II SA/Gl 963/19
WyrokWSA w Gliwicach2019-11-21
Skład orzekający: Bonifacy Bronkowski, Tomasz Dziuk, Łucja Franiczek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie wychowawcze przyznane decyzją, która następnie została uchylona w wyniku wznowienia postępowania i odmówiono prawa do świadczenia, może być uznane za nienależnie pobrane, nawet jeśli skarżący uważa, że organ posiadał wiedzę o okolicznościach faktycznych już wcześniej?Ratio decidendi
Świadczenie wychowawcze przyznane decyzją, która następnie została uchylona w wyniku wznowienia postępowania, a osobie odmówiono prawa do świadczenia, jest nienależnie pobrane zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Fakt uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania stanowi wystarczającą podstawę do uznania świadczenia za nienależnie pobrane i zobowiązania do jego zwrotu, niezależnie od przyczyn, które doprowadziły do wznowienia postępowania czy wcześniejszej wiedzy organu o okolicznościach faktycznych.Stan faktyczny
Organ I instancji ustalił, że skarżący pobrał nienależnie świadczenie wychowawcze na córkę w kwocie 9.000 zł. Podstawą tej decyzji było uchylenie w trybie wznowienia postępowania pierwotnej decyzji przyznającej świadczenie, co nastąpiło z powodu powierzenia władzy rodzicielskiej nad synem skarżącego matce, co skutkowało tym, że córka stała się pierwszym dzieckiem w rodzinie skarżącego. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego i posiadanie przez organ wiedzy o wyroku rozwodowym już wcześniej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, argumentując, że uchylenie decyzji w trybie wznowienia jest wystarczającą podstawą do uznania świadczenia za nienależnie pobrane.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk (spr.), Sędzia NSA Łucja Franiczek, Protokolant Specjalista Magdalena Nowacka-Brzeźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2019 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego oddala skargę.
Prezydent Miasta R., decyzją nr [...] z dnia [...] r. ustalił, że w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. W. B. (zwany dalej "skarżącym") pobrał nienależnie świadczenie wychowawcze w łącznej kwocie 9.000,00 zł. na córkę J. B. przyznane decyzją ostateczną Prezydenta Miasta R. nr [...] z dnia [...] r. w kwocie 500 zł. miesięcznie i zażądał zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci za nienależne pobrane świadczenie wychowawcze uważa się świadczenie wychowawcze przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do to tego świadczenia. W tym kontekście organ I instancji przywołał wydaną w trybie wznowienia postępowania decyzję własną z dnia [...] r., na mocy której ostateczna decyzja ustalająca skarżącemu prawo do świadczenia wychowawczego na jego córkę na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. została uchylona i jednocześnie skarżącemu odmówiono ustalenia prawa do świadczenia na wyżej wskazany okres. Organ wskazał przy tym, że powodem odmowy ustalenia skarżącemu prawa do świadczenia na córkę był fakt, że zgodnie z wyrokiem rozwodowym władza rodzicielska nad synem skarżącego, traktowanym dotychczas jako pierwsze dziecko w rodzinie skarżącego, została powierzona matce dziecka, co spowodowało, że syn nie mógł być zaliczony do składu rodziny skarżącego. W konsekwencji skarżącemu nie przysługiwało świadczenie na córkę, będącą co prawda jego drugim dzieckiem lecz ze względu na treść wyroku rozwodowego traktowaną jako pierwsze dziecko w składzie rodziny skarżącego.
Skarżący nie zgodził się z decyzją organu I instancji i działając przez pełnomocnika będącego adwokatem wniósł odwołanie.
W odwołaniu zarzucono naruszenie art. 7 k.p.a., polegające na niedokładnym i nierzetelnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy w zakresie dotyczącym faktu posiadania przez organ wyroku rozwodowego Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] r. już w dacie składania przez skarżącego wniosku o przyznanie świadczenia 500 plus na córkę, gdyż wyrok ten był składany wcześniej przy okazji ubiegania się przez skarżącego o tzw. "becikowe" na córkę.
