II SA/Gl 96/07
WyrokWSA w Gliwicach2007-08-10
Skład orzekający: Leszek Kiermaszek, Włodzimierz Kubik, Rafał Wolnik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o wymierzeniu kary za nielegalne użytkowanie obiektu budowlanego, wydane na podstawie art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego, podlega przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego, a jeśli tak, to czy organy administracji prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe i zastosowały przepisy prawa materialnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że postanowienie o wymierzeniu kary za nielegalne użytkowanie obiektu budowlanego ma charakter sankcji administracyjnej i podlega przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego. Organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania, w tym art. 10 kpa (czynny udział strony) i art. 7 kpa (zasada prawdy obiektywnej), poprzez brak należytego doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania, nieumożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego oraz oparcie się na niepełnym materiale dowodowym. Ponadto, naruszono przepisy prawa materialnego, w tym art. 57 ust. 7 w związku z art. 54 i art. 81a ust. 2 Prawa budowlanego, co miało wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Skarżący zawiadomili o zakończeniu budowy pawilonu handlowo-usługowego. Organ pierwszej instancji przeprowadził kontrolę, stwierdzając użytkowanie obiektu przed upływem wymaganego terminu od zawiadomienia i wymierzył karę za nielegalne użytkowanie. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania i postanowienie o karze nie zostały doręczone skarżącym z powodu błędnego adresu. Po rozpoznaniu zażalenia, organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, podzielając stanowisko o naruszeniu przepisów, ale stosując inny termin. Skarżący wnieśli skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu G. i orzekł, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego solidarnie na rzecz skarżących zwrot wpisu sądowego oraz na rzecz jednego ze skarżących zwrot pozostałych kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.) Protokolant starszy sekretarz Małgorzata Orman po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi J. Ś. i S. Ś. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu G. z dnia [...] r. nr [...] i orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, 2. zasądza od [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. solidarnie na rzecz skarżących kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego, 3. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącego S. Ś. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu pozostałych kosztów postępowania.
Pismem z dnia [...] 2006 roku skarżący – J. i S. Ś. zawiadomili Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu G. o zakończeniu budowy obiektu budowlanego w postaci Pawilonu Handlowo – Usługowego wraz z garażem, altaną oraz przyłączem wodociągowo-kanalizacyjnym, zrealizowanego w R. przy ulicy A na podstawie pozwolenia na budowę z dnia [...] 2003 roku udzielonego przez Starostę G. decyzją nr [...]. Pismo to złożone zostało w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w G. w dniu [...] 2006 roku.
W dniu [...] 2006 roku organ nadzoru budowlanego pierwszej instancji przeprowadził kontrolę wspomnianego obiektu budowlanego, podczas której stwierdzono, iż pawilon jest użytkowany od dnia [...] 2006 roku.
Pismem z dnia [...] 2006 roku organ pierwszej instancji zawiadomił skarżących o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie przystąpienia do użytkowania przedmiotowego obiektu z naruszeniem art. 54 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (wówczas tekst jedn. Dz.U. z 2003 roku, Nr 207, poz. 2016 z późn. zm.). W zawiadomieniu tym zawarto pouczenie o możliwości zapoznania się z dokumentami, wniesieniu dodatkowych dokumentów lub uwag i zastrzeżeń.
Z kolei postanowieniem również z dnia [...] roku, nr [...] organ pierwszej instancji wymierzył skarżącym karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu kategorii XVII – pawilonu handlowo – usługowego w R. w kwocie [...],- zł. Jako materialnoprawną podstawę tego rozstrzygnięcia organ wskazał art. 57 ust. 7, art. 59f ust. 1, 2 i 3 oraz art. 59g ust. 1 i 2 Prawa budowlanego. W treści uzasadnienia wskazano, iż skarżący przystąpili do użytkowania wspomnianego obiektu z naruszeniem art. 54 Prawa budowlanego, ponieważ w wyniku przeprowadzonej kontroli ustalono, iż pawilon użytkowany jest od dnia [...] 2006 roku, a zatem przed upływem 21 dni od daty złożenia zawiadomienia o zakończeniu budowy.
