II SA/Gl 966/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 października 2022 r. sprawy ze skargi J.J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 11 kwietnia 2022 r. nr SKO.K/41.3/294/2022/4277/EŚ w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie zatrzymania prawa jazdy 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 18 stycznia 2022 r. nr [...], Starosta [...] (dalej: "organ I instancji"), na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 541 z późn. zm.) oraz art. 104 i 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, dalej: "k.p.a."), w pkt 1 decyzji – zatrzymał prawo jazdy kat. B nr [...] wydane dnia 9 marca 2012 r. przez Starostę [...] J. J. (dalej: "Strona", "Skarżący"), w pkt 2 decyzji – nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 7 grudnia 2021 r. do organu wpłynął wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. o sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w związku z przekroczeniem liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego (otrzymane w okresie od 14 maja 2020 r. do 20 marca 2021 r.). Pismem z dnia 14 grudnia 2021 r. organ zawiadomił Stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zatrzymania prawa jazdy kat. B o numerze podanym w sentencji. Następnie przywołał podstawę normatywną rozstrzygnięcia, tj. treść art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw. Przekroczenie liczby 24 punktów zostało stwierdzone we wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia 3 grudnia 2021 r. Organ wyjaśnił, iż powyższe uzasadnia wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, która ma charakter aktu związanego, tzn. w określonym stanie prawnym i faktycznym organ zobowiązany jest do wydania decyzji o treści ściśle wynikającej z obowiązujących przepisów prawa. Jednocześnie organ zobowiązał Stronę do niezwłocznego zwrotu posiadanego dokumentu prawa jazdy. Strona wniosła odwołanie od opisanej wyżej decyzji z dnia 18 stycznia 2022 r. oraz od skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji z dnia 18 stycznia 2022 r. podnosząc, iż nie jest dopuszczalne orzekanie o zatrzymaniu prawa jazdy i kierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w sytuacji, gdy kierujący odmówił przyjęcia mandatu i sprawa jest rozpoznawana przez sąd. Wykroczenia pozostają przedmiotem postępowań sądowych, które jeszcze prawomocnie się nie zakończyły. Strona zakwestionowała również wskazaną w decyzji liczbę punktów karnych (26). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy"), działając w oparciu o art. 134 k.p.a. oraz art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. 2018 r. poz. 540), postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2022 r. nr SKO.K/41.3/294/2022/4277/EŚ, stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ przywołał treść art. 129 § 2 k.p.a., a następnie wskazał, iż w rozpoznawanej sprawie, odwołanie od decyzji zostało wniesione z uchybieniem terminu, pomimo prawidłowego pouczenia zawartego w decyzji. Organ odwoławczy ustalił, iż decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona w dniu 3 lutego 2022 r. w trybie art. 44 § 4 k.p.a. Decyzja została wysłana listem poleconym na adres: ul. [...], [...] R., pod którym Strona osobiście odebrała zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie. W piśmie Strona została poinformowana o obowiązku określonym w art. 41 k.p.a. i skutkach jego niedopełnienia. W dniu 19 stycznia 2022 r. pozostawiono pierwsze zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej, w dniu 27 stycznia 2022 r. pozostawiono powtórne zawiadomienie, zatem należało przyjąć, że decyzja została doręczona w dniu 3 lutego 2022 r. Odwołanie mogło zostać wniesione najpóźniej w dniu 17 lutego 2022 r., natomiast zostało nadane w dniu 14 marca 2022 r. W ocenie Kolegium odwołanie zostało niewątpliwie wniesione po upływie terminu. Kolegium zauważyło również, iż z akt wynika ponowne wysłanie przez organ I instancji w dniu 3 lutego 2022 r. wydanej decyzji. Zdaniem Kolegium ponowne wysłanie decyzji, wobec skutecznego doręczenia decyzji w dniu 3 lutego 2022 ma charakter wyłącznie informacyjny i nie rodzi żadnych