Ponadto zarzucono naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez wydanie decyzji o zwrocie nienależnie pobranego wychowawczego w sytuacji, gdy od dnia złożenia wniosku przez skarżącego o przyznanie świadczenia wychowawczego nie pojawiły się jakiekolwiek okoliczności powodujące ustanie prawa do świadczeń, a skarżący pozostawał w uzasadnionym zaufaniu do organu, iż przyznane świadczenie oparte jest na całokształcie będących w posiadaniu organu dokumentów, w tym wyroku rozwodowego. Tymczasem organ na podstawie tego samego stanu faktycznego zajął dwa skrajne stanowiska i zażądał zwrotu wcześniej wypłaconych środków, co bez wątpienia nie prowadzi do pogłębiania zaufania uczestnika postępowania do organu administracji publicznej.
W odwołaniu zarzucono również naruszenie art. 10 § 1 k.p.a., polegające na niezawiadomieniu strony o zakończeniu postępowania i możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, co miało istotny wpływ na wynik postępowania, gdyż uniemożliwiło odwołującemu wypowiedzenie się co do całości materiału dowodowego i złożenie wniosku o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów.
Pełnomocnik skarżącego na podstawie art. 136 k.p.a. wniósł o przeprowadzenie dowodu z akt prowadzonej sprawy dotyczącej przyznania skarżącemu "becikowego" na jego córkę. Ponadto wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i jej zmianę poprzez orzeczenie odmiennie co do istoty sprawy.
W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik strony podniósł, że przesłanka, która stała się podstawą do wznowienia postępowania, tj. wyjście na jaw istotnych dla sprawy, nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, a nieznanych organowi, który wydał decyzję, w tym przypadku wyrok rozwodowy Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] r. była znana organowi długo przed złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego. Wyrok ten był bowiem dostarczony do organu w załączeniu do wniosku skarżącego o przyznanie tzw. becikowego, o które ubiegał się on po narodzinach córki w [...] r. Do tego wniosku dołączone były również oświadczenia o przekazywaniu na syna alimentów podpisane przez matkę małoletniego. Ponadto pobrane środki zostały w całości wydatkowane na potrzeby córki, a żądanie zwrotu tak dużej kwoty negatywnie wpłynie na możliwości zapewnienia dotychczasowego poziomu wychowania dziecka.
Po rozpatrzeniu powyższego odwołania zaskarżoną decyzją Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu Kolegium najpierw przedstawiło przebieg zdarzeń poprzedzających wydanie przez organ I instancji zakwestionowanej powyższym odwołaniem decyzji. W ramach tej części uzasadnienia Kolegium przypomniało, że w dniu [...] r. skarżący złożył do organu I instancji wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na córkę, jako kolejne dziecko w rodzinie. We wniosku nie wskazał, że ubiega się o świadczenie na pierwsze dziecko. W składzie swojej rodziny wykazał: siebie, syna, obecną żonę i córkę, której dotyczyć miało wnioskowane świadczenie. Do wniosku nie dołączył żadnych dokumentów. Decyzją z dnia [...] r. organ I instancji przyznał skarżącemu wnioskowane świadczenie wychowawcze na córkę, na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r.
Następnie Kolegium przypomniało, że pismem z dnia [...] r. organ pierwszej instancji wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień w sprawie świadczeń wychowawczych przyznanych wskazaną powyżej decyzją z dnia [...] r. oraz do dostarczenia kserokopii prawomocnego wyroku rozwodowego lub innego prawomocnego orzeczenia sądu ustalającego opiekę nad synem. W dniu [...] r. do organu pierwszej instancji wpłynął prawomocny wyrok rozwodowy, dotyczący poprzedniego małżeństwa skarżącego. Zgodnie z wyrokiem wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim synem stron powierzono matce zapewniając skarżącemu jako ojcu prawo do współdecydowania o istotnych życiowych sprawach syna, a także nałożono na skarżącego obowiązek alimentacyjny na rzecz syna w kwocie po 600 zł miesięcznie. Sąd nie orzekł o kontaktach strony z synem. W związku z powyższym wyrokiem córka skarżącego stała się pierwszym i jedynym dzieckiem w jego rodzinie i z tego względu organ wezwał skarżącego do przedstawienia sytuacji dochodowej rodziny od [...] r. W kontekście powyższych zdarzeń Kolegium przypomniało, że postanowieniem z dnia [...] r. organ wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] r. ustalającą skarżącemu prawo do świadczenia wychowawczego córkę na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. Następnie Kolegium przypomniało, że dnia [...] r. organ wydał decyzję uchylającą wskazaną powyżej decyzję ostateczną przyznającą świadczenie wychowawcze i jednocześnie odmówił skarżącemu ustalenia, na jego wniosek z dnia [...] r., prawa do świadczenia wychowawczego na córkę. Po rozpatrzeniu odwołania od powyższego rozstrzygnięcia Kolegium decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji wydaną w trybie wznowieniowym.