Zarówno zawiadomienie o wszczęciu postępowania, jak i postanowienie o nałożeniu kary nie zostały skarżącym doręczone, albowiem skierowane zostały na nieaktualny ich adres.
Postanowienie z [...] roku zostało zaskarżone przez skarżącego S. Ś. zażaleniem z dnia [...] 2006 roku. Jednocześnie skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. W treści zażalenia skarżący podniósł, iż w jego przypadku zastosowanie znajduje 14 dniowy termin do wniesienia ewentualnego sprzeciwu przez organ nadzoru budowlanego, który to termin został wskazany w treści pouczenia do decyzji z dnia [...] roku o pozwoleniu na budowę, a nie jak stwierdził organ pierwszej instancji termin 21 dni. Zatem zdaniem skarżącego kontrola przeprowadzona w dniu [...] 2006 roku miała miejsce już po upływie terminu do wniesienia przez organ ewentualnego sprzeciwu. Wskazał także, że budowa pawilonu zakończona została już w dniu [...] 2006 roku, zawiadomienie zostało podpisane w dniu [...] 2006 roku i w tym dniu miało być złożone w siedzibie organu. Nie potrafi wytłumaczyć, dlaczego złożone zostało dopiero w dniu [...] 2006 roku. Wskazał także, iż w dniu [...] 2006 roku rozpoczął sprzedaż, gdyż w jego przekonaniu minęło 30 dni od daty zawiadomienia o zakończeniu budowy.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uwzględnił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia i rozpoznając to zażalenie zaskarżonym w niniejszym postępowaniu postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji w zasadniczej części, zmieniając je jedynie odnośnie adresu zobowiązanych.
Organ odwoławczy podzielił pogląd skarżącego, iż w jego przypadku zastosowanie znajduje 14-dniowy, a nie jak przyjął organ pierwszej instancji 21-dniowy termin do wniesienia sprzeciwu. Organ odwoławczy stwierdził jednakże, iż w związku z tym, że w trakcie przeprowadzonej kontroli ustalono, iż obiekt był użytkowany od dnia [...] 2006 roku, to nawet termin 14-dniowy nie został zachowany. Organ odwoławczy podkreślił również, iż skarżący sam w zażaleniu potwierdził fakt użytkowania części obiektu od dnia [...] 2006 roku.
W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji. Zarzucili zaskarżonemu postanowieniu rażące naruszenie przepisów postępowanie, które w ich ocenie uzasadnia stwierdzenie nieważności na zasadzie art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa). Alternatywnie wnieśli o uchylenie zaskarżonych aktów.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że nie zostało przeprowadzone w sposób należyty postępowanie dowodowe w sprawie. Oparcie się na oświadczeniu ekspedientki zamieszczonym w protokole kontroli bez wymienienia tej osoby z imienia i nazwiska nie może być uznane jako dowód. Wyjaśniono także, że wskazana w zażaleniu data [...] 2007 roku była datą, w której przystąpiono do sprawdzania systemu komputerowego, kas fiskalnych oraz przeszkolenia pracowników. Zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego wskazano, że skarżący nie zostali zawiadomieni o wszczęciu postępowania oraz o miejscu i terminie kontroli oraz przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka. Nie umożliwiono skarżącym wypowiedzenia się co do treści zgromadzonego materiału. Wskazano ponadto na naruszenie art. 81a pkt 2 Prawa budowlanego poprzez brak udziału inwestora lub innej upoważnionej przez niego osoby w czynnościach kontrolnych.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Odnosząc się do zarzutów skargi organ odwoławczy stwierdził, że powoływanie się na przepisy kpa nie jest trafne. Przepisy te odnoszą się bowiem do trybu prowadzenia postępowania administracyjnego. Takie postępowanie toczyło się w sprawie przyjęcia zawiadomienia o zakończeniu budowy obiektu budowlanego. Natomiast nałożenie kary za nielegalne użytkowanie obiektu jest - w ocenie organu odwoławczego – postępowaniem karnym i nie wymaga przeprowadzenia postępowania administracyjnego. Dalej stwierdzono, że brak jest podstaw do kwestionowania podanego w protokole kontroli terminu podjęcia użytkowania spornego obiektu. Stwierdzono także, że nie uchybiono możliwości wypowiedzenia się w sprawie przez skarżących, albowiem taką możliwość mieli na etapie postępowania zażaleniowego.