skutków prawnych. Jednocześnie organ odwoławczy działając na podstawie art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 z późn zm.) wyznaczył Stronie termin 30 dni od daty otrzymania postanowienia na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia, pouczając o obowiązku podania powodów wniesienia odwołania po terminie. Z rozstrzygnięciem nie zgodził się Skarżący wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Względem zaskarżonej decyzji sformułował zarzut naruszenia: art. 41, art. 44, art. 129 § 2 i art. 134 k.p.a. oraz wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu Skarżący podkreślił, że mieszka w R. przy ul. [...] [...] i taki adres wskazał w odwołaniu. Zdaniem Skarżącego doręczenie korespondencji na adres R. ul. [...], błędnie ustalonego przez organ I instancji, nie oznacza zmiany adresu. Skoro adresu Skarżący nie zmieniał to nie był zobowiązany do zawiadomienia o zmianie. Jednocześnie zaakcentował, że nie mogło dojść do doręczenia zastępczego w trybie art. 44 k.p.a. na adres inny niż adres zamieszkania. Zatem dopiero od doręczenia na właściwy adres: R. ul. [...] rozpoczął bieg termin do wniesienia odwołania, co zauważył Starosta [...] w piśmie z dnia 17 marca 2022 r. stwierdzając wniesienie odwołania w terminie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Kolegium podtrzymało argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 z późn zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a. Mając na uwadze tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny wzruszenia rozstrzygnięć organów administracji publicznej, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie organu odwoławczego zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa uzasadniającym zastosowanie kompetencji kasatoryjnych. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a. zgodnie z którym sprawa może zostać rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione powyżej kryteria, stało się postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 11 kwietnia 2022 r. nr SKO.K/41.3/294/2022/4277/EŚ w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Podstawę prawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 134 k.p.a. Organ odwoławczy po wpływie odwołania, jeszcze przed dokonaniem merytorycznej oceny podniesionych zarzutów, w pierwszej kolejności jest zobowiązany do badania dopuszczalności odwołania, zachowania terminu jego wniesienia oraz warunków formalnych jego sporządzenia. Warunkiem bowiem skuteczności czynności procesowej - w niniejszej sprawie wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji Starosty [...] - jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Ujawnienie na etapie wstępnego postępowania organu odwoławczego niedopuszczalności odwołania oraz uchybienia terminu do wniesienia odwołania prowadzi do stwierdzenia powyższego w drodze postanowienia. W przypadku zatem stwierdzenia przez organ odwoławczy, że złożone przez stronę odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 1995 r., SA/Ka 2111/94). Na gruncie niniejszej sprawy przeprowadzone przez organ odwoławczy, na etapie wstępnego postępowania, ustalenia w zakresie zachowania terminu do wniesienia odwołania nie doprowadziły jednak do uzasadnionych wyników. Zgodnie z przedłożonymi aktami administracyjnymi, zawiadomienie z dnia 14 grudnia 2021 r. Nr [...] o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego w zakresie posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami kat. B (karta nr 2 akt administracyjnych), informacja z dnia 14 grudnia 2021 r. Nr [...] o obowiązku poddania się badaniu psychologicznemu (karta nr 4 akt administracyjnych) oraz zawiadomienie z dnia 14 grudnia 2021 r. Nr [...] o wszczęciu postępowania w sprawie zatrzymania prawa jazdy (karta nr 5 akt administracyjnych) zostały doręczone Skarżącemu w jednej korespondencji w dniu 7 stycznia 2022 r. na adres: ul. [...], [...] R. (nr przesyłki [...], karta nr 6 akt administracyjnych). Następnie Skarżący skierował do organu pismo z dnia 17 stycznia 2022 r., w treści którego w nagłówku wskazał adres: ul. [...], [...] R. (karta nr 11 akt administracyjnych). Udzielenie odpowiedzi przez organ na w/w pismo Skarżącego nastąpiło również ze wskazaniem adresu: ul. [...], [...] R. . Stosownie do adnotacji zawartej na w/w piśmie zostało doręczone poprzez platformę ePUAP (karta nr 12 akt administracyjnych). Decyzja organu I instancji z dnia 18 stycznia 2022 r. Nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy została wysłana na adres: ul. [...], [...] R. (nr przesyłki [...], karta nr 8 i 9 akt administracyjnych). Przesyłka została zwrócona do organu z adnotacją "nie podjęto w terminie". W dniu 9 lutego 2022 r. ponowiono nadanie korespondencji, tym razem na adres: ul. [...], [...] R. (karta nr 10 akt administracyjnych, nr przesyłki [...]). Przesyłka została odebrana w dniu 28 lutego 2022 r. Decyzja zawierała pouczenie o prawie wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach za pośrednictwem Starosty [...] w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji. Odwołanie zostało nadane przesyłką poleconą w dniu 14 marca 2022 r. (nr przesyłki [...], karta nr 1 akt organu odwoławczego). Jako adres nadawcy wskazano: ul. [...] [...] R. . Organ I instancji przesyłając odwołanie Skarżącego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach wskazał, iż odwołanie zostało wniesione w terminie. Wydając zaskarżone postanowienie organ odwoławczy całkowicie pominął, że adres zamieszkania Skarżącego został podany w toku postępowania, przy pierwszym piśmie Strony kierowanym do organu tj. piśmie z dnia 17 stycznia 2022 r. (karta nr 11 akt administracyjnych) i również wskazując właśnie ten adres: ul. [...], [...] R. , organ skierował odpowiedź do Strony (karta nr 15 akt administracyjnych). Jeśli po otrzymaniu pisma Strony z dnia 17 stycznia 2022 r. organ powziął jakiekolwiek wątpliwości co do adresu doręczeń, powinien je wyjaśnić, w tym zwrócić się do Strony o jego podanie, tym bardziej, że wskazany w pierwszym piśmie Strony adres ul. [...], [...] R. , został uwzględniony przez organ w odpowiedzi na otrzymane pismo, a informacja ta wpłynęła do organu jeszcze przed wydaniem decyzji w sprawie. Na gruncie niniejszej sprawy zaistniała zatem sytuacja, w której organ doręczał Stronie korespondencje na różne adresy, ostatecznie wyciągając negatywne konsekwencje z dochowania przez Stronę terminu, którego bieg Strona obliczyła zgodnie z pouczeniem, tj. od doręczenia na adres konsekwentnie podawany przez Stronę w korespondencji z organem (poczynając od pierwszego pisma Strony w niniejszej sprawie). W myśl przepisu art. 129 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję (§ 1), w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (§ 2), natomiast zgodnie z art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. termin uważa się za zachowany m.in. jeżeli przed jego upływem pismo zostało: nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Uwzględniając poczynione wyżej uwagi, należało przyjąć, że skuteczne doręczenie decyzji Skarżącemu nastąpiło w dniu 28 lutego 2022 r. Termin do złożenia odwołania upływał w dniu 14 marca 2022 r. Odwołanie zostało zatem wniesione z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 129 k.p.a. Powyższe stało się podstawą uchylenia zaskarżonego postanowienia. Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. organ odwoławczy uwzględniając, iż odwołanie zostało wniesione w terminie, dokona merytorycznego jego rozpatrzenia. Odnotowania jedynie wymaga, że zakres kontroli sądowej mającej za przedmiot postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania ogranicza się do analizy prawidłowości zastosowania przez organ odwoławczy art. 134 k.p.a., który stanowił podstawę prawną zaskarżonego postanowienia. Tym samym Sąd nie jest uprawniony na niniejszym etapie postępowania do oceny okoliczności dotyczących zatrzymania prawa jazdy. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie (pkt 1 sentencji wyroku). Na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. orzeczono o kosztach postępowania, zasądzając na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 100,00 zł (pkt 2 sentencji wyroku), na które składa się uiszczony wpis sądowy. Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.