Odnosząc się już bezpośrednio do postępowania, w ramach którego wydana została zaskarżona obecnie decyzja Kolegium odnotowało najpierw, że po wszczęciu przez organ I instancji postępowania w sprawie ustalenia skarżącemu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego zostało ono zawieszone. Zawieszenie nastąpiło z uwagi na wniesienie odwołania od opisanej wcześniej decyzji wydanej w trybie wznowieniowym. Dopiero po zakończeniu postępowania odwoławczego organ I instancji podjął zawieszone postępowanie i wydał wskazaną na wstępie decyzję z dnia [...] r. ustalając, że w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. skarżący pobrał na córkę nienależnie świadczenie wychowawcze w łącznej kwocie 9.000 zł., a przedmiotem skargi jest decyzja Kolegium utrzymująca w mocy to rozstrzygnięcie organu I instancji. Uzasadniając już bezpośrednio utrzymanie w mocy tej decyzji Kolegium najpierw przytoczyło art. 25 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci i stwierdziło, że przypadku skarżącego zachodzi przesłanka świadczeń nienależnie pobranych z art. 25 ust. 2 pkt 4 tej ustawy, gdyż świadczenie wychowawcze było przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia wychowawczego. Natomiast odnosząc się do zarzutów odwołującego dotyczących wznowienia postępowania przez organ I instancji Kolegium wskazało na swoje stanowisko zawarte w decyzji z dnia [...] r. utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji wydaną w trybie wznowieniowym. Kolegium zaakcentowało jednocześnie, że rozstrzygnięcie wydane w obecnej decyzji jest konsekwencją poprzednich decyzji organu I instancji.
Odnosząc się negatywnie do wniosku pełnomocnika skarżącego o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy dotyczącej przyznania skarżącemu "becikowego" Kolegium wskazało, na odmienne przesłanki przyznania tego świadczenia, gdyż ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera przepisu dotyczącego zakazu przyznania prawa do świadczeń rodzinnych rodzicowi, który nie sprawuje opieki nad dzieckiem, a ma np. jedynie ograniczone prawa rodzicielskie.
W kontekście zarzutów odwołania Kolegium wskazało także, że organ I instancji w przedmiotowej sprawie nie był obowiązany do przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów dotyczących sprawowania przez stronę opieki nad synem, gdyż w przypadku rodziców rozwiedzionych uznanie dziecka za członka rodziny może nastąpić wyłącznie wtedy, gdy zgodnie z orzeczeniem sądu dziecko jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców, a w wyroku rozwodowym o takiej opiece nie orzeczono.
Według Kolegium nie zasługuje również na uwzględnienie podnoszony przez skarżącego fakt posiadania przez organ I instancji wskazanego wyżej wyroku rozwodowego, który został dołączony do wniosku o przyznanie "becikowego" w [...] r., które to postępowanie toczyło się około 2 lata wcześniej przed złożeniem przez stronę wniosku o świadczenie wychowawcze. Obowiązkiem osoby wnioskującej o świadczenie wychowawcze jest bowiem złożenie wniosku wraz ze wszystkimi wymaganymi dokumentami, mającymi istotne znaczenie dla sprawy.
Ponadto Kolegium nie stwierdziło rażącego naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., co zarzucono organowi I instancji w odwołaniu, albowiem w dniu [...] r. pełnomocnik strony otrzymał postanowienie o podjęciu postępowania (uprzednio zawieszonego) w sprawie nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych, a zatem miał wiedzę i możliwość zgłoszenia nowych dowodów w sprawie. Kolegium zauważyło, że strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, znającego przepisy postępowania administracyjnego oraz uprawnienia strony w tym postępowaniu. Ponadto w odwołaniu nie zostały zgłoszone żadne nowe dowody lub dokumenty, które miałyby istotne znaczenie w przedmiotowym postępowaniu i wpływały na wydane przez organ I instancji rozstrzygnięcie.
