 1000 zł brutto miesięcznie. Pismem z dnia 18 września 2015 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: - udokumentowanie wysokości wydatków związanych z utrzymaniem się, tj. opłat za energię elektryczną, dostawy wody, odbiór śmieci, usługi telekomunikacyjne, wykup lekarstw itp., - przedłożenia dokumentów potwierdzających wysokość dochodów uzyskiwanych przezeń z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oraz zaświadczenia wystawionego przez właściwy urząd pracy potwierdzającego fakt, iż żona wnioskodawcy jest osobą bezrobotną, pozbawioną prawa do zasiłku. Na wezwanie to nie udzielono odpowiedzi. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Ocena sytuacji materialnej skarżącego prowadzi do wniosku, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż jego wniosek zasługuje na uwzględnienie, gdyż istnieje zbyt wiele wątpliwości odnośnie jego sytuacji materialnej. Badanie możliwości finansowych strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy dokonywana jest poprzez porównanie uzyskiwanego przez nią dochodu z wydatkami, które będzie zobowiązana ponieść w toczącym się postępowaniu sądowym. Jedyną informacja na temat stanu majątkowego wnioskodawcy jest podana przez skarżącego wysokość uzyskiwanego przezeń dochodu. Mając na względzie jego wysokość 100 zł brutto miesięcznie uzasadnione stają się pytania o wysokość kosztów utrzymania rodziny strony, co miało zostać wyjaśnione poprzez nadesłanie tzw. dokumentów źródłowych. Jednocześnie deklarowany przez skarżącego dochód jest bardzo niski, a przy uwzględnieniu realiów ekonomicznych w zasadzie pozwala na zaspokojenie elementarnych potrzeb bytowych Nie ulega wątpliwości, że tylko w sytuacji, gdy sąd lub referendarz sądowy jest w pełni przekonany co do trudnej sytuacji materialnej strony, możliwe jest przyznanie prawa pomocy. Kluczowe jest więc przedstawienie informacji, które pozwolą stwierdzić, że rzeczywiście obiektywne okoliczności wykluczają lub też w sposób istotny ograniczają możliwość poniesienia przez stronę kosztów sądowych. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy użyte przez ustawodawcę słowo "wykazać", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). W realiach rozpoznawanej sprawy właściwie nic nie wiadomo na temat rzeczywistej sytuacji materialnej strony. Po pierwsze nie wiadomo jakie są rzeczywiste dochody skarżącego, który w żaden sposób nie uprawdopodobnił, iż prowadzona działalność gospodarcza przynosi mu dochód rzędu 1000 zł brutto miesięcznie. Nic nie wiadomo na temat poziomu stałych, miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem się. Z tego też względu uznano za zasadne poczynienie bardziej szczegółowych ustaleń w tym zakresie, które jednakże zakończyły się fiaskiem ze względu na pasywną postawę strony. Wobec tego, skoro skarżący nie uprawdopodobnił swojej sytuacji materialnej, a powołane przezeń okoliczności budzą zastrzeżenia, nie znaleziono podstaw do uwzględnienia jego wniosku. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.