W piśmie procesowym z dnia [...] 2007 roku pełnomocnik skarżącego S. Ś. podtrzymał wnioski i twierdzenia skargi oraz wniósł dodatkowo o zasądzenie kosztów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Kontrolowane w niniejszej sprawie postanowienie, jak również poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, wydane zostały w ocenie składu orzekającego z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Organy obu instancji naruszyły ponadto przepisy prawa materialnego.
Na wstępie wskazać przyjdzie, że nie do przyjęcia jest zaprezentowane przez organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę stanowisko, jakoby do postępowania w sprawie kary, o której mowa w art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego nie miały zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że określona w powołanym przepisie kara ma charakter sankcji administracyjnej, a nie karnej. Odpowiedzialność z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego jest odpowiedzialnością administracyjnoprawną nie zaś odpowiedzialnością karną. Przepisy ustawy – Prawo budowlane przewidują w Rozdziale 9 odpowiedzialność karną z tytułu popełnionych na gruncie tej ustawy deliktów. Przepis art. 93 pkt 7 Prawa budowlanego przewidywał odpowiedzialność karną za użytkowanie obiektu z naruszeniem przepisów prawa, jednakże przepis ten został uchylony mocą art. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 163, poz. 1364) i od dnia wejścia w życie tej ustawy tj. od dnia 26 września 2005 roku nie jest przewidziana odpowiedzialność karna z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu. Sankcja określona w art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego nie ma charakteru sankcji karnej w rozumieniu prawa karnego. Gdyby tak miało być, to ustawodawca zamieściłby przepis stanowiący o takiej sankcji w Rozdziale 9 ustawy, a tymczasem to właśnie w tym Rozdziale przepis o odpowiedzialności z tytułu nielegalnego użytkowania został uchylony (por. w zakresie charakteru sankcji z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 stycznia 2007 roku, sygn. akt P 19/06, OTK-A z 2007 roku, Nr 1, poz. 2).
Reasumując powyższe rozważania stwierdzić przyjdzie, że brak jest jakichkolwiek podstaw do twierdzenia, że w sprawie wymierzenia kary z art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego nie znajdują zastosowania przepisy postępowania administracyjnego. Zwrócić przyjdzie uwagę, że zgodnie z art. 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, kodeks ten normuje postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych (również w drodze postanowień). Wymierzenie kary w niniejszej sprawie jest właśnie taką sprawą, o której stanowi art. 1 pkt 1 kpa. Brak jest przepisów prawa, które wyłączałyby stosowanie w tej sprawie kpa. W tej sytuacji przyjęte przez organ odwoławczy stanowisko narusza w sposób ewidentny zasadę wyrażoną w art. 6 kpa i w art. 7 Konstytucji RP.
Konsekwencją powyższych rozważań musi być stwierdzenie, że zasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania. W szczególności za zasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 61 § 4 kpa. Co prawda w aktach sprawy znajduje się zawiadomienie o wszczęciu postępowania, jednak nie zostało ono doręczone stronie. W takiej sytuacji nie można mówić o skutecznym zawiadomieniu o wszczęciu postępowania. Winą za brak doręczenia nie można w tej sprawie obarczać strony, czego dowodem jest postanowienie organu odwoławczego w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Słusznie skarżący podnoszą, że nawet gdyby zawiadomienie z dnia [...] 2006 roku zostało im skutecznie doręczone, to wobec wydania postanowienia nakładającego karę w tym samym dniu nie mieliby oni możliwości czynnego udziału w sprawie i zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Nie mieli także możliwości złożenia wyjaśnień lub uwag, ani też przedstawienia swoich dowodów w postępowaniu przed organem pierwszej instancji. Takie postępowanie narusza wprost przepis art. 10 kpa, a ponadto poprzez stwierdzenie przez organ odwoławczy, że możliwość taka pojawiła się na etapie postępowania zażaleniowego, naruszona została zasada dwuinstancyjności postępowania (art. 15 kpa). Dopiero bowiem organ odwoławczy miał możliwość zapoznania się ze stanowiskiem stron, a więc pominięty został ten jakże istotny element postępowania administracyjnego przed organem pierwszej instancji.