Kolegium poinformowało także o przysługującym stronie prawie zwrócenia się do organu I instancji z wnioskiem o zastosowanie względem niego ulgi w spłacie świadczenia nienależnie pobranego.
Skargę na powyższą decyzją wniósł w imieniu skarżącego pełnomocnik będący adwokatem. W skardze zarzucił naruszenie art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. ze wskazaniem, że naruszenia te miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowały wydaniem błędnej decyzji.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego podniósł, że treść wyroku rozwodowego Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] r. była znana organowi, gdyż wyrok ten został załączony do wniosku skarżącego o przyznanie tzw. becikowego, o które ubiegał się odwołujący w [...] r. Dlatego niezrozumiałym jest dlaczego Kolegium uznało, że o wyroku tym organ I instancji powziął informację dopiero po przedłożeniu tego wyroku przez byłą żonę skarżącego, co miało miejsce w związku ze złożeniem przez nią wniosku o przyznanie świadczenia "dobry start".
Ponadto podniesiono, że pomimo treści wyroku rozwodowego sprawowanie przez skarżącego opieki nad małoletnim synem było zbliżone do opieki naprzemiennej, a ponadto na moment wyrokowania w sprawie rozwodu nie istniała jeszcze podstawa prawna do ustanowienia przez Sąd opieki naprzemiennej.
Zdaniem pełnomocnika skarżącego organy dopuściły się naruszeń przepisów postępowania administracyjnego dotyczących gromadzenia dowodów i dążenia do prawdy materialnej, gdyż zaprzestały ustalenia w sposób wyczerpujący sytuacji rodzinnej skarżącego.
Według pełnomocnika skarżącego już w dacie składania przez niego wniosku organ był w posiadaniu wszelkich niezbędnych informacji dotyczących sytuacji skarżącego. Zgodnie z art. 14 u.p.p.w.d. ustawa ta jest realizowana za pomocą systemów teleinformatycznych, a brak spójności nie może obarczać konsekwencjami obywateli.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie przedstawiając argumentację zbieżną z uzasadnieniem zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podniósł, że skarżący działał w przekonaniu, że organ był w posiadaniu wyroku rozwodowego. Ponadto podniósł, że organy nie wyjaśniły należycie kwestii, że skarżący faktycznie sprawował opiekę naprzemienną nad synem na podstawie ustaleń z byłą żoną poczynionych po wydaniu wyroku rozwodowego. Przyznał także, że decyzja Kolegium, która zapadła w postępowaniu wznowieniowym nie była skarżona do sądu administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107, t.j. ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r., poz. 2325, t.j. ze zm. ) dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przedstawiona tutaj regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji zgodnie ze wskazanymi powyżej kryteriami Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga nie jest zasadna. Skarga nie zasługuje również na jej uwzględnienie z przyczyn, które Sąd obowiązany był wziąć pod uwagę działając z urzędu.
W tym miejscu wskazać należy, iż stan faktyczny sprawy został zaprezentowany przy okazji omawiania dotychczasowego przebiegu objętego skargą postępowania. W ocenie Sądu brak jest zatem uzasadnionych podstaw do jego ponownego przedstawiania w tej części uzasadniania. Ponieważ w świetle wniesionej skargi stan faktyczny ustalony w postępowaniu administracyjnym nie jest sporny, a kwestionowana jest jego ocena, to Sąd po szczegółowym zbadaniu akt administracyjnych poczynione ustalenia dotyczące stanu faktycznego poczytuje jako własne.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2134, w skrócie "u.p.p.w.d."). Kwestia nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego została uregulowana w art. 25 u.p.p.w.d. Zgodnie z art. 25 ust. 1 tej ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu. Z kolei stosownie do art. 25 ust. 2 pkt 4 u.p.p.w.d. (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji) za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się świadczenie wychowawcze przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie wychowawcze przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia wychowawczego. Co prawda przepis art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci został z dniem 1 lipca 2019 r. uchylony, tym niemniej na datę orzekania przez organy administracyjne przepis ten obowiązywał, stąd też jako prawidłowe należy uznać wydane na jego podstawie decyzje.
W rozpoznawanej sprawie organy zasadnie uznały, że w sprawie zaistniała podstawa do uznania świadczenia za nienależnie pobrane określona w art. 25 ust. 2 pkt 4 u.p.p.w.d. Nie kwestionowaną okolicznością jest bowiem to, że ostateczna decyzja ustalająca skarżącemu prawo do świadczenia wychowawczego na córkę skarżącego na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. została w trybie wznowienia postępowania uchylona i jednocześnie owego świadczenia za ww. okres skarżącemu odmówiono. Decyzja ta została następnie utrzymana mocy przez Kolegium, przy czym rozstrzygnięcie organu odwoławczego nie zostało zaskarżone do sądu administracyjnego, a zatem posiada przymiot nie tylko ostateczności ale i prawomocności. W tej sytuacji organ I instancji był nie tylko uprawniony ale i zobowiązany do wydania decyzji o ustaleniu, że pobrane przez skarżącego na córkę, świadczenia wychowawcze są nienależnie pobrane. Dla uznania wypłaconych świadczeń wychowawczych za nienależne, decydujące jest bowiem obiektywne zaistnienie okoliczności objętych hipotezą normy prawnej z art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy, a nie, jak zdaje się to rozumieć pełnomocnik skarżącej, przyczyny jakie do ich zaistnienia doprowadziły (tak też: WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 6 grudnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Gl 439/17 oraz WSA w Warszawie w wyroku z dnia 21 lutego 2019 r., I SA/Wa 1499/18, oba dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Przesłanka określona w art. 25 ust. 2 pkt 4 u.p.p.w.d. jest tożsama z przesłanką określoną w art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Każde świadczenie wypłacone w warunkach w opisanych tym ostatnim przepisie należy traktować jako świadczenie pobrane nienależnie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1773/12, dostępny www.orzecznia.nsa.gov.pl). Ustawodawca w omawianym przepisie nie określa żadnych dodatkowych przesłanek, w tym nie uzależnia jego zastosowania od spełnienia warunków, o których mowa w innych przepisach ustawy. Omawiana regulacja stanowi samodzielną podstawę do wydania rozstrzygnięcia w sprawie i nie przewiduje ponownej oceny przesłanek przyznania świadczenia. W kontekście orzecznictwa dotyczącego zastosowania przepisu art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych treść przepisu art. 25 ust. 2 pkt 4 u.p.p.w.d. jest jednoznaczna i przewiduje oczywisty skutek w razie wystąpienia opisanej w nim przesłanki, a decyzja zapadła w okolicznościach w nim opisanych ma charakter związany. Inaczej rzecz ujmując, przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że każde świadczenie wypłacone w warunkach w nim opisanych należy traktować jako świadczenie pobrane nienależnie, a sama decyzja wydana w oparciu o ten przepis nie ma charakteru uznaniowego i nie zależy od woli stron postępowania. Organ uznając wypłacone świadczenie wychowawcze za nienależnie pobrane, ze względu na wcześniejsze ostateczne i prawomocne uchylenie w trybie wznowieniowym decyzji przyznającej to świadczenie oraz odmowę jego przyznania, nie ma więc obowiązku, o co wnosi pełnomocnik skarżącej badania, czy zaistniała przesłanka wznowieniowa uwzględniona przez organy we wcześniejszych rozstrzygnięciach oraz czy w trybie wznowienia zasadnie odmówiono przyznania wnioskowanego świadczenia. Fakt zaś uchylenia w wyniku wznowienia postępowania decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze stanowił podstawę do uznania tego świadczenia za nienależnie pobrane i zobowiązania do jego zwrotu, o czym prawidłowo orzekł organ I instancji, a którą to decyzję trafnie utrzymało w mocy Kolegium.
W tych okolicznościach, zdaniem Sądu, nie można skutecznie zarzucić organom administracji obu instancji naruszenia prawa, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Żaden z zarzutów podniesionych w skardze nie może być uznany za zasadny. Organy orzekające w sprawie ustaliły wszystkie istotne okoliczności i dokonały prawidłowej oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, czemu dały wyraz w uzasadnieniu wydanych w sprawie decyzji. Ponadto w zaskarżonej decyzji Kolegium w sposób prawidłowy odniosło się do zarzutów odwołania, przy czym zarzuty skargi są co do zasady z nimi zbieżne. Sąd również z urzędu nie doszukał się innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji.
Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło