II SA/Gl 965/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant sekretarz sądowy Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2010 r. sprawy ze skargi T. H. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji dotyczącej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę Decyzją z dnia [...] nr [...] Starosta [...] wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 142 i art. 216 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), orzekł o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, położonej w O. gmina S., oznaczonej jako pgr [...] o pow. [...] ha i pgr [...] o pow. [...] ha, objętej Kw [...] Sądu Rejonowego w C., stanowiącej własność Gminy S. W uzasadnieniu organ administracji powołał się na fakt wykorzystania nieruchomości na cel wywłaszczenia, określony w akcie notarialnym z dnia [...] Rej. [...], zawartym w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94), bowiem służy jako pole namiotowe i plaża nad W. Po rozpatrzeniu odwołania T.H. decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda [...] orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Z kolei T.H. wnioskiem z dnia [...] wystąpił do Starosty [...] o wygaszenie w trybie art. 162 kpa decyzji tego organu z dnia [...]. W uzasadnieniu wskazał, że przedmiotowa nieruchomość jest użytkowana niezgodnie z celem wywłaszczenia, bowiem służy jako pole karawaningu i parkingu samochodów oraz organizowania imprez masowych, a więc wykorzystywana jest na zasadach prawa handlowego. W takiej zaś sytuacji, zgodnie z art. 136 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, Starosta winien powiadomić byłego właściciela o podjętym zamiarze zmiany użytkowania i pouczyć o możliwości zwrotu nieruchomości. Po rozpatrzeniu wniosku decyzją z dnia [...] nr [...], podjętą z up. Starosty [...], wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, na podstawie art. 162 § 1 kpa, orzeczono o odmowie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z dnia [...]. Po zrelacjonowaniu przebiegu dotychczasowego postępowania, organ I instancji uznał, że decyzja o odmowie przyznania uprawnień, nie kształtuje praw, a tym samym nie może stać się bezprzedmiotowa. Nadto, nie można mówić o bezprzedmiotowości decyzji z powodu zmiany stanu faktycznego, uniemożliwiającego wykonanie decyzji lub z powodu zmiany w stanie prawnym. Wreszcie, zdaniem organu, z treści art. 162 § 1 kpa wynika, że bezprzedmiotowość decyzji nie jest jedyną przesłanką stwierdzenia jej wygaśnięcia. Tymczasem żaden przepis prawa nie nakazuje stwierdzenia wygaśnięcia decyzji wydanej w trybie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zaś interes strony nie może kolidować z obowiązującymi przepisami prawa materialnego, będącego podstawą orzeczenia o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Decyzja z dnia [...] nie zawiera też zastrzeżenia dopełnienia warunku. Stąd też organ I instancji nie dopatrzył się przesłanek z art. 162 § 1 kpa., przemawiających za uwzględnieniem wniosku. Zdaniem organu, nie było też potrzeby przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, o co wnosił T.H. W odwołaniu od decyzji T.H. zarzucił, że obecny sposób użytkowania nieruchomości jest sprzeczny z celem wywłaszczenia, zaś bezprzedmiotowość decyzji z dnia [...] wynika ze zmiany stanu faktycznego i prawnego. Jego zdaniem, tylko do końca [...]r. nieruchomość była wykorzystywana zgodnie z celem, ściśle określonym w akcie notarialnym, zaś przepis art. 136 ust. 2 ustawy, nakazuje wygaszenie w takiej sytuacji decyzji odmownej. Nadto, odwołujący się zarzucił, że bezpodstawnie organ I instancji odmówił przeprowadzenia rozprawy administracyjnej. Zaskarżoną decyzją, podjętą z up. Wojewody [...], orzeczono o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, podzielając pogląd o braku przesłanek z art. 162 § 1 kpa, jak również podstaw do przeprowadzenia rozprawy administracyjnej w świetle art. 89 kpa. Zdaniem organu odwoławczego, w istocie odwołujący się kwestionuje w niniejszym postępowaniu decyzję o odmowie zwrotu wywłaszczonego gruntu. Stąd też odwołania nie uwzględniono. W skardze do sądu administracyjnego T.H. wniósł o uchylenie decyzji obu instancji jako wydanych z naruszeniem art. 162 kpa. W uzasadnieniu skarżący ponowił dotychczasową argumentację, akcentując że nieruchomość została wywłaszczona w celu urządzenia pola namiotowego i plaży jako obiektu użyteczności publicznej, zaś od [...] r. jest użytkowana w sposób komercyjny jako pole karawaningu, parkingu i imprez masowych. Dodatkowo skarżący podniósł, że umowa notarialna została zawarta z zastrzeżeniem dopełnienia określonych czynności, których strona nie dopełniła, wydzierżawiając wywłaszczoną nieruchomość na cele komercyjne, a jeżeli zniknęły przeszkody do zrealizowania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, to decyzja odmowna z dnia [...] stała się z mocy prawa bezprzedmiotowa. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej, akcentując że skarżący wyrywkowo zacytował uzasadnienie postanowienia Ministra Budownictwa z dnia [...], wydane na etapie wyjaśnienia uzasadnienia i sprostowania decyzji o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. W istocie skarżący zmierzał bowiem do powtórnej weryfikacji decyzji o odmowie zwrotu wywłaszczonej decyzji, co nie stanowi przesłanek ustawowych do stwierdzenia jej wygaśnięcia w trybie art. 162 § 1 kpa. Przepis ten nakazuje stwierdzenie wygaśnięcia decyzji, jeżeli: 1) stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie takie nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony, 2) została wydana z zastrzeżeniem dopełnienia przez stronę określonego warunku, a strona nie dopełniła tego warunku. Nadto, przepis art. 162 § 2 kpa, przewiduje uchylenie decyzji, wydanej z zastrzeżeniem dopełnienia określonych czynności, jeżeli strona ich niedopełniła w wyznaczonym terminie. Tymczasem decyzja o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie została wydana ani z zastrzeżeniem dopełnienia warunku ( art. 162 § 1 pkt 2 kpa ), ani też z zastrzeżeniem dopełnienia określonych czynności ( art. 162 § 2 kpa). Wywody skargi co do niedopełnienia warunku ( realizacji określonego celu wywłaszczenia), dotyczą zaś nie samej decyzji o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, lecz umowy o jej nabycie z dnia [...], zawartej w trybie art. 6 powołanej wyżej ustawy z dnia 12 marca 1958 r. i stąd zmierzają do kwestionowania merytorycznej zasadności decyzji Starosty [...] z dnia [...]. Skarżący utrzymuje bowiem, że cel wywłaszczenia określony w umowie notarialnej był realizowany jedynie przez pewien okres, a następnie od [...] r. wskutek wydzierżawienia nieruchomości na cele komercyjne, doszło do zmiany celu wywłaszczenia. Jednakże tego rodzaju argumentacja nie stanowi o bezprzedmiotowości decyzji w rozumieniu art. 162 § 1 pkt 1 kpa. Zważyć przyjdzie, że decyzja o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości została wydana w [...] r., a więc kiedy już istniał kwestionowany przez skarżącego stan faktyczny ( sposób użytkowania nieruchomości). Tymczasem bezprzedmiotowość decyzji musi być wynikiem zmiany, czyli ustania prawnego bytu elementu stosunku materialnoprawnego nawiązanego na podstawie decyzji administracyjnej, a to z powodu zgaśnięcia podmiotu, zniszczenia lub przekształcenia rzeczy, rezygnacji z uprawnień przez stronę, czy też na skutek zmiany stanu faktycznego uniemożliwiającego wykonanie decyzji albo z powodu zmiany w stanie prawnym, ale tylko w przypadku, gdy powoduje ona taki skutek. Bezprzedmiotowość decyzji powstaje zatem zawsze po jej wydaniu ( vide: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wyd. C.H. Beck, W-wa 1996, str. 750 – 751). Już z treści przywołanego przez skarżącego postanowienia Ministra Infrastruktury z dnia [...], wydanego wskutek zażalenia skarżącego na postanowienie Wojewody w przedmiocie odmowy sprostowania decyzji z dnia [...] w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Starosty [...] o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, wynika ewidentnie, że nie chodzi o żadne nowe okoliczności, które zaszły po wydaniu decyzji o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, lecz kwestie, podnoszone w poprzednim postępowaniu administracyjnym. Wydaje się, że skarżący zmierza w ten sposób do odwrócenia skutków decyzji o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzez złożenie wniosku w trybie art. 162 § 1 kpa, a to z uwagi na fakt nieskorzystania z ochrony prawnej w postaci skargi do sądu administracyjnego na decyzję o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Taki tryb postępowania nie mógł jednak odnieść skutku z braku jakichkolwiek zmian w stanie faktycznym i prawnym, powstałych po wydaniu decyzji. Stąd też brak przesłanek do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji na podstawie art. 162 § 1 kpa, bądź jej uchylenia w trybie § 2 tego przepisu. Zasadnie też organy administracji uznały za zbędne przeprowadzenie rozprawy administracyjnej. Zgodnie z art. 89 § 1 kpa, organ winien przeprowadzić rozprawę wówczas gdy wymaga tego przepis prawa, albo gdy jest to potrzebne dla rozstrzygnięcia sprawy. W niniejszym postępowaniu przeprowadzenie rozprawy nie mogło niczego wnieść, bo nie zachodziła ani potrzeba wyjaśnienia stanu faktycznego, ani uzgodnienia stanowisk stron. Stąd też dla wyniku sprawy nie miało żadnego znaczenia nieprzeprowadzenie rozprawy, co winno stanowić podstawę do stwierdzenia, iż nie doszło do naruszenia reguł procedury administracyjnej. Z tych wszystkich względów nie dopatrując się naruszenia prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). su.