II SA/Gl 959/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk (spr.), Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Protokolant specjalista Marta Zemlińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2025 r. sprawy ze skargi J. R. i Z. R. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 10 czerwca 2025 r. nr WINB-WOA.7721.112.2025.AJ w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia 6 marca 2025 r. nr [...]; 2. zasądza od Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach na rzecz skarżących solidarnie kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. (PINB) decyzją z dnia 6 marca 2025 r., nr [...] , nakazał obecnie skarżącym: Z. R. i J. R. doprowadzenie budynku mieszkalnego przy ul. [...] w S. do stanu zgodnego z prawem poprzez zamurowanie otworów okiennych zlokalizowanych w ścianie zachodniej budynku mieszkalnego, tj. od strony działki nr [...] . Jako podstawę prawną decyzji PINB wskazał m.in. art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ust.1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm. - dalej PrBud). W uzasadnieniu decyzji PINB wskazał., że wedle poczynionych przez ten organ ustaleń w stanowiącym własność skarżących budynku przy ul. [...] w S. , przy granicy z działką nr [...] , istnieją okna. Jest to niezgodne z § 12 ust 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1225 ze zm. - dalej Rozporządzenie WT). Przepis ten wskazuje, iż budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy tej działki nie mniejszej niż 4 metry w przypadku budynku zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami w stronę tej granicy. Tymczasem przedmiotowy budynek został usytuowany "praktycznie" w granicy z nieruchomością sąsiednią, a ściana przy tej granicy posiada otwór okienny. Organ wskazał także, że otwór został wykonany przez poprzednich właścicieli. Granica działki nr [...] i [...] istnieje co najmniej od 1966-1968, gdyż od tego okresu organ geodezyjny posiada dokumentację archiwalną. Natomiast budynek przy ul. [...] w S. został naniesiony na mapy geodezyjne dopiero w latach 2008-2009. Ponadto granica istniała w momencie wznoszenia budynku. Według dokumentacji zdjęciowej i oświadczenia J. K. obecni właściciele dokonali ingerencji w otwór okienny. Zatem otwór okienny powinien zostać dostosowany do obowiązujących przepisów, o czym stanowi § 2 Rozporządzenia WT. Przebudowa otworu okiennego powinna bowiem wiązać się z dostosowaniem go do obowiązujących przepisów. PINB zaakcentował jednocześnie, że przedmiotowy otwór okienny powstał nielegalnie, gdyż przepisy nigdy nie dopuszczały sytuowania okien bezpośrednio przy granicy z nieruchomością sąsiednią. Wynika to z funkcji ściany, która jest ścianą oddzielenia przeciwpożarowego. Organ zasygnalizował jednocześnie, że zastosowanie pustaków szklanych, luksfer, cegieł szklanych czy innych przeszkleń jest rozwiązaniem zgodnym z przepisami techniczno-budowlanymi i pozwoli na doświetlenie pomieszczenia. Obecnie skarżąca wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Jednak nie przyniosło ono oczekiwanego rezultatu. Co prawda, decyzją z dnia 10 czerwca 2025 r. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (ŚWINB) uchylił w całości decyzję organu I instancji lecz jednocześnie nakazał skarżącym zamurowanie otworu okiennego zlokalizowanego w ścianie zachodniej budynku mieszkalnego tj. od strony działki o numerze [...] , w terminie do dnia 30 września 2025 roku. W uzasadnieniu decyzji ŚWINB szczegółowo zrelacjonował przebieg dotychczasowego postępowania oraz przedstawił i omówił podstawę prawną rozstrzygnięcia, a ponadto przywołał ustalenia poczynione przez organ I instancji. W kontekście daty budowy budynku około 1930 roku ŚWINB wskazał, że od początku XX wieku obowiązywały regulacje zabraniające sytuowania otworów okiennych bezpośrednio przy granicy działki. Następnie zaś przybliżył regulacje prawne obowiązujące w tym okresie, akcentując, że obecność otworów okiennych w ścianie budynku usytuowanej bezpośrednio przy granicy działki stanowi naruszenie przepisów techniczno-budowlanych, niezależnie od daty powstania. Jednocześnie ŚWINB wskazał, że około 1930 roku przebieg granicy działek nie był jednoznacznie ustalony, a formalne wytyczenie granicy oraz jej naniesienie na mapy geodezyjne miało miejsce dopiero w latach 2008-2009. Taki stan rzeczy może wpływać na ocenę intencji i świadomości naruszenia przepisów przez ówczesnych właścicieli. Niemniej jednak, około 2020 roku doszło do wybicia i powiększenia otworu okiennego, co oznacza stworzenie nowej ingerencji budowlanej, która musi spełniać przepisy obowiązujące w momencie jej wykonania. Zgodnie z obowiązującym stanem prawnym, obecność otworu okiennego w ścianie pełniącej funkcję oddzielenia przeciwpożarowego narusza § 232 pkt 2 oraz § 12 ust. 1 pkt 1 i 2 Rozporządzenia WT. Odnosząc się do odwołania ŚWINB wskazał, iż poprzez powiększenie i wymienienie przedmiotowego okna doszło do ingerencji w stan techniczny budynku, skutkującej jego istotną zmianą techniczną, powodującą koniczność oceny zgodności danego rozwiązania z przepisami obowiązującymi w dacie wykonania robót budowlanych. W skardze na decyzję ŚWINB podniesiono, że prawo budowlane zostało złamane przez ówczesnych właścicieli działki nr [...] poprzez nieodpowiednie usytuowanie budynku mieszkalnego. Ponadto fakt nielegalnego wykonania okna nie uszedłby uwadze ówczesnych władz. Przede wszystkim jednak skarżący zaprzeczyli, że dokonali powiększenia otworu okiennego. Przeciwne ustalenie organu, dotyczące tej okoliczności, było nieuprawnione, gdyż w tym zakresie organ oparł się wyłącznie na twierdzeniach J. K. i nie przeprowadził rzetelnej oceny nadesłanych przez skarżącą zdjęć. Do skargi dołączono zdjęcia spornego okna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Rozpoznawana sprawa dotyczy okna znajdującego się w ścianie budynku mieszkalnego, usytuowanej w istocie w granicy działki. W obecnym stanie prawnym jest to niedopuszczalne. Wynika to zarówno z § 12, jak i § 207 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W konsekwencji organy zastosowały procedurę na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. (Dz. U. z 2025 r. poz. 418, dalej PrBud). W świetle tego przepisu "przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji: (...) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania (...)". Zgodnie zaś z art. 51 ust. 7 ustawy "przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1". W realiach rozpoznawanej sprawy organy ustaliły, że skarżący dokonali powiększenia i wymiany okna w istniejącym wcześniej otworze okiennym. W konsekwencji organy przyjęły, że doszło do ingerencji w stan techniczny budynku, skutkującej jego istotną zmianą techniczną, powodującą konieczność oceny zgodności tego rozwiązania z przepisami obowiązującymi w dacie wykonania robót budowlanych. Skarżący twierdzą natomiast, że dokonali wyłącznie wymiany stolarki okiennej w istniejącym wcześniej otworze okiennym i nie dokonali jego powiększenia. Sporny jest zatem zakres ingerencji skarżących w istniejący otwór okienny. Rozstrzygnięcie tego spornego elementu ma kluczowe znaczenie dla oceny legalności zaskarżonej decyzji. W przypadku bowiem przyjęcia, tak jak to uczyniły organy, że skarżący powiększyli otwór okienny, niepotrzebnym już było prowadzenie ustaleń dotyczących daty powstania tego otworu oraz tego, czy w dacie powstania otworu okiennego ściana, w której znajduje się ten otwór usytuowana była faktycznie w granicy z sąsiednią działką. Ta zaś ostatnia kwestia nie została, jak dotychczas, wyjaśniona, co zresztą przyznał ŚWINB. W związku z powyższym zauważyć należy, że według ŚWINB "około 2020 roku doszło do wybicia i powiększenia otworu okiennego, co oznacza stworzenie nowej ingerencji budowlanej (...)". Organ nie wskazał jednak w oparciu o jakie dowody poczynił to kluczowe dla sprawy ustalenie. Co prawda, na stronie 9 decyzji ŚWINB wskazał, że PINB ustalił fakt ingerencji w otwór okienny "za obecnych właścicieli budynku" na podstawie oświadczenia J. K. oraz "analizując dokumentację zdjęciową". Jednak stanowi to wyłącznie prezentację przez ŚWINB ustaleń poczynionych przez organ I instancji i nie może zastępować wyraźnego wskazania przez ŚWINB w oparciu o jakie dowody w postępowaniu odwoławczym organ ten poczynił powyższe ustalenia. Wskazanie tych dowodów było tym bardziej konieczne, że w odwołaniu skarżąca zarzuciła, że oświadczenie uczestnika postępowania, na którym oparł się organ I Instancji jest nieprawdziwe, a ponadto wskazała, że dysponuje zdjęciami od poprzedniego właściciela potwierdzającymi, że doszło wyłącznie do wymiany starego, zniszczonego okna, na nowe (do odwołania załączono trzy zdjęcia). Tymczasem ŚWINB nie odniósł się wprost ani do tego zarzutu ani do zdjęć. Nie wiadomo więc, czy zarzut ten organ odwoławczy przeoczył, czy też uznał go za niezasadny i jedynie zaniechał wyjaśnienia powodów zajęcia takiego stanowiska. Wobec zaś takich braków, w ocenie Sądu, za przedwczesne należało uznać ustalenie, że skarżący około 2020 r. dokonali nie tylko wymiany zniszczonej stolarki okiennej ale także powiększyli sporny otwór okienny. Organ II instancji w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia przeprowadził precyzyjną i prawidłową analizę przepisów prawa, w zakresie dotyczącym sytuowania okien w ścianie znajdującej się w granicy z inną działką, począwszy od rozporządzenia Prezydenta RP z 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli. Jednakże, w ocenie Sądu jest to w realiach rozpoznawanej sprawy zabieg niewystarczający. W sytuacji braku jednoznacznych dowodów, wskazujących na to, że skarżący dokonali powiększenia spornego otworu okiennego, obowiązkiem organów było ustalenie daty powstania tego otworu okiennego oraz tego, jak w tej dacie przebiegała granica z sąsiednią działką. Tylko jednoznaczne ustalenie, że w dacie wykonania otworu okiennego ściana, w której został on wykonany znajdowała się w granicy (czy "prawie" w granicy) z działką sąsiednią dawało wystarczające podstawy do zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 2 PrBud. Ustaleń w tym zakresie organy w istocie zaniechały, przyjmując przedwcześnie, że skarżący powiększyli otwór okienny. Dopiero wyżej wskazane ustalenia pozwolą wydać rozstrzygnięcie zgodnie z zasadą legalizmu i prawdy obiektywnej. Biorąc pod uwagę powyższe orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 p.p.s.a. Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji weźmie pod uwagę poczynione wyżej wskazania Sądu, w tym w pierwszej kolejności powtórzy postępowanie dowodowe w celu ustalenia, czy sporny otwór okienny został przez skarżących powiększony, czy też doszło jedynie do wymiany stolarki okiennej, w tym w tym celu przeprowadzi oględziny spornej ściany, pamiętając, przy tym że ewentualne wątpliwości dotyczące stanu faktycznego nie mogą być rozstrzygane na niekorzyść skarżących.