Zasadne są także zarzuty skarżących odnośnie naruszenia reguł postępowania dowodowego. Słusznie bowiem zauważają skarżący, że jedynym dowodem, na jakim oparł się organ pierwszej instancji było oświadczenie ekspedientki. W żaden jednak sposób nie można uznać tego dowodu za dowód z przesłuchania świadka. Gdyby tak miało być, to należało w pierwszej kolejności określić dane personalne tego świadka, zawiadomić stronę o jego przesłuchaniu i wreszcie sporządzić protokół zawierający podpis składającego zeznania (art. 79, art. 83 § 3 kpa). W tej sytuacji w ocenie Sądu oświadczenie "ekspedientki" nie posiada waloru dowodu w postępowaniu administracyjnym i nie mogło stanowić podstawy do dokonania ustaleń faktycznych. Wbrew stanowisku organu odwoławczego nie może być za dowód uznane oświadczenie samego skarżącego złożone w treści zażalenia. Nie spełnia ono bowiem kryteriów przesłuchania strony (art. 86 kpa), a ponadto jako oświadczenie złożone dopiero na etapie postępowania zażaleniowego bez wcześniejszej znajomości przebiegu postępowania i bez wcześniejszej możliwości wypowiedzenia się w sprawie, może być nieścisłe, pochopne i w istocie nie odpowiadające rzeczywistemu stanowi rzeczy. Aby je uznać za miarodajne należało przeprowadzić jeszcze inny dowód lub dowody, które potwierdzałyby zeznane okoliczności (art. 75 § 1 kpa).
Konstatując powyższe rozważania stwierdzić przyjdzie, że oba orzeczenia wydane zostały z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej (art. 7 kpa), której realizacja wymaga by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jako dowolne należy traktować zatem ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a), a więc przy podjęciu wszelkich kroków koniecznych do jednoznacznego wyjaśnienia okoliczności sprawy, jako warunku niezbędnego wydania rozstrzygnięcia o przekonującej treści (por. wyrok NSA z 4 lipca 2001 r., I SA 1768/99). W odniesieniu do postępowania przed organem odwoławczym należy też podkreślić, iż zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ ten obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą decyzją lub postanowieniem organu pierwszej instancji, a stan faktyczny winien ustalić nie tylko w oparciu o materiał dowodowy zebrany w postępowaniu pierwszoinstancyjnym lecz także rozszerzając granice postępowania dowodowego na istotne dla sprawy okoliczności faktyczne pominięte przez organ pierwszej instancji. W konsekwencji, w myśl art. 136 k.p.a., organ odwoławczy może przeprowadzić nie tylko na żądanie strony lecz także z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który w pierwszej instancji wydał decyzję lub postanowienie.
Odnosząc powyższe uwagi do przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania administracyjnego przed organami obu instancji stwierdzić należy, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy nie był wyczerpujący i klarowny, a w konsekwencji nie zezwalał na to by na jego podstawie wydać ostateczne postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty.
Już same powyższe uchybienia stanowią wystarczającą podstawę do uchylenia postanowień organów obu instancji na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.s.a.
Nie sposób jednak nie zauważyć naruszenia przez organy orzekające przepisów prawa materialnego. Przystępując do analizy tych naruszeń w pierwszej kolejności należy ustalić jakie brzmienie przepisów Prawa budowlanego winno mieć w sprawie zastosowanie, a to z uwagi na okoliczność, że przepisy te w okresie od uzyskania przez skarżących pozwolenia na budowę do zakończenia postępowania kontrolowanego w niniejszej sprawie wielokrotnie ulegały nowelizacji.
W dacie uzyskania przez skarżących pozwolenia na budowę ([...] 2003 roku) art. 54 Prawa budowlanego stanowił, że do użytkowania obiektu budowlanego, na którego wzniesienie jest wymagane pozwolenie na budowę, można przystąpić, z zastrzeżeniem przepisów art. 55 i art. 57, po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu, w drodze decyzji (ust. 1). Zawiadomienia takiego należało dokonać co najmniej 14 dni przed zamierzonym terminem przystąpienia do użytkowania (ust. 2). W decyzji o pozwoleniu na budowę skarżący zostali pouczeni o obowiązkach wynikających z powołanego przepisu. Na aprobatę zasługuje stanowisko organu odwoławczego, że pomimo późniejszej zmiany treści art. 54 Prawa budowlanego do skarżących zastosowanie będzie miał ten przepis w brzmieniu obowiązującym do dnia 11 lipca 2003 roku z uwagi na treść pouczenia oraz z uwagi na brak innego pouczenia pomimo, iż w trakcie realizacji inwestycji wydana została przez organ administracji architektoniczno-budowlanej w dniu [...] 2004 roku decyzja o zmianie pierwotnej decyzji w przedmiocie pozwolenia na budowę. Takie stanowisko znajduje poparcie w treści art. 9 kpa i pośrednio art. 112 kpa. Nie sposób jednak pominąć, że zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o zmianie ustawy – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 93, poz. 888) do spraw wszczętych a niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy stosować należy przepisy znowelizowane. Przepisy te znajdują tym bardziej zastosowanie do spraw wszczętych już po wejściu w życie tej ustawy. Ustawa ta zmieniła m.in. treść art. 54 i 55 Prawa budowlanego wprowadzając obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie w stosunku do obiektów wymagających pozwolenia na budowę i zaliczonych do jednej z wymienionych w pkt 1 kategorii. Z treści zaskarżonego postanowienia wynika, że przedmiotowy obiekt należy do jednej z tych kategorii. Taka sytuacja prawna powoduje, iż w dacie zakończenia budowy ([...] 2006 roku) należało zastosować przepisy obowiązującego w tej dacie Prawa budowlanego. Oczywiście na obecnym etapie postępowania nie może być mowy o ich zastosowaniu z przyczyn wyżej już wskazanych. Do ich prawidłowego zastosowania koniecznym byłoby bowiem bądź wniesienie przez organ sprzeciwu w przewidzianym prawem terminie, bądź też potraktowanie zawiadomienia o zakończeniu budowy jako wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie i wezwanie inwestorów w trybie art. 64 kpa do uzupełnienia tego wniosku. Przyjęcie natomiast tego zawiadomienia przez organ bez sprzeciwu i załatwienie sprawy w przedmiocie przystąpienia do użytkowania na podstawie takiego zgłoszenia musi przemawiać na korzyść strony, gdyż w przeciwnym razie doszłoby do rażącego naruszenia art. 8 i 9 kpa, a nawet art. 139 kpa. Podkreślić zatem przyjdzie, że w ponownym postępowaniu organy przyjmą za wiążącą w tym zakresie treść pouczenia zawartego w decyzji o pozwoleniu na budowę tak, jak to przyjął organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu.
Skoro jak ustalono wyżej obowiązkiem inwestora było zawiadomienie o zakończeniu budowy, o którym mowa w art. 54 Prawa budowlanego, nie zaś uzyskanie pozwolenia na użytkowanie w trybie art. 55 tego prawa, to tym samym przeprowadzona przez organ kontrola obiektu nie była kontrolą, o której mowa w art. 59a Prawa budowlanego. Taka kontrola jest przeprowadzana bowiem na wezwanie inwestora. Wezwaniem takim jest również wniosek o udzielenie pozwolenia na użytkowanie (art. 57 ust. 6 Prawa budowlanego) – nie jest nim natomiast zawiadomienie, o którym mowa w art. 54 ustawy. Zatem wobec braku przesłanek do przeprowadzenia w niniejszej sprawie obowiązkowej kontroli, o której mowa w art. 59a i nast. Prawa budowlanego, należało przyjąć, że dokonana w dniu [...] 2006 roku kontrola była kontrolą, o której mowa w art. 81a Prawa budowlanego względnie stanowiła oględziny w rozumieniu art. 85 kpa. Zarówno w jednym, jak i w drugim przypadku czynność ta wymagała obecności stron. Dodatkowo wskazać przyjdzie, iż czynność ta została dokonana jeszcze przed wszczęciem postępowania w sprawie, a zatem w dacie jej przeprowadzenia nie mogło być znane stronom na potrzeby jakiego postępowania została ta czynność przeprowadzona. Ma to o tyle istotne znaczenie, że jeżeli na potrzeby postępowania zainicjowanego zawiadomieniem o zakończeniu budowy, to wobec faktu, że kontrola ta przeprowadzona została po upływie 14 dni od daty złożenia przez skarżących zawiadomienia i braku decyzji organu w przedmiocie sprzeciwu, o którym jest mowa w art. 54 ustawy, brak było podstaw do stwierdzenia, iż doszło do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem art. 54 i 55 Prawa budowlanego. W dacie przeprowadzenia kontroli ([...] 2006 roku) obiekt był użytkowany legalnie, a tym samym brak było przesłanek do zastosowania sankcji z art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego. Jeżeli natomiast była to kontrola przeprowadzona na potrzeby postępowania w sprawie wymierzenia kary, to wobec braku dowodów (jak to zostało wyżej wykazane) na okoliczność, że do użytkowania przystąpiono przed upływem 14 dni od daty zawiadomienia, jak również wobec przeprowadzenia jej po upływie terminu do wniesienia sprzeciwu - również nie można było orzec o tej karze.
Sąd stoi ponadto na stanowisku, że przesłanki zastosowania art. 57 ust. 7 w kontekście naruszenia art. 54 Prawa budowlanego uważa się za spełnione, jeżeli organ stwierdzi użytkowanie obiektu (przeprowadzając kontrolę) przed upływem terminu do wniesienia sprzeciwu, względnie jeżeli po tym terminie stwierdzi, że sprzeciw został wniesiony w terminie w drodze decyzji. Oznacza to, że określony w art. 54 Prawa budowlanego termin jest jednocześnie terminem, w którym organ nadzoru budowlanego może dokonać kontroli na potrzeby postępowania zmierzającego do wydania postanowienia z art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego, o ile w tym terminie nie wniesie sprzeciwu.
Powyższe prowadzi do wniosku, iż naruszone zostały przepisy prawa materialnego, a to art. 57 ust. 7 w związku z art. 54 oraz art. 81a ust. 2 Prawa budowlanego, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając sprawę ponownie organ pierwszej instancji dokona ustaleń z uwzględnieniem powyższych rozważań. W szczególności organ ten rozważy, czy w dalszym ciągu istnieje przedmiot sprawy i czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego. Po przeprowadzeniu postępowania wyda stosowne rozstrzygnięcie w przedmiocie określonym w treści zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego z dnia [...] 2006 roku.
Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.s.a. W kwestii wykonalności zaskarżonego orzeczenia Sąd orzekł na zasadzie art. 152 p.s.a.
O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 p.s.a., a na zasądzoną kwotę składa się uiszczony przez skarżących wpis sądowy, opłata skarbowa od pełnomocnictwa oraz wynagrodzenie radcy prawnego w wysokości określonej w § 14 ust. 2 pkt 1 lit a) w związku z § 6 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (...) (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.). Koszty zastępstwa prawnego zostały zasądzone tylko na rzecz skarżącego S. Ś., gdyż skarżąca J. Ś. nie była reprezentowana w niniejszym postępowaniu przez pełnomocnika.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło